Ocena brak

Socjalizacja i jej agendy

Autor /marisa Dodano /02.04.2011

Wymagany Adobe Flash Player wesja 10.0.0 lub nowsza.

praca w formacie pdf Socjalizacja i jej agendy

Transkrypt

Paulina Majer
Joanna Neumann
Krzysztof Myk

25.05.2008

Socjalizacja i jej agendy

Pojęcie
Socjalizacja

Definicja
1) Proces uspołeczniania, który polega na
przekształcaniu przez instytucje społeczne
indywiduum ludzkiego w jednostkę obdarzoną
osobowością społeczną, uwewnętrznianiu i uczeniu
jej uznawanych przez daną zbiorowość nor,
wartości, wzorów i umiejętności; jednocześnie
formuje się jej toŜsamość, co umoŜliwi czynne
uczestnictwo w codziennym Ŝyciu społecznym;
a) S. pierwotna – pierwszy, zasadniczy i
najwaŜniejszy etap s., obejmuje dzieciństwo i
wczesną młodość człowieka; w tym okresie
jednostka przyswaja główne i podstawowe
informacje oraz umiejętności potrzebne do
sprawnego funkcjonowania jej w społeczeństwie.
S. pierwotnej towarzyszą róŜnorakie wymogi i
związki uczuciowo-emocjonalne(zazwyczaj silne).
S. pierwotna kształtuje najgłębsze warstwy
osobowości jednostki;
b) S. wtórna – drugi, ostatni i zasadniczo nie
kończący się nigdy etap s. jednostki, obejmuje
wiek młodzieńczy i dorosłość; s. wtórna ściśle
wiąŜę się z poznawaniem złoŜoności świata
społecznego oraz róŜnorodnych modeli i
wariantów Ŝycia; niezbędny etap w procesie
zmieniania roli(ról) społecznej przez człowieka, jej
skuteczność uwarunkowana jest moŜliwością
odwoływania się do pewnych poznawczonormatywnych schematów, uwewnętrznionych w
okresie s. pierwotnej.
2) Def. Romana Millera – Celem socjalizacji jest
uspołecznianie powiązane z ustrojem i jego
ideologią, realizowana przy pomocy treści
ideologicznych, wykształcenia, i uczestnictwa w
Ŝyciu społecznym. Dokonuje się w róŜnych
środowiskach i grupach społecznych, których

Źródło
K. Olechnicki, P.
Załęcki, Słownik
socjologiczny,
Toruń 2000

R. Podgórski,
Socjologia
Mikrostruktury,
Bydgoszcz-Olsztyn
2008

ideologie róŜnią się od propagowanych przez
państwowe instytucje, w szczególności
szkolnictwo. Wyniki socjalizacji poŜądane w
pewnych grupach mogą być nieakceptowane w
innych.
3) Def. Petera Bergera i Thomasa Luckmanna –
Człowiek staje się pełnoprawnym członkiem
społeczeństwa, dopiero po złoŜonym procesie
wszechstronnego wprowadzania jednostki w
obiektywny świat społeczny, lub jego sektor.
Dzięki s. pierwotnej jednostka staje się członkiem
społeczeństwa. Natomiast s. wtórną jest kaŜdy
proces który wprowadza jednostkę w inny sektor
świata społecznego.
4) Def. D. Parsonsa – Socjalizacja jest rezultatem
stopniowej interrealizacji stosunków między
rolami w rodzinie; jest to rozwój zobowiązań,
uzdolnień które są przesłankami pełnienie ról
społecznych w przyszłości; jest pojęciem szerszym
niŜ wychowanie poniewaŜ obejmuje niezamierzone
oddziaływania urządzeń i instytucji oraz aparatu
kultury.
Typy socjalizacji:
- socjalizacja do ról (w tym zawodowych i
płciowych)
- socjalizacja polityczna
- socjalizacja kutrowa
- socjalizacja instytucjonalna
- socjalizacja wyznaniowa
- socjalizacja specjalizująca (edukacyjna)
- socjalizacja blokująca (kompetencje podmiotowe
jednostki)
Wychowanie

