Ocena brak

Specyfika kontroli prawnej i jej efektywność (zasoby chroniące lub minimalizujące sankcje, skuteczna egzekucja)

Autor /bob Dodano /12.04.2011

W znaczeniu najogólniejszym kontrola prawna jest całokształtem oddziaływania prawa na stosunki społeczne. W znaczeniu węższym natomiast jest ona sprawowaniem nadzoru — przez instytucje prawne — nad zachowaniem obywateli oraz wpływem obywateli na instytucje prawne i organy państwa.

Dalsze uściślenie pojęcia kontroli prawnej pozwala o niej mówić jako o zespole czynności, których dokonują organy ustawodawcze, wykonawcze i sądownicze w stosunku do obywateli.

Normy prawne, na straży, których stoi zorganizowany przymus państwowy, zawierają wzory dozwolonego postępowania. Zadaniem instytucji prawnych, podobnie jak innych społecznych instytucji kontrolnych, jest porównywanie, czy zachowania obywateli są zgodne z tymi wzorami, i klasyfikowanie ich na zgodne i niezgodne z przepisami prawa. Stwierdzenie niezgodności postępowania z prawnym wzorem normatywnym i jego negatywna ocena uruchamia czynności, które zmierzają do usunięcia tej niezgodności przez zastosowanie sankcji karnych. Zawsze wtedy, kiedy kryterium oceny konkretnego postępowania jest obowiązujący przepis prawny, mamy do czynienia z kontrolą prawną (przy założeniu, że oceny tej dokonują powołane do tego instytucje).

Kontrola prawna tym się różni od innych form kontroli społecznej, że w większym stopniu:

• jest „kontrolą przez przymus" niż „kontrolą przez przekonywanie";

• jest kontrolą raczej korygującą niż programującą;

• w większym stopniu jest kontrolą jednostronną niż wzajemną;

• przede wszystkim jest kontrolą zewnętrzną, a nie wewnętrzną;

• jest kontrolą sformalizowaną;

• jest kontrolą stosowaną jawnie przez wyspecjalizowane instytucje;

Przestrzeganie przepisów obowiązującego prawa jest bardzo zawodną miarą skuteczności kontroli prawnej. Różne, bowiem motywy skłaniają ludzi do zachowań prawnie konformistycznych. Prawny konformizm może się wyrażać w trzech odmiennych, jeśli chodzi o podłoże motywacyjne, typach zachowań: legalistycznych, oportunistycznych i instrumentalnych.

1. Zachowaniem legalistycznym jest takie zachowanie zgodne z prawem, które jest podyktowane przekonaniem, że prawa winno się przestrzegać, bo po prostuprawo jest prawem,  stanowi ono podstawowy czynnik ładu i porządku społecznego.

2. W wypadku oportunizmu respekt dla prawa jest wynikiem obawy przed degradującymi, negatywnymi następstwami kar prawnych.

3. prawnie instrumentalnym jest zachowanie motywowane przekonaniem, że dzięki podporządkowaniu się przepisom prawnym uzyska się osobiste korzyści i gratyfikacje.

Podobne prace

Do góry