Ocena brak

Sceptycyzm - Pirron z Elidy

Autor /Tycjan2343 Dodano /21.12.2012

Z tego tła wyłania się twórca nurtu sceptycznego Pirron (ok. 376-286 r. przedChrystusem). Jest to postać, wokół której narosła legenda, w wyniku czegotrudno o obiektywny obraz. Podobno był zrazu malarzem i dopiero później zostałfilozofem. Pierwszym z filozofów, który silnie na niego oddziałał był Demokryt.P o t em Pirron uczestniczył w wyprawie Aleksandra Wielkiego do Indii,podczas której zetknął się z hinduskimi ascetami. Wywarli oni wielki wpływ nacałą jego filozofię.

Pirron miał założyć szkołę w Elidzie, a zatem w tym samym mieście,w którym Fedon założył swą szkołę elidzko-eretryjską. Cieszył się on tak wielkimpoważaniem, że w mieście tym zwolniono filozofów od podatków, a samego Pirrona obrano najwyższym kapłanem.

W myśli Pirrona nie ma jeszcze rozbudowanej argumentacji skierowanejprzeciw możliwości poznania, charakterystycznej dla późniejszego sceptycyzmu.Nastawienie Pirrona, podobnie jak Epikura, jest nie tyle techniczno-filozoficzne,ile raczej praktyczno-etyczne. Podziwiano przede wszystkim jegopoziom etyczny, a w sposobie życia Pirrona przebijał ideał wschodniejnieczułości.

Pirron głosił trzy tezy. Po pierwsze, nie wiadomo, jakie są właściwościrzeczy. Po drugie, należy się powstrzymywać od sądów (kKO%r\). Po trzecie, tawstrzemięźliwość w sądzeniu może zapewnić nam spokój (drapania). Ideałemetycznym jest więc spokój, utożsamiany ze szczęściem. Dla Pirrona, podobniejak dla Epikura, a w przeciwieństwie do późniejszych sceptyków, najważniejszaj e s t etyka. W etyce wyraźnie występuje u Pirrona wpływ umysłowości hinduskiej.Podczas gdy dla stoików szczęście polegało na cnocie, dla epikurejczykówna przyjemności, to dla Pirrona na spokoju. Szkoła Pirrona miała więc byćszkołą szczęścia. Skoro wszelkie przekonania są źródłem niepokoju, trzebawięc się pozbyć wszystkich przekonań i wyrzec wszelkich twierdzeń.

Takie nastawienie wynika z wiary że rzeczy są niepoznawalne (dKa-TÓXr[nxa), a więc sama natura skłania nas do zawieszenia sądów. Jednakże zawieszeniesądów (erco^f]), nie jest łatwe, ale wymaga usilnych zabiegów i medytacji.Nie jest to cel, który może zrealizować każdy człowiek, lecz jedyniewybitna jednostka. Z tego względu Pirron jest typem samotnika gardzącegotłumem, który porównuje do kłębiącego się stada os.

Relacja Tymona z Fliuntu przekazującego poglądy Pirrona, a zachowanau Arystoklesa z Messyny (arystotelika z II w. po Chrystusie) znajduje sięw dziele Euzebiusza z Cezarei:

Kto chce być szczęśliwy, winien najpierw rozważać, czym są rzeczy; powtóre, jak winniśmy się wobec nich zachowywać - i wreszcie: co z tegozachowania się wyniknie. Pirron twierdzi, że rzeczy są jednakowe i nieróżnią się między sobą, są one niestałe i nie dające się rozróżnić i że wobectego nasze poglądy nie są ani prawdziwe, ani fałszywe. Co do drugiegop u n k t u powiada, że nie należy niczego uznawać, lecz być bez poglądówi bez skłonności i w t ym stanie trwać niezachwianie; żadna rzecz niebardziej jest, niż nie jest, - ani zarazem jest i nie jest. Co do trzeciej sprawypowiada Tymon, że z takiego usposobienia wyniknie najpierw milczenie(dcpaata), a następnie spokój (drapania).

Natomiast Sekstus Empiryk w Zarysach pirrońskich powiada:

Kto przypuszcza na przykład, że coś jest istotnie piękne, albo złe, ten skazujesię na ustawiczny zamęt. Nie mając mianowicie tego, co uważa za piękne,sądzi, że trapi go rzeczywiste zło, i ugania się za rzeczami, jak mniema,dobremi. A skoro je posiędzie, to popada w jeszcze większy zamęt, ponieważsię nierozumnie i niepomiernie wynosi i z obawy przed przewrotem robiwszystko, byleby tylko nie utracić swoich dóbr domniemanych. Kto natomiastnie wyrokuje o rzeczach istotnie pięknych, albo złych, ten ani nieucieka, ani nie ściga bez wytchnienia, a zatem zażywa spokoju.

Podobne prace

Do góry