1) W znaczeniu najszerszym – całościowy proces
planowanej, świadomej i nieuświadomionej
działalności (interakcji) jednostki i otaczającego ją
środowiska społecznego obejmujący kształtowanie
osobowości jednostek, ich wiedzy, inteligencji i
uczuć oraz rozwój fizyczny; odbywa się w ranach
formalnego systemu nauczania, przybiera jednak
często formę samowychowania.
2) Def. Emila Durkheima – jedna z pierwszych
koncepcji wychowania;

R. Podgórski,
Socjologia
Mikrostruktury,
Bydgoszcz-Olsztyn
2008

R. Podgórski,
Socjologia
Mikrostruktury,
Bydgoszcz-Olsztyn
2008

J. Modrzewski,
Socjalizacja i
uczestnictwo
społeczne, Poznań
2007
P.Sztompka,
Socjologia. Analiza
społeczeństwa,
Kraków 2002
K. Olechnicki, P.
Załęcki, Słownik
socjologiczny,
Toruń 2000

R. Podgórski,
Socjologia

a) Wychowanie jest oddziaływaniem pokoleń
dorosłych na te, które jeszcze nie dojrzały do
Ŝycia społecznego. Zmierza ona do
wykształcenia i rozwinięcia w dziecku pewnej
liczby stanów fizycznych, umysłowych i
moralnych, jakich oczekuje od niego
społeczeństwo polityczne jako całość oraz
środowisko specjalne, do którego jest ono
przeznaczone.
b) Wychowanie polega na ciągłym wysiłku
narzucania dziecku sposobów widzenia,
myślenia i działania, do których nie doszłoby
ono spontanicznie.
3) Def. Czesława Czapówa – wychowanie to
bezpośrednie lub pośrednie oddziaływanie osoby
lub osób na inną osobę czy osoby, które
socjalizuje, tj. przysposabia przedmiot
oddziaływań do pełnienia ról społecznych.
Akulturacja

Mikrostruktury,
Bydgoszcz-Olsztyn
2008

1) A. obejmuje zjawiska powstające wówczas, gdy
grupy jednostek pochodzące z róŜnych kultur
wchodzą w stały, bezpośredni kontakt powodujący
stopniowe zmiany w pierwotnych wzorach
kulturowych jednej lub obu grup.
A. moŜe przejawiać się w następujących formach:
a) przejmowaniu przez jedną grupę elementów
kultury innej grupy w procesie kontaktu
społecznego;
b) przyswajanie sobie kultury przez dziecko;
c) przeobraŜeń kulturowych w jednej
społeczności pod wpływem kontaktu z
inną, bądź teŜ w róŜnych społeczeństwach
mających ze sobą styczność.
2) W procesie akulturacji szczególnie istotne okazują
się niektóre role społeczne. Charakter sakralny
społeczeństw plemiennych sprawia, Ŝe w procesie
przekazu kulturowego jako liderzy uwikłani
ludzie o autorytecie religijnym. Istnieją równieŜ
role charakterystyczne dla społeczeństwa
dominującego, a zadaniem ich nosicieli – np.
misjonarzy, nauczycieli, pracowników
administracji- jest z załoŜenia przekazywanie
kultury własnej grupie podporządkowanej. Istotną
rolę w przekazie kulturowym pełnią takŜe

T. Plich(red.),
Encyklopedia
pedagogiczna XXI
wieku. T. 1,
Warszawa 2003

Cz. Czapów,
Rodzina a
wychowanie,
Warszawa 1968

Z. Bokoszański, A.
Kojder (red.),
Encyklopedia
Socjologii. T. 1,
Warszawa 1998

imigranci na stałe przybywający z rodzinnego
kraju do zbiorowości ulegającej akulturacji. Stają
się oni mniej lub bardziej świadomi nosicielami i
przekazicielami kultury swojego społeczeństwa.

