Ocena brak

Samorząd terytorialny

Autor /Liliana Dodano /26.03.2011

 

Istotą samorządu terytorialnego jest oddanie w ręce lokalnej społeczności zarządu na danym terenie. W drodze wyborów wyłania ona organy samorządu, które w ramach kompetencji przyznanych przez ustawy wykonują swoje funkcję w sposób niezależny od administracji państwowej.

Jednostką samorządu terytorialnego jest gmina. Gmina obejmuje terytorium oraz zamieszkała na nim ludność, która z mocy prawa tworzy wspólnotę samorządową. Gmina posiada osobowość prawną wykonuje zadania publiczne we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność. Samodzielność gminy podlega ochronie sądowej, do której gmina może się uciekać w szczególności w przypadkach prób ingerowania ze strony administracji rządowej. W gminie mogą być tworzone jednostki pomocnicze w postaci sołectw, dzielnic i osiedli. Ustrój gminy określa statut.

Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Przede wszystkim chodzi o zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty gminnej. Ustawa zalicza do zadań własnych gminy następujące sprawy:

  1. Gospodarka terenami, ochrona środowiska i ład przestrzenny

  2. Drogi gminne, ulice, place, mosty oraz organizacja ruchu drogowego

  3. Wodociągi, kanalizacja, oczyszczanie ścieków, wysypiska śmieci, zaopatrzenie w energię elektryczną i cieplną

  4. Lokalny transport zbiorowy

  5. Ochrona zdrowia

  6. Pomoc społeczna (m.in. ośrodki i zakłady opiekuńcze)

  7. Komunalne budownictwo mieszkaniowe

  8. Oświata

  9. Kultura (biblioteki, domy kultury, ogniska muzyczne)

  10. Kultura fizyczna, boiska, hale sportowe, pływalnie i inne urządzenia sortowe, tereny rekreacyjne

  11. Targowiska i hale targowe

  12. Zieleń

  13. Cmentarze komunalne

  14. Porządek publiczny i ochrona przeciw pożarowa

  15. Utrzymanie gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych

Poza zadaniami własnymi ustawy mogą nakładać na gminę obowiązek wykonywania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej.

W celu wykonania swoich zadań gmina może tworzyć różne jednostki organizacyjne, w tym również własne przedsiębiorstwa. Gmina może też powierzyć realizację niektórych swoich zadań innym podmiotom gospodarczym, zawierając z nimi odpowiednie umowy.

Gmina nie może prowadzić działalności gospodarczej wykraczające poza zadania o charakterze użyteczności publicznej.

Gmina sama odpowiada za swoje zobowiązania

Gmina prowadzi samodzielnie gospodarkę finansową na podstawie budżetu uchwalanego corocznie przez radę gminy.

Dochodami gminy są: podatki, opłaty i inne wpłaty wskazane przepisami, dochody z majątku gminy oraz subwencja z budżetu centralnego, a ponadto wpływy z samo opodatkowania mieszkańców, spadki, zapisy i darowizny, emisja obligacji i inne.

Organami nadzoru nad działalnością gminy są: Prezes Rady Ministrów i wojewoda. Organem nadzoru w zakresie spraw budżetowych jest regionalna izba obrachunkowa.

Władze gminy

Podstawowym organem gminy o charakterze uchwałodawczym i kontrolnym jest rada gminy.

Rada gminy pochodzi z wyborów, odbywanych na zasadach i w trybie przewidzianym w ordynacji wyborczej. Kadencja rady jest 4-letnia. Liczba radnych wchodzących w skład rady gminy jest zależna od liczy mieszkańców i wynosi od 15 radnych w gminie liczącej nie więcej niż 4000 mieszkańców do 45 radnych w gminie liczącej nie więcej niże 200000. W gminach jeszcze ludniejszych na każde dalsze rozpoczęte 100000 mieszkańców przypada 5 radnych. Rada nie może liczyć więcej niż 100 radnych. Odwołanie rady gminy przed upływem kadencji jest możliwe tylko w drodze lokalnego referendum.

Rada gminy jest najwyższą władzą gminy podejmującą generalne decyzje i ustalającą lokalne przepisy.

Do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy gminne, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Do wyłącznej kompetencji rady należy m.in.:

  1. Uchwalanie statutu gminy

  2. Wybór i odwołanie zarządu gminy

  3. Uchwalanie budżetu gminy

  4. Uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego

  5. Uchwalanie podatków i opłat lokalnych

  6. Podejmowanie uchwał w ważnych sprawach majątkowych gminy

  7. Określanie wysokości sumy, do której zarząd gminy może zaciągnąć zobowiązania

  8. Podejmowanie uchwał w sprawach herbu gminy, wznoszenia pomników, nazw ulic i placów

  9. Nadawanie honorowego obywatelstwa gminy

  10. Kontrola działalności zarządu i podporządkowanych mu jednostek

Rada gminy obraduje na sesjach, które są zwoływane w miarę potrzeb, nie rzadziej jednak niż raz na kwartał. W miarę potrzeby może powoływać stałe komisje (pomocnicze i doradcze organy rady), powierzając im określony zakres zadań.

Organem wykonawczym gminy jest zarząd składający się, zależnie od potrzeb z 3-7 osób wybieranych przez rade gminy. Rada gminy wybiera zarząd w tajnym głosowaniu spośród swoich członków, z wyjątkiem wójta i jego zastępców, którzy mogą być wybierani spoza składu rady.

Na czele zarządu gminy stoi przewodniczący (wójt, burmistrz, prezydent). Wójt wybierany jest przez radę gminy nie razem z zarządem, lecz w odrębnym tajnym głosowaniu bezwzględną większością głosów ustawowego składu rady. Zastępcę (zastępców) wójta wybiera rada na jego wniosek:

Wójt:

  • Organizuje pracę zarządu

  • Kieruje bieżącymi sprawami gminy

  • Reprezentuje gminę na zewnątrz

Decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej (decyzje administracyjne) wydaje wójt. Odwołania od decyzji wydanych przez wójta w sprawach należących do gminy można wnosić do specjalnego organu samorządowego, powołanego przy sejmiku samorządowym.

Organom samorządowym przysługuje prawo stanowienie lokalnych przepisów, zwanych przepisami gminnymi.

Decyzje w sprawach ważnych dla gminy mogą zapadać w drodze referendum. O jego przeprowadzeniu decyduje rada gminy z własnej inicjatywy lub na wniosek 1/10 mieszkańców uprawnionych do głosowania.

Podobne prace

Do góry