Ocena brak

Sokół wędrowny

Autor /Epik Dodano /31.01.2012

Sokół wędrowny jest jednym z najsprawniejszych skrzydlatych łowców. Jego elegancki, szybki lot i gwałtowne opadanie ze złożonymi skrzydłami w czasie ataku na ofiarę należą do najpiękniej­szych widoków w przyrodzie.
Dwa ptaki gwałtownie zderzają się ze sobą. Widać sypiące się pióra i nagle jeden spada jak kamień w dół, a drugi leci dalej, zatacza koło i powracając chwyta w locie ofiarę w swoje mocne szpony, a potem szybko się z nią oddala.
Istnieje kilka gatunków ptaków polujących na inne ptaki. Jednak sokół wędrowny należy do nie­licznych ptaków drapieżnych, które polują wyłącz­nie na otwartej przestrzeni. Potencjalne ofiary mogą z daleka dostrzec nadlatującego napastnika i dlatego sokół wędrowny musi być wyjątkowo sprawnym myśliwym i polować w unikalny sposób. Aby nie być zauważonym przez inne ptaki, wznosi się bar­dzo wysoko w powietrze i tam cierpliwie krąży wypatrując zwierząt, które mogą stać się celem jego ataku.
Chociaż potencjalne ofiary sokola, jak na przy­kład gołębie, ptaki siewkowate i kaczki, mają bar­dzo dobry wzrok i niespokojnie rozglądają się dookoła, wypatrując niebezpieczeństwa, to jednak trudno jest im dostrzec mały punkt, jakim jest lata­jący wysoko drapieżnik. Czasami ptak drapieżny może być tak wysoko, że jest niedostrzegalny dla innych ptaków. Ofiary nie są w stanie zauważyć sokoła, natomiast on widzi je bardzo dobrze. Sokół wędrowny ma doskonały wzrok, jego oczy po­większają obraz aż sześciokrotnie.
Odnajdowanie zdobyczy
Sokół bardzo starannie wybiera cel ataku. Nie zaatakuje na przykład gołębia, który leci blisko lasu, gdyż uciekający ptak mógłby szybko schro­nić się pomiędzy gałęziami drzew. Idealnym celem jest ofiara lecąca nad otwartą przestrzenią - jezio­rem lub morzem - gdzie nie ma możliwości zna­lezienia schronienia.
Gdy sokół dostrzeże ofiarę znajdującą się dale­ko od miejsca, w którym mogłaby się ukryć, zaczy­na szybciej machać skrzydłami, wykorzystując maksymalnie ich możliwości i przyspiesza lot. Dłu­gie, ostro zakończone i szerokie u nasady skrzydła zaopatrzone w mocne mięśnie umożliwiają sokoło­wi rozwinięcie bardzo dużej prędkości i szybkie zbliżenie się do ofiary. Im bliżej celu ataku jest sokół, tym większe jest prawdopodobieństwo, że ofiara go dostrzeże, przyspieszy lot i będzie pró­bować ujść z życiem. Wtedy drapieżnik szybko unosi się w górę, aż znajdzie się prawie dokładnie nad ofiarą. Następnie przystępuje do ataku - za­czyna pikować w dół, prosto na uciekającego ptaka.
Wydawać się może, że spadając w dół, zderza się z ofiarą i tym ją ogłusza. Tak jednak nie jest. Nie wiadomo dokładnie, z jaką szybkością leci sokół w trakcie nurkowania, prawdopodobnie może on rozwinąć prędkość nawet 200 km/godz. Lecąc szybko w dół w ułamku sekundy zadaje swymi szponami cios ofierze, uśmiercając ją. Czasem od razu chwyta ofiarę w szpony, czasem leci dalej, potem zawraca i dopiero wtedy łapie w locie zdo­bycz, która spada martwa lub konająca. Dorosłemu sokołowi rzadko zdarza się nie upolować ofiary za pierwszym razem.