Kontrsocjalizacja Kultywowanie przeciwnych reguł i wzorów niŜ te
uznawane przez grupy, od których chcemy się
dystansować, będące naszymi negatywnymi grupami
odniesienia.
Socjalizacja
wyprzedzająca

Naśladowanie reguł i wzorów, a zwłaszcza sposobu i stylu
Ŝycia środowisk, do których aspirujemy i w których
chcielibyśmy zostać zaakceptowani.

Resocjalizacja

1) Działania wychowawcze i terapeutyczne, które w
połączeniu z innymi formami socjalizacji wtórnej
prowadzą do zmiany struktury osobowości
jednostki, uznawanej za nieprzystosowaną do
funkcjonowania w określonych grupach
społecznych; ma na celu głównie świadome
wykształcenie nowych wzorców zachowań i
działań jednostki, które umoŜliwiłyby jej pełnienie
określonych ról społecznych, prawidłowych
kontaktów ze społeczeństwem, a takŜe
realizowanie własnych potrzeb w sposób
społecznie akceptowany.
2) Proces przymusowego oddziaływania na człowieka
wykolejonego przestępczo lub obyczajowo,
najczęściej w warunkach izolacji w celu dokonania
korekty w jego zachowaniach, postawach, rolach
społecznych i niekiedy osobowości.
3) Def. Czesława Czapówa: Resocjalizacja dzieli się
na aktualną i potencjalną. Potencjalna to
zapobieganie i organizowanie warunków godnej
egzystencji, gdzie prawdopodobieństwo
wystąpienia dewiacji będzie malało. R. aktualna to
proces poprawiania struktur i funkcji regulujących
ludzkie zachowanie poprzez poszukiwanie dróg i
warunków obecnego zachowania jednostki. Pełna
resocjalizacja obejmuje wiele sfer i wymiarów
ludzkiej egzystencji przed sytuacją kryzysową, w

P.Sztompka,
Socjologia. Analiza
społeczeństwa,
Kraków 2002, s.
224
P.Sztompka,
Socjologia. Analiza
społeczeństwa,
Kraków 2002, s
225
K. Olechnicki, P.
Załęcki, Słownik
socjologiczny,
Toruń 2000

D. Lalak, T.
Plich(red.),
Elementarne
pojęcia pedagogiki
społecznej i pracy
socjalnej,
Warszawa 1999

Socjalizacja
odwrotna

Internalizacja

trakcie i po niej.
Sytuacja spotykana w warunkach szybkiej zmiany
kulturowej, kiedy młode pokolenie stara się wdroŜyć
tradycjonalnie nastawione pokolenie starsze do nowych
wzorów kulturowych: stylów bycia, mówienia, ubierania
się, rozrywki, twórczości artystycznej itp.
1) NajwaŜniejszy aspekt socjalizacji; proces
uwewnętrznienia przez jednostkę elementów
rzeczywistości społecznej (wartości, normy, role,
sposoby zachowania się oraz interpretacji świata)
właściwych rodzinie, grupom społecznym i
społeczeństwu, którego jest członkiem;
zinternalizowane treści uznaje ona za swoje
własne, obiektywne i obowiązujące.
2) Proces stopniowego uznawania pochodzących z
zewnątrz poglądów, norm i wartości za własne, coś
początkowo mogły one być odbierane jako obce.
W wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym
szczególną rolę w procesach internalizacji spełniają
rodzice; stopniowo czynnikiem dominującym staje
się szkoła, a obok niej środowisko rówieśnicze

Eksternalizacja

Przejawianie się ukształtowanych kulturowo treści
osobowościowych motywacji czy postaw w
konkretnych działaniach.

