Ocena brak

SAMSON

Autor /Dalebor Dodano /13.04.2012

Hebr. Simson dosł. 'słoneczny; człowiek słońca'; wg Biblii, Ks. Sędziów, 13-16, sędzia i bohater izraelski odznaczający się nadludzką siłą, biblijny Herakles, narodzony w okresie czterdziestu lat zaboru kraju przez Filistynów, syn Manuego i jego niepłodnej żony.

Anioł Pański zwiastował jej narodzenie syna, nazyrejczyka (zob.), którego głowy brzytwa się nie dotknie. Zapytany o imię, anioł nie chciał go zdradzić i odparł: „Czemu się pytasz o moje imię? Ono jest dziwne"; zob. Imię (imiona sekretne).

Gdy Samson dorósł, rozerwał lwa gołymi rękami, a wszedłszy w zatarg z Filistynami schwytał 300 lisów, powiązał im ogony, nawtykał między nie płonące pochodnie i w ten sposób spalił Filistynom plony zbóż i winnic. Gdy mężowie judzcy wydali go, związanego, Filistynom, porwał więzy i chwyciwszy oślą szczękę zabił nią tysiąc łudzi. Gdy był u nierządnicy w Gazie, otoczono dom, aby rankiem zabić Samsona.

On jednak wstał o północy i zaniósł bramę miejską na plecach na szczyt góry. Gdy zakochał się w Filistynce Dalili (zob.), książęta filistyńscy namówili ją, aby wydobyła od niego tajemnicę jego siły. Naprzykrzała mu się tak długo, że wreszcie „ustała dusza jego" i wyznał jej, że gdyby mu głowę ogolono, osłabłby i stałby się jak każdy inny człowiek.

Zdradziła tę tajemnicę swoim rodakom; obcięto mu 7 kędziorów; gdy spał, pojmano, wyłupiono oczy i uwięziono. Sprowadzony na ucztę do świątyni Dagona w Gazie, aby widok jego hańby uradował tysiące zgromadzonych tam wrogów, Samson, któremu tymczasem odrosły włosy, przewrócił dwie kolumny, na których wspierał się gmach, i zginął w jego gruzach razem z wrogami.

Podanie to, mające pewne cechy mitu słonecznego (imię bohatera; siła we włosach, czyli promieniach słonecznych), stało się ulubionym tematem lit. i art, Samson Agonistes poemat dramatyczny (1671, tł. pol. 1908 pt. Samson Mocarz) Johna Miltona w formie tragedii gr., przedstawia Samsona jako więźnia Filistynów, oślepionego; Milton, pisząc tę tragedię, sam był już niewidomy od 19 lat. Samson oratorium (1741) G. F. Handla.

Samson i Dalila opera (Weimar 1877, wyst. pol. Lwów 1906) Camille'a Saint-Saensa, libretto: F. Lemaire wg Księgi Sędziów, najbardziej znana opera kompozytora. Obraz Cranacha St., Gal. Drezdeńska, Obraz (1628) Rembrandta, Berlin, Staatl. Museen, Gemaldegal. Obraz (1636) Rembrandta, Frankfurt, Stadeł.

Obrazy: Guida Reni; Bernarda Strozzi, Bolonia; Jana Steena, Kolonia; Paola Veronese, Paryż, Luwr. Ujęcie Samsona obraz (ok. 1612-15) Rubensa, Monachium, St. Pinakoteka.

Walka z lwem relief (XI w.) drzwi brązowe, Augsburg, katedra. Relief (XIII w.), Chartres, katedra. Wesele Samsona obraz (1638) Rembrandta, Gal. Drezdeńska. Zemsta Samsona obraz Tintoretta, Wiedeń, Kunsthist. Mus.

Podobne prace

Do góry