Techniki łowieckie
Sokół poluje tak szybko i tak zręcznie, iż może się wydawać, że ptak wcale nie wysila się podczas ło­wów i jest to dla niego czynność bardzo łatwa. Nic bardziej mylnego. Każdy etap polowania musi być prawidłowo zaplanowany i przeprowadzony z dużą starannością. Złapanie spadającej w dół mar­twej zdobyczy i przemieszczenie jej w miejsce, w którym zostanie pożarta wymaga siły i zręcz­ności. Skutkiem złej oceny dystansu lub masy ofia­ry może być zderzenie się z ziemią i połamanie skrzydeł lub śmierć.
Ponieważ skuteczne polowanie wymaga do­świadczenia, dla wielu młodych sokołów wędrow­nych, gdy wyjdą spod opieki rodziców zaczyna się ciężki okres. Zanim ukończą one rok życia, przy­najmniej połowa z nich padnie z głodu lub stanie się ofiarą innych drapieżników, a z tych które prze­żyją, w następnym roku zginie jedna czwarta. Mło­dy sokół wędrowny, musi ukończyć co najmniej dwa lata, aby móc dostatecznie sprawnie polować i zapewnić wystarczającą ilość pokarmu własne­mu potomstwu.

Miejsca gniazdowania
Ponieważ sokoły wędrowne polują na otwartych przestrzeniach, problemem dla nich jest znalezienie takiego miejsca gniazdowania, które gwaranto­wałoby bezpieczeństwo jajom i pisklętom, a także im samym. Ptakom gniazdującym na ziemi za­grażają lisy, łasice, krukowate oraz wiele innych drapieżników. Z tego względu sokoły wędrowne zakładają gniazda na wysokich drzewach lub na niedostępnych półkach skalnych. Zdarza się też, że gniazdują na bardzo wysokich budynkach w miastach. Najlepsze miejsca lęgowe są zajmo­wane przez wiele lat.
Gdy jeden z dorosłych ptaków stanowiących parę zginie, drugi ptak pozostaje w okolicy i zwy­kle w niedługim czasie łączy się w parę z innym osobnikiem. Zazwyczaj jest to młodszy sokół, który koczował, poszukując odpowiedniego terytorium, aby po raz pierwszy w życiu przystąpić do rozro­du. Sokoły wędrowne tworzące parę lęgową rzadko są rówieśnikami - zwykle jeden z nich jest star­szy i bardziej doświadczony, co stwarza większą szansę na pomyślne odbycie lęgu.

Gniazdo i jaja
Sokoły wędrowne nie budują gniazda samodzielnie. Czasami para zajmuje stare gniazdo po krukach, wronach lub myszołowach zdarza się, że samica wygrzebuje tylko płytkie zagłębienie w ziemi zalegającej na skalnej półce na urwistym zboczu. Wczesną wiosną samica składa trzy lub cztery jaja, których skorupki mają barwę rdzawoczerwoną i są pokryte delikatnymi plamkami. Wysiaduje je głownie samica, przeciętnie przez 32 dni. Kiedy opusz­cza ona gniazdo, opiekę nad lęgiem przejmuje samiec. Po wykluciu się piskląt, obowiązek wy-karmienia całej rodziny spoczywa wyłącznie na samcu, gdyż samica nieustannie ogrzewa potom­stwo. Później, kiedy pisklęta będą na tyle duże, aby mogły przebywać w gnieździe same, zdobywaniem pokarmu zajmuje się również samica. Przez dwa miesiące po wylocie młodych z gniazda rodzice nadal opiekują* się potomstwem, a młodociane sokoły uczą się polować samodzielnie. Pod koniec lata młode ptaki będą już zdane tylko na własne umiejętności łowieckie.

Sokół wędrowny (Falco peregrinus) należy do rzędu Falconiformes i rodziny Falconidae.
Do rodzaju Falco należy 37 gatunków.
Długość ciała: 36-48 cm
Rozpiętość skrzydeł: 95-110 cm
Masa ciała: Samiec 600-750 g, samica 900-1300 g
Sezon lęgowy: marzec-maj
Jaja: 3-4
Zasięg występowania: cały świat z wyjątkiem obszarów, gdzie wcześniej został wytępiony. W Polsce na wolności żyje nie więcej niż 5 par lęgowych.

Do góry