Ocena brak

SATYRY, albo Przestrogi do naprawy rządu i obyczajów w Polsczcze należące, na pięć ksiąg rozdzielone...

Autor /jota11 Dodano /27.03.2012

SATYRY, albo Przestrogi do naprawy rządu i obyczajów w Polsczcze należące, na pięć ksiąg rozdzielone..., zbiór 51 gawęd satyrycznych K. Opalińskiego, powst. w większości 1648-50, wyd. w Lesznie 1650. Pisane nierymowanym 13-zgłoskowcem, wzorowane na klas. satyrze rzym. Juwenala i Persjusza, ukazują rozległy i różnobarwny, a zarazem żywy i wierny portret epoki i społeczeństwa. Autor objął w swym dziele ogrom zagadnień życia obycz., społ. i polit. Polski z poł. XVII w. Wychowanie dzieci i młodzieży, ucisk chłopów i sytuacja mieszczan, demoralizacja obycz. szlachty, warcholstwo i anarchia, upadek obyczajowy duchowieństwa, wojska, kolonizacja Ukrainy; postulaty reform społ. i refleksje filoz. - oto skala tematyczna, dzięki której S. składają się na monografię i encyklopedię życia górnych warstw narodu u schyłku świetności Rzplitej. Kryt. wizerunkowi istniejącego stanu rzeczy towarzyszy publicyst. program naprawy, najciekawszy w zakresie stosunków gosp. i społ. (m. in. oczynszowanie chłopów, patronat król. i polityka merkantylizmu wobec miast i mieszczaństwa). Zasługuje na podkreślenie humanitaryzm autora, wielokrotnie przez niego akcentowana konieczność złagodzenia ucisku feudalnego w rozumnie pojętym interesie właścicieli ziemskich i dla rozwoju ekon. kraju oraz zjadliwa analiza anarchii szlach., magnackiej prywaty i wad ustroju polit. Polski. Dobór problemów i spraw doniosłych, a przedstawionych z realizmem, plastyczne opisy obyczaju, umiejętność posłużenia się karykaturą, obrazowość języka nasyconego zwrotami potocznymi, z ich naturalną metaforyką i dosadnoś-cią, porównania, przysłowia oraz aforyzmy - stanowią o wartościach artystycznych S. Wartości te w znacznej mierze zacierają wrażenie prozaiczności niektórych publicyst. utworów cyklu.

Wyd. i wstęp L. Eustachiewicz, Wr. 1953 BN 1147; Poeci baroku 1. S. GRZESZCZUK O „S. Krzysztofa Opalińskiego. Próba syntezy, Wr. 1961; tenże Czy Krzysztof Opaliński jest autorem ,,Satyr"?, „Przegl. Hist." 1964 z. 1.

Podobne prace

Do góry