Ocena brak

SŁUŻBA CYWILNA – zasady organizacji i działania

Autor /Olgierd Dodano /30.12.2011

Zgodnie z założeniami ustawy o służbie cywilnej z 1998 r. w ciągu kilku najbliższych lat korpus taki złożony z urzędników służby cywilnej powstanie dzięki podjętym działaniom organizacyjnym. Obecnie liczy on 112 osób.

Neutralność polityczna urzędników służby cywilnej związana jest z konstytucyjną zasadą równości wszystkich obywateli wobec prawa. Zasada równego traktowania wszystkich obywateli zobowiązuje wszystkie organy państwa (legislacyjne, sądowe i administracyjne), aby nie stosowały w swych działaniach żadnych preferencji religijnych, rasowych, politycznych.

Nad działaniami tymi zarówno w fazie tworzenia służby cywilnej jak i jej funkcjonowania czuwać będzie 16-to osobowa Rada Służby Cywilnej , powoływana przez Prezesa RM w połowie spośród osób spełniających wymogi stawiane kandydatom do służby cywilnej, których wiedza, doświadczenia i autorytet dają rękojmię prawidłowej realizacji zadań Rady (kadencja trwa 6 lat, przy czym co 3 lata kończy się kadencja połowy członków), a w połowie spośród przedstawicieli wszystkich klubów parlamentarnych spełniających warunki stawiane kandydatom. (Kadencja ich dostosowana jest odpowiednio do kadencji parlamentu). Przewodniczącego Rady powołuje Prezes RM, a wiceprzewodniczącego wybiera Rada na wniosek Przewodniczącego. Kadencja członków Rady może ulec skróceniu w wyniku wygaśnięcia członkostwa albo odwołania przez Prezesa RM na wniosek Rady lub z własnej inicjatywy za zgodą 2/3 składu Rady, względnie w wyniku jego rezygnacji. Zadania Rady polegają głównie na opiniowaniu projektów aktów normatywnych i działań dot. Służby cywilnej, jak również na zajmowaniu stanowiska w różnych sprawach łącznie z wnioskami personalnymi.

Postępowanie kwalifikacyjne prowadzi Szef Służby Cywilnej, który powołuje pięcioosobowe zespoły sprawdzające, przy mianowaniu zaś na wyższe stanowiska służby cywilnej występuje tryb konkursowy, gdzie również powołuje komisje konkursowe. Istnieje prawo odwołania od decyzji Szefa Służby Cywilnej do Prezesa RM, a od jego decyzji prawo złożenia skargi do NSA. Wyższa Komisja Dyscyplinarna Służby Cywilnej jest kompetentna w rozpatrywaniu odwołań, orzeczeń komisji dyscyplinarnych urzędów wydawanych w toku prowadzonych postępowań dyscyplinarnych wobec członków korpusu służby cywilnej.

Szef Służby Cywilnej jako centralny organ administracji rządowej podlega i jest wyznaczany przez Prezesa RM spośród urzędników służby cywilnej na okres 5 lat po uzyskaniu pozytywnej opinii Rady Służby Cywilnej i mający do pomocy Urząd Służby Cywilnej. Szef S.C. będzie czuwać nad przestrzeganiem zasad Służby cywilnej, kierować procesem zarządzania kadrami w służbie cywilnej ,a także planować i nadzorować wykorzystanie środków finansowych na wynagrodzenia i szkolenia członków korpusu służby cywilnej określonych ustawą budżetową. Szef S.C. w zakresie podejmowania decyzji związanych z powstaniem i przebiegiem zatrudnienia urzędnika w służbie cywilnej będzie

ogłaszać max liczbę mianowań w danym roku,

organizować i prowadzić postępowanie kwalifikacyjne,

dokonywać mianowania urzędników służby cywilnej,

prowadzić konkursy na wyższe stanowiska w służbie cywilnej,

dokonuje zmian w stosunku pracy urzędnika służby cywilnej.

Ostatni w organizacji służby cywilnej stopień zajmuje Dyrektor Generalny Urzędu mający zapewniać funkcjonowanie i ciągłość pracy urzędu, warunki jego działania, a także należytą organizację pracy. Realizuje także zadania służby cywilnej , w tym czynności z zakresu Prawa Pracy wobec osób zatrudnionych w urzędzie oraz realizuje politykę personalną w służbie cywilnej. To właśnie on organizuje nabór do korpusu służby cywilnej, upowszechnia propozycje o wolnych stanowiskach pracy, zawiera z pracownikami służby cywilnej umowy o pracę, organizuje służbę przygotowawczą, dla zatrudnianych po raz pierwszy w służbie cywilnej (trwa ona od 6 – 18 miesięcy, na który czas zawierana jest umowa o pracę na czas określony i kończy się oceną komisji egzaminacyjnej, przy czym ocena negatywna skutkuje rozwiązaniem umowy). Przyznaje także nowomianowanym urzędnikom stopnie służbowe, podejmuje czynności związane z ustaniem stosunku pracy. W toku zatrudnienia dyrektor generalny planuje, organizuje i nadzoruje szkolenia. W postępowaniu dyscyplinarnym, stosuje bezpośrednio środki dyscyplinujące, bądź też wszczyna postępowanie przed komisją dyscyplinarną urzędu, którą zresztą sam powołuje, podobnie jak i rzecznika dyscyplinarnego urzędu, który prowadzi postępowanie wyjaśniające.

