Ocena brak

Rzeźba współczesna

Autor /kacper007 Dodano /14.04.2012

XX wiek przyniósł nowatorskie podejście do rzeźby. Nieznane dotąd wpływy, nowe style, tematy i materiały pozwoliły stworzyć wiele interesujących dzieł.

Od czasów włoskiego renesansu aż do początków XX wieku rzeźbienie rozumiano jako tworzenie mniej lub bardziej dokładnych (chociaż czasem sentymentalnych, bądź wyidealizowanych) wyobrażeń świata rzeczywistego. Rzadko zdarzało się, aby rzeźba była wyrazem osobistych doznań artysty; przeważnie była dziełem publicznym zdobiącym budynek albo stawianym dla uczczenia wielkiego wydarzenia czy bohatera narodowego. Materiałami, jakich używano to kamień, glina lub brąz.

Zmiany

XX wiek zerwał z dotychczasowymi tradycjami panującymi w tym gatunku sztuki szybko i gwałtownie. Zapowiedź zmian była dostrzegalna tylko w dziełach najgenialniejszego XIX-wiecznego rzeźbiarza — Augusta Rodina (1840-1917). Zachwyt, z jakim ukazywał ukryte w człowieku piękno i energię czynił go tradycjonalistą. Jednocześnie jednak charakteryzujące jego sztukę dążenie do łączenia różnych powierzchni oraz eksperymentowanie grą światła i Cienia są nowatorskie.

Jakkolwiek dzieła Rodina zawierały elementy dotąd nieznane, jednak ani one, ani inne rzeźby powstałe w ubiegłym wieku nie przygotowały odbiorców do radykalnych zmian, które dokonały się w tej sztuce wraz z nadejściem kubizmu. Stworzyli go na początku XX wieku we Francji Pablo Picasso (1881-1973) i Georges Braque (1882-1963). Zrewolucjonizowali oni sztukę rozkładając rzeczywistość na części, a następnie aranżując ją w zupełnie nowy sposób, często jako układ geometrycznych elementów (kawiarnia, gitara, twarz). Ich prace opierały się na zupełnie nowej filozofii, według której sztuka jest autonomiczna, a dzieło sztuki nie jest zwierciadłem rzeczywistości; tworzy własną rzeczywistość pozbawioną jakichkolwiek zobowiązań wobec otaczającego świata.

Wpływy kubizmu

Kubizm powstał jako kierunek w malarstwie, jednak Picasso tworzył kubistyczne rzeźby już od roku 1909. Wkrótce pojawili się pierwsi wybitni rzeźbiarze kubistyczni, jak choćby Jacques Lipchitz (1891-1973). Po kubizmie przyszły nowe kierunki, takie jak futuryzm, konstruktywizm czy dadaizm. Wszystkie rozwijały przed I wojną światową. Oprócz wyrażonego po raz pierwszy w kubizmie nowego spojrzenia na sztukę, wpływ na współczesną rzeźbę miały również bardzo popularne w tamtym okresie dzieła ludów pierwotnych oraz budzące podobne zainteresowanie nowoczesne maszyny.

Od początku XX wieku pojawiła się w Europie fascynacja pięknem i bogactwem sztuki wywodzącej z innych kręgów kulturowych, zwłaszcza z Afryki i rejonu Pacyfiku. Szczególnie naśladowano prymitywne wyrażanie podstawowych emocji oraz tajemniczość. Będący pod bardzo silnym wpływem prymitywnej sztuki, osiadły w Anglii Amerykanin Jacob Epstein (1880-1959), bulwersował opinię publiczną swoimi rzeźbami od 1908 roku aż do lat po II wojnie światowej.

