Ocena brak

Socjalizm i komunizm

Autor /BolekII Dodano /30.04.2013

Socjalizm od swego powstania ulegał ewolucji jako doktryna społeczna, lecz nie przestał być zagrożeniemdla Kościoła, zwłaszcza w swych filozoficznych przesłankach. Mówił o tym Pius XI w encykliceQuadragesimo anno, stwierdzając, że socjalizm zmienił się w swym umiarkowanym kierunku, głosił niektóreidee zgodne z nauką katolicką (socjalizm humanistyczny Leona Bluma, z teorią rewolucji moralnej),ale nadal nie uznawał wyższych celów człowieka ani praw Bożych, nie mogło więc być mowy opogodzeniu go z katolicyzmem.

Kościół odczuwał zagrożenie tym bardziej, że socjalizm silnie rozwijał się w niektórych krajach, jak Austriai Francja, w Związku Radzieckim przyjął postać komunizmu, w Meksyku zaś i w Hiszpanii doprowadziłdo rewolucji. Chcąc się jemu przeciwstawić, Pius XI popierał rządy prawicowe, gdy jednak wlatach trzydziestych przekonał się, że skrajnie prawicowe ideologie są wrogie chrześcijaństwu, potępił Je,nie zrażony grożącym Kościołowi konfliktem z totalitarnymi reżimami.

Ogłoszenie dwóch encyklik: Mit brennender Sorge (14.03.1937) i Divini Redemptoris (19.03.1937) uważasię za otwarcie nowego okresu w dziejach pontyfikatu Piusa XI. Potępiając narodowy socjalizm niemiecki,jednocześnie potępił drugą formę totalitaryzmu - komunizm. Materiał do encykliki o komunizmieotrzymał od francuskiego asumpcjonisty, Pie Neveu’ego, który jako tajny biskup przebywał w ZwiązkuRadzieckim (do 1936), pod protekcją ambasady francuskiej w Moskwie. Potępienie było potrzebne, gdyżwielu ludzi bezkrytycznie przyjmowało propagandę komunistyczną, niesłychanie rozwiniętą, jak świadczył (1937) radziecki pawilon na Międzynarodowej Wystawie Nauki i Techniki w Paryżu. Miał małorealnych eksponatów, ale ukazywał 20-metrową figurę robotnika z młotem i robotnicy z sierpem orazniezliczoną ilość obrazów, statystyk, wykresów, haseł i portretów Stalina. Ludzie na Zachodzie ulegaliwrażeniu, że w żadnym kraju nie ma takiego postępu jak w Rosji, pod zbawczym dla robotników przewodemkomunizmu.

Ostrzeżenie w encyklice przed komunizmem nie było czymś nowym, natomiast po raz pierwszy dał papieżcałościową ocenę jego ideologii. Wyłożył też naukę Kościoła o człowieku, rodzinie i społeczeństwie.Odrzucił materialistyczną wizję człowieka, absolutyzację walki klas i totalitaryzm. Podał środki przeciwstawianiasię komunizmowi, a w konkluzji stwierdził, że opiera się on na ateizmie, religię zaś uznaje zaideologię rozwiniętą przez jedną klasę społeczną w celu narzucenia swej dominacji biednym i robotnikom,tak więc komunizm jest całkowicie perwersyjny i w żadnej dziedzinie nie można dopuścić dowspółpracy z nim, jeżeli chce się ratować chrześcijańską kulturę.

W następnym pokoleniu katolików niektórzy sądzili, że papież widział komunizm bardziej w stalinowskimwynaturzeniu nuż w jego marksistowskim ujęciu. Dopiero wydarzenia (1989) w Polsce pozwoliły wpełni zrozumieć, że komunizm wszędzie miał podobne oblicze.

Pius XII był zaniepokojony postępem komunizmu już przed wojną, a szczególnie po jej zakończeniu.Widząc w nim system totalitarny dążący do rewolucji światowej, uznał go za groźniejszy od hitleryzmu,choć wówczas nie wiedziano jeszcze, że w Związku Radzieckim istnieje wiele obozów koncentracyjnych(system Gułagu) i że prowadzi się eksterminację milionów ludzi, uważanych za wrogów ludu. Papieżoceniał komunizm głównie jako doktrynę z programowym ateizmem. Potrafił jednak odróżnić ją odludzi, nazywanych komunistami, jak się okazało podczas wojny w sprawie pomocy Stanów Zjednoczonychdla Związku Radzieckiego.

Reżimy komunistyczne po drugiej wojnie światowej prowadziły przeciw religii walkę systematyczną, aleostrożną, zwłaszcza zaraz po zagarnięciu władzy, bo chciały najpierw się umocnić. Od Stolicy Apostolskiejżądały uznania granic państwowych, narzuconych przez Związek Radziecki, a gdy tego nie mogłyuzyskać, bo nie było traktatów pokojowych, wykorzystywały to jako pretekst do walki. Dążono do oderwaniakatolików od niej, tworząc kościoły narodowe lub popierając istniejące. W takiej sytuacji dekretŚwiętego Oficjum potępił (1949) wszelką współpracę katolików z komunistami. Krytykując go, częśćpublicystów zarzucała papieżowi nadmierny lęk przed widmem komunizmu, lecz on dobrze dostrzegałimperialistyczne założenia komunizmu radzieckiego, występującego pod hasłem światowej rewolucji dladobra proletariatu.

Podobne prace

Do góry