Ze stopniami służbowymi ma być związane wynagrodzenie różnicowane za pomocą stawki dodatku służbowego należnego z tytułu posiadanego stopnia służbowego. Ustawa przewiduje, iż w toku kariery zawodowej urzędnika służby cywilnej będzie on otrzymywać kolejne stopnie służbowe po uzyskaniu pozytywnej oceny okresowej zawierającej umotywowany wniosek bezpośredniego przełożonego o przyznanie kolejnego stopnia; przy czym kolejne awanse nie powinny mieć miejsca częściej niż co 12 m-cy. W wyniku zapisów nowej ustawy nastąpił podział dotychczas jednolitego korpusu na dwie grupy:

1. pracowników służby cywilnej zatrudnionych na podstawie umowy o pracę,

2. urzędników służby cywilnej zatrudnionych w drodze mianowania, ale też konsekwencją są istotne w naborze do korpusu. Każdy spełniający określone wymogi wstępne dopuszczony jest do postępowania kwalifikacyjnego, a po jego pomyślnym zakończeniu musi swoją karierę rozpocząć od statusu pracownika służby cywilnej zatrudnianego na podstawie umowy o pracę, tylko bowiem pracownicy służby cywilnej mogą przystępować do postępowania kwalifikacyjnego na urzędników służby cywilnej.

Przed objęciem służby urzędnik składa uroczyste ślubowanie, potwierdzając ten fakt pisemnie. Odmowa jest równoznaczna z wygaśnięciem stosunku pracy. W przypadku wyższych stanowisk procedura ich obsadzania jest odmienna, gdyż o nie ubiegać się nie tylko urzędnicy służby cywilnej. Ponadto obsadzanie stanowisk odbywa się w drodze konkursu.

Dyspozycyjność urzędnika służby cywilnej obejmuje nie tylko łatwość zmiany zajmowanego stanowiska, ale przede wszystkim możliwość zmiany treści stosunku pracy bez jego ustawania. Jeżeli interes służby za tym przemawia, urzędnika można w każdym czasie przenieść do innego urzędu, (nawet w innej miejscowości) przy czym Szef S.C. może dokonać takiego przeniesienia na okres do dwóch lat, nie więcej niż dwa razy w toku całej służby. Z kolei przeniesienie na wniosek samego urzędnika może nastąpić jedynie wtedy, gdy nie stoi temu na przeszkodzie interes służby. Przeniesienie następuje też wtedy, gdy nastąpiła likwidacja urzędu lub jego przekształcenie uniemożliwiające dalsze zatrudnienie urzędnika. W razie przeniesienia do innej miejscowości (poza przeniesieniem na wniosek zainteresowanego) służy urzędnikowi szereg przywilejów materialnych łagodzących skutki zmiany miejsca zamieszkania.

Ustawa utrzymała udzielenie urlopu bezpłatnego do 5 lat przez Szefa S.C. z zachowaniem ciągłości zatrudnienia na czas wykonywania zajęć, zajmowaniu określonego stanowiska lub wykonywania funkcji poza służbą cywilną oraz przeniesienie w stan nieczynny na okres 1 roku z zachowanie wynagrodzenia oraz innych uprawnień i świadczeń, a wreszcie zawieszenie z mocy prawa w razie aresztowania lub na mocy decyzji dyrektora generalnego urzędu na okres postępowania dyscyplinarnego.

Ustanie stosunku pracy urzędnika służby cywilnej może nastąpić w wyniku wygaśnięcia, obligatoryjnego rozwiązania za trzymiesięcznym wypowiedzeniem z powodu: dwukrotnej, następującej po sobie negatywnej oceny okresowej, trwałej zmiany stanu zdrowia uniemożliwiającej zatrudnienie, utraty nieposzlakowanej opinii, postępowania karnego toczącego się dłużej niż 3 m-ce lub fakultatywnego rozwiązania za trzymiesięcznym wypowiedzeniem w razie zaistnienia ustawowych okoliczności, a wreszcie rozwiązania bez wypowiedzenia, a także rozwiązania za porozumieniem stron oraz za trzymiesięcznym wypowiedzeniem z powodu rezygnacji ze służby.

Członkowie korpusu służby cywilnej obowiązani są wykonywać treści poleceń służbowych z zachowaniem przepisanej procedury. Obowiązuje ich także zakaz kierowania się przekonaniami politycznymi oraz interesami jednostkowymi i grupowymi, oraz uczestnictwa w strajkach i akcjach protestacyjnych, a urzędników służby cywilnej zakaz przynależności do partii politycznych i związków zawodowych oraz sprawowania mandatu radnego. Nie mogą wykonywać dodatkowych zajęć poza służbą bez zgody przełożonych. Członkowie korpusu podlegają stałej ocenie bezpośredniego przełożonego oraz okresowym ocenom podejmowanym nie rzadziej niż raz na dwa lata. Ocena negatywna odsuwa awans zawodowy. Na urzędnikach spoczywa także obowiązek uczestniczenia w szkoleniach i doskonaleniu w służbie cywilnej przy czym koszt uczestnictwa pokrywa budżet urzędów i Szefa S.C.

Nowa ustawa zróżnicowała rodzaje kar dyscyplinarnych w zależności od tego, czy obwinionym jest pracownik, czy urzędnik służby cywilnej.

Do góry