Ocena brak

Socjologia wizualna

Autor /cezary Dodano /13.04.2011

To dyscyplina z przyszłością. Nie ulega wątpliwości, że nasyce­nie życia społecznego treściami wizualnymi, a więc zarówno przedstawieniami wi­zualnymi, jak przejawami wizualnymi, będzie rosnąć w epoce późnej nowoczesno­ści. Globalizujący się świat współczesny staje się coraz bardziej spektakularny i ko­lorowy, a ekspansja coraz to nowych mediów niepomiernie bogaci zasób obrazów stanowiących otoczkę życia codziennego. Fundamentalne, głębokie i ukryte właś­ciwości struktury społecznej czy prawidłowości funkcjonowania społeczeństwa będą coraz wyraźniej ujawniać się na obserwowalnej powierzchni zjawisk społecz­nych.

Dlatego coraz większe znaczenie dla poznania socjologicznego mieć będzie obserwacja, a wiele tajemnic społeczeństwa będzie można rozwikłać po prostu uważnie patrząc wokół. Tak samo jak potoczna kompetencja wizualna będzie co­raz ważniejsza dla uczestników życia społecznego, tak wyobraźnia wizualna będzie coraz ważniejsza dla badających społeczeństwo socjologów. Ale wyobraźnia wizualna nie jest czymś danym. Wymaga treningu i wymaga narzędzi. Zadaniem tej książki było dostarczenie narzędzi metodologicznych, poję­ciowych i teoretycznych dla kształtowania wyobraźni wizualnej. Trening jest już sprawą czytelnika. Skupiliśmy się na jednym narzędziu technicznym, które od stu kilkudziesięciu lat pomaga w rejestrowaniu, prezentowaniu i utrwalaniu obrazów ludzi i ich świata społecznego, a mianowicie na fotografii.

Jak pisze Zbigniew Bene-dyktowicz (1997: 4) : „jest to szczególnie dogodny punkt wyjścia do tego, by poddać głębszej refleksji samo zjawisko obrazu, wizualności, zastanowić się nad ich rolą i znaczeniem w kulturze, w naszym poznaniu". Jeszcze długo fotografia będzie pod­stawowym narzędziem masowego tworzenia obrazów. Ale przyszłość socjologii wi­zualnej to także wykorzystanie innych środków obrazowania poza fotografią. Osob­ne zagadnienia otwiera stosowanie technik filmowych, inne - technik wideo, inne -telefonii komórkowej z transmisją obrazu, jeszcze inne - niezwykle bogatego w for­my wizualne Internetu. Odmiennych podejść wymaga również interpretacja zasta­nych materiałów filmowych, zapisów wideofonicznych czy prezentacji interneto­wych.

Podobnie jak było w przypadku fotografii, praktyka i refleksja nad takimi metodami rozwija się najpierw w etnografii czy antropologii społecznej, potem w etno­logii (studiach kulturowych, studiach wizualnych), aby dopiero z pewnym opóźnie­niem dotrzeć do socjologii. Można jedynie mieć nadzieję, że dwie okoliczności pozwolą socjologii szyb­ciej niż w przeszłości czerpać z praktyki tych pokrewnych nauk społecznych. Pierwsza to tak typowa dla współczesnej nauki tendencja do przekraczania granic dyscyplinarnych i burzenia tradycyjnych murów dzielących dyscypliny.

A druga to dynamicznie rozwijający się w samej socjologii nurt socjologii życia codziennego, będący konsekwencją kolejnych przełomów teoretycznych dokonujących się w XI X i XX wieku: antypozytywistycznego, kulturalistycznego i obrazowego. Dzisiejsza socjologia coraz pełniej opierać się musi na metodach i materiałach wi­zualnych, wychodząc z czasem poza granice najbardziej tradycyjnych metod foto­graficznych, które były przedmiotem tej książki.

Podobne prace

Do góry