Ocena brak

Rzekotka drzewna

Autor /Bill Dodano /12.01.2012

Rodzina rzekotkowate (Hylidae)

Wygląd: nie do pomylenia z żadnym innym europejskim ptazem bezogonowym, jedynie z blisko spokrewnioną rz. śródziemnomorską. Różni się od niej biegnącą wzdtuż boków ciała, odgraniczającą stronę grzbietową od brzusznej, ciemną smugą, która tworzy zwykle dobrze zarysowaną i doskonale widoczną u osobnika tkwiącego w bezruchu zatokę biodrową. Smugi takiej brak u rz. śródziemnomorskiej. Rzekotka drzewna osiąga długość ciała do 5,2 cm. Przeciętna masa ciała samców waha się od 8 do 9 g, samice ważą blisko 11 g. Wyjątkowo masa ich ciała może dochodzić do 15 g. Znacznie lepiej można jednak samca rozpoznać po obecności pojedynczego rezonatora na podgardlu, który nadyma jak balon podczas rechotania.

Złożony wygląda jak pomarszczona, żółtobrązo-wa strefa obejmująca niemal całą powierzchnię podgardla. Podgardle samicy jest gładkie. W okresie godowym na kciukach pojawiają się dobrze widoczne, małe modzele godowe. Wydawane przez samce terkoczące głosy godowe, brzmiące jak „ep-ep-ep...", są zwykle zespolone w chór. Rzekotki zaczynają rechotać na wiosnę i terkoczą nadal w ciągu lata. Samce wydają głosy wieczorem i rechoczą do późnych godzin nocnych. Dzięki nim łatwo jest stwierdzić występowanie rzekotki w danej okolicy. Na przełomie sierpnia i września rozpoczynają się „jesienne nawoływania" rzekotki.

Charakterystyczne dla tego gatunku jest ubarwienie grzbietowej strony ciała. Zwykle jest ona bardziej lub mniej intensywnie zielona i ostro odgraniczona od białawego lub żółtawego brzucha wąskim, ciemnym pasem, który zaczyna się przy otworach nosowych, przechodzi przez oko i błonę bębenkową i dalej wzdłuż boków ciała dochodzi do nasady tylnych nóg. Na biodrach tworzy typową dla tego gatunku rzekotki zatokę biodrową. Ubarwienie grzbietu może się stosunkowo szybko zmieniać zarówno pod względem odcienia, jak i stopnia nasycenia barwy, dostosowując się do kolorytu podłoża.

Spotykane są również osobniki rz. drzewnej, które przez dłuższy czas zachowują barwy! w odcieniu brązowym, oliwkowozielonym, cza-l rniawym lub niemal czysto ochrowym. Znale-1 ziono również okazy zupełnie czarne, czyli melanistyczne. Osobliwością są osobniki o niebieskiej barwie grzbietu, u których brak żółtego składnika barwników skórnych. Podgatunek H. a. sarda, występujący na Korsyce, Sardynii, Elbie i Caprai, cechuje się I wyraźnie ziarnistą skórą i nieregularnymi, jasnymi lub ciemnymi plamami na oliwkowozielonym lub szarym tle.

Skóra, gładka na grzbiecie, a lekko ziarnista na brzuchu, jest pozbawiona widocznych gruczołów. Przeważnie połyskuje z wyjątkiem rzekotek, które tylko co opuściły kryjówki zi-l mowe. Młode osobniki, które w sierpniu lub we wrześniu wspinają się wysoko na rośliny, cechują się opalizująco jasnozieloną barwą ciała, często ze złotawym połyskiem.  

Występowanie: obszar rozsiedlenia rz. drzewnej rozciąga się od Portugalii oraz zach. 1 środ. Hiszpanii przez większą część Francji, po kraje nadbałtyckie i zach. Rosję. W Polsce prawdopodobnie pospolita, lecz trudna do zaobserwowania, na całym niżu, pod ochroną! gatunkową. Zasięg jej obejmuje również Włochy, duże i niektóre mniejsze wyspy na Morzu Śródziemnym, Półwysep Bałkański, Kretę, Azję Mniejszą i pd. Rosję. Brak jej w Wielkiej Brytanii, do której dotarcie po ustąpieniu epoki lodowcowej uniemożliwił jej kanał La Manche, oraz, co jest warunkowane klimatycznie, w większej części Skandynawii, a ponadto w pasie obejmującym pd. Francję oraz pd. , i wsch. Hiszpanię, gdzie jest zastępowana przez rz. śródziemnomorską. Cały obszar rozsiedlenia rz. drzewnej niemal dokładnie pokrywa się z europejskim biomem lasów liś- j ciastych.

