Ocena brak

Socjometria - Zastosowanie metody socjometrycznej

Autor /Feliks Dodano /05.09.2011

Metoda socjometryczna służy do badania określonych aspektów struktury stosunków społecznych w grupie. Zapoczątkował ją w 1934 r. Jacob L. Moreno, a następnie doskonaliło wielu innych badaczy. W poniższym omówieniu pominiemy uboczny cel terapeutyczny, jaki metodzie tej przypisywał Moreno i kilku jego kontynuatorów.

Stosunki między członkami pewnych grup społecznych, np. mię­dzy robotnikami zatrudnionymi w zakładach przemysłowych, mają przynajmniej częściowo charakter formalny. Nie wszystkie jednak stosunki wewnątrz grup formalnych wynikają z obowiązujących przepisów i zasad organizacyjnych, niektóre z nich kształtują, się spontanicznie i dobrowolnie. Ten drugi rodzaj stosunków właściwy jest różnym grupom nie mającym wyraźnej struktury formalnej — czy to powstającym całkiem spontanicznie, jak dziecięce grupy za­bawowe, czy powoływanym wprawdzie na zasadach formalnych, ale nie ustrukturowanym wewnętrznie według jakichś z góry przyjętych założeń, jak klasy szkolne. Tymi spontanicznie i dobrowolnie kształ­tującymi się stosunkami społecznymi w grupach zajmuje się socjometria. Próbuje ona uchwycić je posługując się testem socjometrycznym. Test socjometryczny można stosować wówczas, gdy członkowie grupy znają się wzajemnie, toteż stosuje się go przeważnie w grupach względnie małych.

Test socjometryczny służy rozpoznawaniu następujących typów stosunków:

1. Stosunki sympatii i antypatii. Najczęściej ustala się je pytając, którego lub których członków grupy respondent najbardziej (lub naj­mniej) lubi.

2. Subiektywne preferencje w sferze interakcji.

Chodzi o to, kto z kim najchętniej (lub najmniej chętnie) wchodzi w określonego rodzaju kontakty, np. u kogo najchętniej zasięga rady, kogo najchęt­niej gościłby w domu, obok kogo chciałby stać przy taśmie itd. Przyj­muje się, że między owymi subiektywnymi preferencjami a nastawie­niem emocjonalnym (sympatią i antypatią) istnieje związek, w każdym konkretnym przypadku wymaga on jednak uzasadnienia teoretycz­nego. Sprawą niezmiernie istotną jest okoliczność, do której odwołuje się pytanie mające ujawnić subiektywne preferencje w sferze inter­akcji. Zahacza ona o problem trafności testu socjometrycznego. Czy np. pytanie: „Z kim chciałbyś siedzieć w jednej ławce?" pozwoli poznać strukturę sympatii — antypatii w klasie ? Chyba nie. Wiadomo bowiem, że w tym przypadku gra rolę nie tylko sympatia i antypatia, lecz także wzgląd na to, czy sąsiedztwo będzie korzystne, czy będzie można liczyć na pomoc tej drugiej osoby w czasie lekcji. Należy więc przypuszczać, że odpowiedź na to pytanie byłaby równocześnie — w stopniu trudnym do ustalenia — miarą sympatii—antypatii oraz uzdolnień.

3. Rzeczywiste interakcje. Tym razem są to pytania takiego ro­dzaju, jak: kto z kim chodzi do bufetu, kto od kogo zasięga rady, kto komu powtarza nowiny itd. Zasadniczo powinno się to ustalać w drodze obserwacji, o ile nie nastręcza ona szczególnych trudności praktycznych. Odpowiedzi pytanych mogą się różnić między sobą, ale co więcej — mogą odbiegać od rzeczywistych, dających się ob­serwować interakcji. Danych uzyskanych w wyniku testu socjo­metrycznego nie można traktować jako rzetelnego odbicia obiektyw­nie istniejących stosunków. Socjometryka często jednak interesuje właśnie subiektywne postrzeganie stosunków w grupie, ujawnia ono bowiem ich komponenty subiektywno-emocjonalne. Informacji o sile i kierunku wpływu tych komponentów może dostarczyć porównanie z danymi obiektywnymi uzyskanymi w drodze obserwacji.

Podobne prace

Do góry