Ocena brak

RZEWUSKI Wacław, pseud. Józef Rz., starosta drohobycki, Stanisław (lub Stanislaus) Rz., może też Seweryn Rz.

Autor /nata77a Dodano /22.03.2012

RZEWUSKI Wacław, pseud. Józef Rz., starosta drohobycki, Stanisław (lub Stanislaus) Rz., może też Seweryn Rz. (imiona synów), ur. 29 X 1706 w Rozdole, zm. 27 X 1779 w Siedliskach (ziemia chełmska), ojciec Józefa, Seweryna i Stanisława, dramaturg, mówca, poeta pol.-łac. i teoretyk poezji i wymowy. Syn hetmana w. kor., Stanisława Mateusza, kształcił się u pijarów, w młodości wiele podróżował, dłużej przebywał we Francji. Wojewoda podolski (1737), hetman polny kor. (1752), wojewoda krakowski (1762). W obu bezkrólewiach, jakie przeżył, stał zrazu po stronie przegrywających (S. Leszczyńskiego 1733-34 i Sasów 1764), wkrótce jednak przechodził na stronę zwycięzców. Należał do konfederacji radomskiej, sprzeciwiał się zdecydowanie równouprawnieniu dysydentów. Wskutek tego 1767 został porwany i wywieziony wraz z synem Sewerynem do Kaługi, skąd powrócił 1773. Koniec życia spędził w Siedliskach. Piastował godność hetmana w. kor. (od kwietnia 1773 - do lutego 1774), otrzymał też (z Sewerynem) starostwo kowelskie i kasztelanię krakowską (1778).

Twórczość pisarską rozpoczął od wierszy okolicznościowych i mów politycznych. Szczyt jego pisarstwa przypada na l. czterdzieste i pięćdziesiąte XVIII w. Wtedy to wydał tragedie, komedie, zbiory wierszy, mów i utworów teoret., zorganizował też 1754 teatr dworski w swej rezydencji w Podhorcach pod Lwowem. Jego wierszowane tragedie hist. (Żółkiewski, wyd. 1758, wyst. 1759, i Władysław pod Warną, wyd. 1760, wyst. 1761) oraz komedie (Dziwak, wyst. 1759, wyd. 1760, i Natręt, wyd. i wyst. 1759) wykazują duży wpływ teatru franc., komedie - zwł. Moliera. Liryka jego ma charakter refleksyjny, zaprawiona jest dydaktyzmem (np. Życie człowieka lub o równości szczęścia doczesnego). W poemacie O nauce wierszopiskiej (ogł. w Zabawkach wierszopiskich i krasomówskich, Poczajów 1762) pozostawał pod wpływem teorii Horacego i Boileau, przywiązywał jednak duże znaczenie do poruszenia uczuć słuchacza, nawet za cenę odejścia od klasycznych prawideł.

Tłumaczył Horacego (Ody, nie wyd.) i Psalmy (Wiersz na Siedem psalmów pokutnych... w Kałudze pisany, Wil. 1773 i Pieśni... Dawidowe, 1769, nie wyd.). Był dobrym stylistą, pisał piękną, czystą polszczyzną.

Poeci baroku 2; Tragedie i komedie, oprac, i wstęp J. Majerowa, W. 1962 TPO. W. BOROWY, W.Rz., w: O poezji polskiej w wieku XVIII, wyd. 2 W. 1978 (prwdr. 1948); A. STENDER-PETERSEN Die Komodien von W. Rz., „Zeitschrift fiir Slav. Philologie" 29 (1961) z. 2.

Podobne prace

Do góry