Środowisko: w obrębie tak ogromnego zasięgu gatunkowego rz. drzewna występuje głównie w dolinach rzecznych w rosnących tam lasach łęgowych, grądach niskich i lasach | mieszanych z licznymi kałużami i stawkami, | trzcinowiskach, a także porośniętych bujną roślinnością ogrodach, w których znajdują się oczka wodne. Jako zbiorniki rozrodcze rz. drzewna wykorzystuje obficie zarośnięte roślinnością wodną, wypełnione czystą wodą kałuże, stawy, starorzecza, spokojne zatoki lub rozlewiska w dolinach rzek. Wykorzystuje również małe ogrodowe oczka wodne oraz niewielkie, zalane wodą doły pozostające po wydobyciu żwiru, jeśli nie są jeszcze zasiedlone przez traszki i ryby. Na północ od Alp pionowy zasięg rz. drzewnej w górach nie przekracza 600 m n.p.m., na południe od nich dochodzi do ok. 800 m n.p.m.

Tryb życia: rz. drzewna jest znakomitą wspinaczką, która większość swego życia, pomijając okres godowy, spędza wyżej lub niżej na roślinach. Dostosowana do takiego trybu życia jest jej budowa ciała: palce są zaopatrzone na końcach w przylgi czepne, a płaski kształt ciała umożliwia silne przywarcie stroną brzuszną do podłoża. Pomimo stosunkowo delikatnych tylnych nóg, które są niewiele dłuższe od całego ciała, rzekotka dobrze skacze. Potrafi przy tym zręcznie zaczepić się mocno tylko przylgą jednego palca na miejscu lądowania i następnie podciągnąć się. Pionowe ściany nie stanowią dla niej żadnej przeszkody. Tkwiąc w bezruchu ma nogi przyciśnięte do tułowia, tak że tworzą wraz z nim wspólny zaokrąglony kształt ciała. W czasie dłuższego przebywania w bezruchu dostosowuje ubarwienie ciała do kolorytu podłoża. Rz. drzewne, zwłaszcza młode osobniki, wymagają dużo słońca. W trybie życia wyraźnie odciśnięte jest ich pochodzenie z rejonu tropików, w których rodzina rzekotkowatych osiągnęła największe zróżnicowanie. Zimuje zagrzebana w ziemi blisko zbiorników wodnych lub w wilgotnych zagłębieniach, niekiedy w prawie suchych glebach. Zimowanie trwa od końca września lub początku października do przełomu marca i kwietnia.

Rozród: po przezimowaniu rzekotki wędrują do swoich zbiorników rozrodczych i po przybyciu na miejsce przebywają wieczorem i nocą w wodzie, natomiast w ciągu dnia, zwłaszcza w czasie słonecznej pogody, przesiadują na brzegu. Samce starają się, wraz z zapadnięciem zmroku, zainicjować na powierzchni wody chór. Później w ciągu roku terkoczą również na lądzie. Znajdując się w odległości 3 m od siebie wyznaczają głosem rewiry, z których przepędzają inne samce. Przez to chór z jednej strony wzmacnia się i jest sygnałem dla przybywających samic, gdzie znajduje się zbiornik rozrodczy, z drugiej pozostawia samicom możliwość wyboru określonego samca jako partnera do kopulacji. W czasie kopulacji samiec chwyta samicę w okolicy bioder (ampleksus pachwinowy). Nieduże, wielkości orzecha włoskiego, kłęby skrzeku zawierają przeciętnie ok. 1000 jaj. Kijanki są ciemnoszare, pokryte złotawymi cętkami i mają wyjątkowo wysoką błonę płetwową, zaczynającą się już na głowie. Świeżo przeobrażone młode rzekotki mierzące ok. 16 mm długości opuszczają wodę w pełni lata. Rz. drzewna dojrzewa płciowo w trzecim roku życia.

Pokarm: małe owady latające, pająki i inne drobne stawonogi.

Uwagi: w rzekotce widziano dawniej „przepo-wiadacza" pogody. Trzymana w słoju miała siedzieć na drabince wysoko przy dobrej, a nisko przy złej pogodzie i zapowiadać jej nagłe zmiany. Przypuszczalnie na takie mniemanie wpłynęły obserwacje, że zwłaszcza młode rzekotki przebywają późnym latem w czasie pięknej, słonecznej pogody wysoko na krzewach, a nisko podczas pogody pochmur-j nej, deszczowej, co ma jednak związek tylko z dyktowanym przez chwilowe warunki pogolądowe rozmieszczeniem owadów.

Podobne prace

Do góry