Rytuał przejścia

(rite de passage), publiczna uroczystość symbolizująca i
podkreślająca zjawisko zmiany statusu społecznego grupy
lub jednostki, wyraz społecznego usankcjonowania tej
zmiany. WiąŜe się z tzw. Przełomowymi momentami
Ŝycia i odnosi się głównie do zmian grupy wiekowej.
Obrzędy przejścia są silniej eksponowane w
społeczeństwie tradycyjnym niŜ we współczesnym
społeczeństwie przemysłowym. Przykładami obrzędu
przejścia są między innymi ceremonie ślubne i ceremonie
inicjacji.

Agenda

Grupa, instytucja lub znaczący inni, którzy biorą udział w
socjalizacji jednostki. Do najwaŜniejszych agend
socjalizacji zalicza się rodzinę, szkołę, grupy rówieśnicze i
mass media.

P.Sztompka,
Socjologia. Analiza
społeczeństwa,
Kraków 2002, s.
416
K. Olechnicki, P.
Załęcki, Słownik
socjologiczny,
Toruń 2000

W. Okoń, Nowy
słownik
pedagogiczny,
Warszawa 1996

P.Sztompka,
Socjologia. Analiza
społeczeństwa,
Kraków 2002, s.
414
K. Olechnicki, P.
Załęcki, Słownik
socjologiczny,
Toruń 2000

K. Olechnicki, P.
Załęcki, Słownik
socjologiczny,
Toruń 2000

Agendy:
- rodzina
- szkoła
-grupa
rówieśnicza
- Kościół
i
-ośrodki
przedmioty
kultury,
mass
media
-administracja,
słuŜba zdrowia
- Państwo, naród
-grupy
przestępcze,
środowiska
kontrkulturowe
-ośrodki
wychowawcze,
więzienia
- ośrodki kontroli
społecznej,
prawo
-koła
zainteresowań,
szkoła,
kursy,
zakłady pracy

← socjalizacja pierwotna/ do ról
socjalizacja pierwotna / wtórna
← socjalizacja pierwotna / wtórna
← socjalizacja wyznaniowa
← socjalizacja kulturowa

← socjalizacja instytucjonalna
← socjalizacja polityczna
← kontrsocjalizacja

← resocjalizacja

← socjalizacja blokująca kompetencje

← socjalizacja specjalizująca

Przykładowa bibliografia:
Borowicz, Ryszard, 2002, Socjologia [w:] Encyklopedia Socjologii, tom 4,wyd. Oficyna
naukowa, Warszawa, s. 42-46.
Parson, Talcott, 1969, Struktura społezcna a osobowość, Państwowe Wydawnictwo
Ekonomiczne, Warszawa, s.172.
Pacholski, Maksymilian i Andrzej Słaboń, 2001, Słownik pojęć socjologicznych,
Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków, s 174.
Possent, Vittorio, Wychowanie osoby wyzwaniem kulturowym, [w:] Społeczeństwo 2/2008,
ISSN 1426-4196, s.207-222.

Scola, Angelo, Przygoda wychowawcza w społeczeństwie okresu przejściowego, [w:]
Społeczeństwo 2/2008, ISSN 1426-4196, s.225-235.
Stypuła, Wioletta, Wychowanie do wartości, [w:] Społeczeństwo i rodzina nr 17 (4/2008),
Stalowa Wola 2008, s. 120-125.
Szacka, Barbara, 2003, Wprowadzenie do Socjologii, Wyd. Oficyna Naukowa, s. 135-156.
Sztompka, Piotr, 2003, Socjologia, wyd. Znak, s. 248-256.
Turner, Jonathan H., Socjologia, Zysk i S-ka Wydawnictwo s.c., Poznań s. 83-96.
Walczak-Duraj, Danuta, 2006, Podstawy współczesnej Socjologii, wyd. Omega-Praksis,
Pabianice, s.172.

Podobne prace

Do góry