Ocena brak

Specyfika socjologicznego ujmowania prawa

Autor /bomberman Dodano /11.04.2011

Ehrlich, Petrażycki i wielu późniejszych uczonych, z Adamem Podgóreckim na czele, przyczyniło się do spopularyzowania socjologicznego ujmowania prawa i w konsekwencji -instytucjonalizacji socjologii prawa. W ujęciu socjologicznymi prawo jest czymś więcej niż zbiorem nakazów i zakazów, chronionych przymusem państwowym. Prawo jest przed państwem i ponad państwem, a nie odwrotnie. Utrzymywanie, że prawo jest czymś zewnętrznym wobec człowieka oraz uznawanie, że uprawnienia i obowiązki są narzucone ludziom przez Naturę, Rozum. Ducha Narodu.

Państwo czy jakiś inny byt, to tworzenie emocjonalnych fantazmatów, hipostaz, fikcji i abstrakcji. Prawo jako zjawisko realne nie jest ani rozkazem, ani nakazem, nie jest też czymś fizycznym, jak przymus, ani wyrazem woli powszechnej, uznanej i chronionej przez państwo. Prawo, tak samo jak moralność, istnieje w psychice ludzi jako swoiste przeżycie imperatywno-atrybutywne oraz w stosunkach interpersonalnych regulowanych przez wiążącą moc zasady c/o ul des. Nie każde prawo, powiada socjolog prawa, jest prawem pozytywnym czy prawem oficjalnym, a więc takim, za którym stoi autorytet władzy stanowiącej przepisy prawne (konstytucję, kodeksy, ustawy itp.). Jeśli jakieś reguły są odczuwane i w stosunkach społecznych uznawane za zobowiązanie jednej osoby oraz uprawnienie roszczenie drugiej to ma się do czynienia ze zjawiskiem prawnym.

Tak rozumiane prawo jest dzielone na kilka kategorii. W myśl rozróżnień wprowadzonych przez Petrażyckiego, dwa podstawowe podziały to podział na prawo intuicyjne i prawo pozytywne oraz na prawo oficjalne i prawo nieoficjalne. W przeżyciu prawnointuicyjnym nie występują wyobrażenia faktów normatywnych, czyli tego, że ktoś -konkretny lub tylko wyobrażony - tak a tak postanowił, natomiast wprawie pozytywnym takie wyobrażenia występują. O ile prawo oficjalne ma poparcie ze strony władzy państwowej, o tyle prawo nieoficjalne takiego poparcia nie ma.Pozytywizacja prawa przekształcanie przekonań prawnointuicyjnych w prawo oficjalne oraz funkcje, jakie prawo pozytywne pełni wżyciu zbiorowym, to zagadnienia dotyczące zjawisk społecznych, a więc socjologiczne.

Różnią się one od zjawisk fizycznych iKiedy przegląda się różne zagraniczne książki, opracowania i podręczniki poświęcone socjologii prawa, w następujący sposób rysuje się dekalog jej zainteresowań. Po pierwsze, prawo jako instrument zmiany społecznej, a w tym kontekście - efektywność prawa oraz czynniki, które ją zwiększają i osłabiają. Po drugie, rzeczywiste i potencjalne strategie przeciwdziałania za pomocą środków prawnych rozmaitym zjawiskom negatywnym, dewiacyjnym i patologicznym. Po trzecie, prawo jako mechanizm integracji społecznej, a więc kohezyjne funkcje prawa.

Po czwarte, powiązania systemu prawnego z systemem społecznym oraz związki prawa z gospodarką. Po piąte, związki prawa z władzą polityczną oraz polityczne uwarunkowania treści prawa, jego stosowania i obowiązywania. Po szóste, rola zawodów prawniczych w stabilizacji i przekształceniach porządku społecznego. Po siódme, społeczna akceptacja i legitymizacja prawa oraz jego prestiż w różnych warstwach społecznych. Po ósme, kultura prawna, jej kształtowanie się, przemiany oraz wpływ na ideologie prawne. Po dziewiąte, sądowe i pozasądowe rozstrzyganie sporów. Po dziesiąte, tendencje rozwoju prawa i przyszłość instytucji prawnych.

Ten dekalog czy katalog zagadnień prawnych, widzianych z socjologicznej perspektywy, stanowi przykładowe wyliczenie kwestii, które interesują socjologów prawa, lecz jest to, oczywiście, wyliczenie dalekie od zupełności. Ukazuje ono jednak dość dobrze specyfikę socjologicznego ujmowania prawa czyli przez pryzmat tego jak prawo funkcjonuje w społeczeństwie w społecznej rzeczywistości jakie powoduje skutki dla życia zbiorowego, jaki ma wpływ na interakcje międzyludzkie i w jakim zakresie jest uwarunkowane przez rozmaite czynniki pozaprawne.

Podobne prace

Do góry