Ocena brak

SALUTOGENEZA I FUNKCJONALNE WŁAŚCIWOŚCI POCZUCIA KOHERENCJI - Czynniki warunkujące poziom zdrowia: Uogólnione zasoby odpornościowe

Autor /Gawel Dodano /09.09.2011

Ogólne zasoby odpornościowe są to właściwości jednostki, grupy, środowiska i kul­tury, które wyróżniają się cechą funkcjonalną polegającą na możliwości uniknięcia stresorów i usprawnianiu procesu radzenia sobie z wymaganiami w ten sposób, że zapobiegają przekształceniu się napięcia w stan stresu; pomagając zwalczać stresory, sprzyjają ochronie zdrowia i procesom zdro­wienia.

Antonovsky nie dokonał - tak jak Hobfoll - kategoryzacji zasobów. Z prezentowanych przez niego schematów i opisów wynika jednak, że mogą to być niemal wszystkie cechy człowieka i cechy środowiska, w którym żyje. Wymienia zarówno cechy środowiska fizycznego i natural­nego, jak też cechy biologiczne (genetyczne, konstytucjonalne, biochemicz­ne). Mówi o zasobach tkwiących w człowieku i otoczeniu. Szczególną uwagę przywiązuje do czynników społeczno-kulturowych, a wśród nich wymienia wsparcie społeczne, kul­turową stabilność, religię, filozofię, sztukę, także instytucje społeczne, w tym opiekę zdrowotną. Najbardziej rozbudowaną grupą zasobów są cechy psy­chiczne jednostki, które jako zasoby odpornościowe określa się też często potencjałami zdrowia. Wśród tych cech na czoło wysuwają się cechy struk­tury Ja, zwłaszcza poczucie tożsamości, poczucie sprawstwa i kontroli, wszelkie kompetencje, inteligencja i wiedza. W tradycyjnych i nowoczesnych badaniach nad stresem cechy te nazywano i badano jako te struktury osobo­wości, które gwarantują odporność ogólną i specyficzną na stres.

Antonovsky nawiązuje więc do wszystkich osiągnięć w tym zakresie. Najczęściej od­wołuje się wprost do transakcyjnej koncepcji Lazarusa i Folkman. Warto jednak zauważyć, że w jego pojęciu nie każde podwyższone napięcie spowodowane stresorami powoduje stres. Stan stresu, zwłaszcza przewlek­łego, pojawia się dopiero wówczas, gdy człowiek nie radzi sobie skutecznie ze stanem napięcia. Widać to bardzo wyraźnie w pierwszym schemacie modelu salutogenezy, który Antonovsky sam opracował w pierwszej swojej pracy. Zasoby zdrowia są człowiekowi częściowo dane, ale może on je sam w sobie rozwijać, a także społeczeństwa mogą dbać o rozwój zasobów odpornościowych. Deficyty odpornościowe mogą wyrastać z braku zasobów. Można też przypuszczać, że brak zasobów nie jest stresorem, ale sytuacja braku może generować szczególny typ stresu.

Do góry