Ocena brak

SALON

Autor /Dalebor Dodano /13.04.2012

Obszerny pokój, sala, bawialnia przeznaczona na zebranie towarzyskie, do przyjmowania licznych gości; wytworny lokal mieszczący sklep usługowy a. sklep połączony z wystawą; z fr. Lew salonowy zob. Lew. Otworzyć salon(y) zacząć prowadzić dom otwarty, spraszać gości, urządzać zebrania towarzyskie.

Salon literacki jedna z instytucji lit. o charakterze nieformalnym, miejsce towarzyskich kontaktów pisarzy, artystów, uczonych, polityków, zwykle w domach arystokratycznych, później także wielkomieszczańskich, gdzie dyskutowano problemy artystyczno-literackie, filozoficzne i polityczne, czytano na głos i grywano nowe utwory.

Protoplastami salonów bvły spotkania intelektualistów w Atenach okresu klasycznego, gdzie pod gołym niebem, na placu czy nad strumieniem, spotykali się tragicy, komediopisarze, filozofowie, historycy i adwokaci, których sława nie przygasła do dziś. Podobnie w Aleksandrii okresu hellenistycznego czy w Rzymie okresu cicerońskiego i augustowskiego, kiedy charakterystyczny dla przyszłych salonów mecenat uprawiał jeszcze sam Maecenas.

Owocne spotkania dyskusyjne odbywały się także w renesansowej Polsce, kiedy to, jak przypomina J. Krzyżanowski, Maciej z Miechowa wpadł na pomysł swego dzieła o Sarmacji dzięki „gadce [...] na kolacyjej" u drukarza krakowskiego Jana Hallera (ok. 1520), a Górnicki w Dworzaninie polskim wprowadza wielodniowe rozmowy toczone przez dworzan biskupa Samuela Maciejowskiego w jego willi prądnickiej pod Krakowem.

Ale właściwy salon urodził się we Francji XVII w. Jego prototypem był salon markizy de Rambouillet (zob.; por. też La Fayette; Scudćry), a osiągnął szczyt rozwoju i znaczenia w XVIII w., kiedy głośne i wpływowe były m.in. salony markizy Du DefTand (zob. Deffand), pani Epinay, pani Geoffrin, pani Helvetius, filozofa Holbacha, markizy de Lambert, panny de Lespinasse, księżny du Maine, pani Necker, markizy de Sabie, pani de Stael, markizy de Tencin. Za czasów Napoleona I usiłowano przywrócić salony do życia, jednak czasy ich znacznego wpływu na kulturę i gusty już minęły.

W XIX w. znane były m.in. salony księżny d'Abrantes, pani de Stael, pani de Genlis, pani Recamier, Victora Hugo, przyrodnika Cuviera, pani Ancelot, Angielki Mary Ciarkę, pani de Girardin, księżny de Lieven, księżny Belgiojoso. W czasach drugiego cesarstwa salon pani Xavier de Ricard, księżniczki Matyldy, pani de Callias, pani d'Agoult itd.

W Polsce XVIII w. salonem był pałac Izabeli Czartoryskiej (zob.) w Puławach. W XIX w. słynęły salony warszawskie: Tadeusza Mostowskiego, generała Wincentego Krasińskiego, Anny Nakwaskiej, Katarzyny Lewockiej, Magdaleny, później Jadwigi (Deotymy) Łuszczewskiej (zob.), Franciszka S. Lewentala (zob.), Karola Benniego.

Mniejszą sławą cieszyły się salony krakowskie Stanisława Tarnowskiego czy Konstancji Morawskiej. Na przełomie XIX i XX w. funkcję tę spełniały artystyczne kawiarnie - Turlińskiego z „Paonem" (zob. Paw), Jama Michalikowa z „Zielonym (zob.) Balonikiem". W pierwszych 40 latach XX w. rolę salonu lit. pełniło w pewnej mierze Zakopane.

Moskwa, grudzień 1826, Mickiewicz w salonie księżny Zinajdy Wołkońskiej improwizuje wśród pisarzy rosyjskich obraz (1908) G. G. Miasojedowa, Moskwa, Muz. Puszkina; obecni: książę Wiaziemski, Baratyński, Chomiakow, Z. Wołkońska, Kozłow, Żukowski, Puszkin, Pogodin, Wieniewitinow, Czaadajew i in.

El Salón Mexico utwór na orkiestrę (1936) Aarona Coplanda; tytuł jest aluzją do największego lokalu tanecznego w Mexico City, stolicy Meksyku.

Salon Odrzuconych, fr. Salon des Refusćs, salon obrazów i rzeźb (hist. impresjonistów fr.) odrzuconych przez jury innych wystaw; również przen., żart.

Salon sztuki duża zbiorowa wystawa, aktualny przegląd prac artystów; mała, zwł. prywatna galeria sztuki; antykwariat zajmujący się sprzedażą dzieł współczesnych plastyków.

Podobne prace

Do góry