Ocena brak

Secesja

Autor /Klemencja Dodano /07.11.2012

Kierunek w sztuce ostatniego dziesięciolecia
XIX i pierwszej dekady XX w., wywodzący swą
nazwę od typowego dlań oderwania się od akademickich
i historyzujących tendencji sztuki XIX w; określany
też jako Art Nouveau (Francja, Anglia), Jugendstil
(Niemcy), Stile Liberty (Włochy), Modern style
(Belgia), bądź postrzegany jako jedno z czołowych
zjawisk —> modernizmu.

Dla narodzin s. znamienne było powstanie ugrupowań
artyst. przeciwstawiających się sztuce oficjalnej
(1894 - Secesja Monachijska, 1897 - Secesja Wiedeńska)
oraz lansowanie założeń nowego stylu na
łamach czasopism artyst. ("The Studio" - Londyn,
"Jugend" - Monachium, "Ver Sacrum" - Wiedeń,
"Deutsche Kunst und Decoration" - Darmstadt, "Mir
Iskusstwa" - Petersburg, "Życie" - Kraków, "Chimera"
- Warszawa).

Prekursorskie znaczenie miał dla s.
ruch —> Arts and Crafts, gdyż podobnie dążył on do
integracji wszystkich sztuk, ich równości, podniesienia
rangi sztuki użytkowej, odrodzenia rzemiosła i tworzenia
całości stylowo jednorodnych. Pragnienie nowości
i programowe zerwanie ze stylami hist. przy
jednoczesnym inspirowaniu się sztuką Dalekiego
Wschodu (gł. drzeworytem jap.) sprawiły, że s. we
wszystkich dziedzinach plastyki i rzemiosła artyst.
posługiwała się charakterystycznym repertuarem form
i motywów.

Dzieła s. cechowało zamiłowanie do asymetrii,
atektoniczności, wertykalizmu, płaszczyznowości,
linearyzmu, skomplikowanych układów kompozycyjnych
i dekoracyjności. Gł. środkiem wyrazu
były: giętka, długa, ruchliwa linia, płaska plama, subtelna,
jasna kolorystyka, barwy przechodzące jedna
w drugą, efekty połysku.

Głoszony przez s. zwrot do świata natury przejawił się w wyborze motywów,
odznaczających się wymienionymi wyżej cechami:
żywiołów ognia i wody, strzelistych lub wijących się
roślin (trzciny, lilie, powoje), kwiatów o symbol.wymowie
(mlecz, oset, róża) bądź przejętych ze sztuki
jap. (irysy, chryzantemy, nenufary); ze świata zwierząt
wybierano pawie, łabędzie, węże, ważki i motyle.

Często przedstawiano także stwory fantastyczno-baśniowe
(chimery, fauny, nimfy, smoki) oraz smukłe
postacie kobiet o długich, rozwianych włosach.
S. przejawiła się silnie i powszechnie we wszystkich
działach sztuki i rzemiosła - od architektury po kobiecą
modę, a większość jej twórców zajmowała się
równolegle kilkoma dziedzinami sztuki.

Najlepsze
realizacje w stylu s. stworzyli: w architekturze - A. Gaudi,
V. Horta, H. Guimard, J. M. Olbrich; w malarstwie
- G. Klimt, J. Toroop, F. Hodler; w rzeźbie - G. Vigeland,
H. Obrist, G. Minne; w grafice - A. Beardsley; w
plakacie - E. Grasset, J. Cheret, H. de Toulouse-Lautrec,
A. Mucha, w meblarstwie - L. Majorelle, H. van de Velde,
G. de Feure; w ceramice - A. Delaherche; w szkle
- E. Galie, bracia Daum, L. C. Tiffany, w biżuterii - R. Lalique,
C. Faberge; w strojach damskich - Ch. F. Worth,
J. Doucet, J. Paquin. S. zdominowała też fabryczną
produkcję przem. wyrobów użytkowych.

W Polsce s. była jednym z gł. stylów plastyki w
okresie —> Młodej Polski. Najbardziej wszechstronnie
i indywidualnie niektóre idee i formy s. wystąpiły w
różnorodnych pracach S. Wyspiańskiego i J. Mehoffera
(malarstwo, grafika, plakaty, witraże, wyposażenia
wnętrz); przejawiły się też w malarstwie E. Okunia,
K. Stabrowskiego, M. Jakimowicza, A. Gawińskiego;
w grafice W. Wojtkiewicza, F. Siedleckiego, K. Frycza;
w rzeźbie W. Szymanowskiego, K. Laszczki, B. Biegasa,
F. Flauma. Architektura s. powstawała gł. w Warszawie,
Krakowie i Łodzi.

W zakresie rzemiosła artyst.
styl s. zaznaczył się zarówno w indywidualnych projektach, zwł. ceramiki (S. Jagmin, W. Bębnowski, K. Laszczka,
J. Szczepkowski) i witraży (K. Sichulski, J. Bukowski,
H. Uziembło), jak też w korzystającej z wzorów
zagranicznych poi. produkcji fabrycznej wyrobów
metal., tkanin czy tapet.

Największym triumfem s. była paryska Wystawa
Światowa w 1900; całkowity zmierzch tego kierunku
przyniosła I wojna świat.; ponownie zainteresowano
się nim w latach 60. XX w.

(franc. secession, z tac. seccesio 'odejście', od se-cedo
'odchodzę na bok')

Podobne prace

Do góry