Prymitywizm zainspirował wielu rzeźbiarzy do uproszczenia swoich dzieł i coraz częstszego skłaniania się ku abstrakcji. Przykładem mogą być przypominające olbrzymie głazy kamienne rzeźby Jean Arp (1887-1966). Inspirację sztuką pierwotną można odnaleźć również w pracach Rumuna Constantina Brancusi (1876-1957). Tworzył on rzeźby z brązu (chociażby słynna seria Ptak w przestrzeni) o opływowych, wypolerowanych powierzchniach wywołujących u patrzącego wrażenie tajemniczości. I wreszcie prymitywizm można odnaleźć w twórczości najwybitniejszego brytyjskiego rzeźbiarza tego wieku, Henry'ego Moore'a (1898-1986). Typowe dla jego uproszczonych bądź abstrakcyjnych figur otwory mają symbolizować odwieczny majestat i tajemniczość życia.

Rzeźba konstruktywistyczna

Zaprzeczeniem rzeźby opartej na prymitywnych wzorach była twórczość włoskich futurystów. Np. Umberto Boccioni (1882- 1916) celebrował szybkość i dynamizm współczesnego życia. Również zafascynowani współczesnością byli konstruktywiści. Ich przedstawicielem był Naum Gabo (1890- 1977). Tworzyli oni kopie maszyn i modeli naukowych. Istotny wkład w rozwój nowoczesnej rzeźby, jaki wnieśli konstruktywiści, polegał na wykorzystaniu nie stosowanych wcześniej materiałów -plastiku, szkła i metalu; na konstruowaniu raczej niż rzeźbieniu dzieł oraz na tworzeniu szkieletów konstrukcyjnych zamiast dotychczasowej masy plastycznej.

Antysztuka

Dadaiści również zerwali z tradycją. Stworzyli styl, który programowo negował uznane wartości. Ich prace zawierały zbiory przypadkowych

przedmiotów, a nawet śmieci, co pozwalało autorom osiągać nieprzewidziane efekty. Wiele poczynań, dokonywanych przez dadaistów w celu wykpienia tego, czego dotyczyły, zostało po latach powtórzonych już na serio. Słynnym przykładem jest wystawienie przez francuskiego dadaistę Marcela Duchampa (1887-1968) nocnika. Twierdził on, że wybierając nocnik uczynił z niego dzieło sztuki. Gdy później zaczęto uważać wszystko, co robi artysta za część jego sztuki, ta teoria została pozbawiona wcześniejszej ironii Duchampa.

Rewolucja artystyczna rozpoczęta przed rokiem 1914 wpłynęła na twórczość prawie wszystkich artystów, niezależnie od inspirującego ich kierunku. Chociaż wielu najznakomitszych rzeźbiarzy XX wieku nadal skupiało się na tworzeniu postaci, nie bali się ich zniekształcać lub upraszczać w celu osiągnięcia odpowiedniego napięcia emocjonalnego. Ta tendencja, nazywana ekspresjonizmem cechuje dzieła Alberto Giacomettiego (1901-1966). Typowe rzeźby tego artysty to cienkie jak ostrze postacie czyniące wrażenie obarczonych winą, pełnych oczekiwań.

Po II wojnie światowej powoli odbiorcy zaczęli akceptować rzeźbę współczesną, nowe pomysły i materiały przestały już szokować. W tym okresie powstaje wiele coraz bardziej abstrakcyjnych struktur metalowych. Są one częściej łączone niż odlewane; pionier tego nurtu, Amerykanin David Smith, pracował przez wiele lat jako spawacz.

Sztuka pop

Od końca lat 50. sztuka pop stała się najpopularniejszym kierunkiem w sztuce. Objęła bardzo różne dziedziny życia. Była świadomie współczesna; nie składała jednak hołdu maszynie, ale epoce kultury konsumpcyjnej. Typowymi dziełami pop są puszki do piwa z brązu autorstwa Jaspera Johnsa (ur. 1930) oraz olbrzymie hamburgery i lody z winylu Claesa Ol-denburga (ur. 1920).

Od kilkunastu lat tradycyjne dziedziny sztuki takie jak malarstwo czy rzeźba przestały wystarczać do jej określania. Jednocześnie, czego wyraźnym dowodem może być furora, jaką zrobiły martwe zwierzęta zachowane w formalinie wystawione jako dzieła sztuki przez Damiena Hirsta w latach 90., sztuka jest w stanie nadal szokować.

Podobne prace

Do góry