Ocena brak

RZECZY – POJĘCIE I PODZIAŁY

Autor /Pompejusz Dodano /21.11.2011

Rzeczy res w prawie rzymskim oznaczały zarówno przedmioty materialne - res corporales jak i prawa - res incorporales – (quae tangi non possunt – których nie można dotknąć) np. wierzytelności, użytkowanie. Res corporalis – to samoistny przedmiot materialny dostępny i przeznaczony do obrotu.

Pewne rodzaje rzecz bądź z natury lub na mocy przepisów były wyłączone z obrotu, nie modły być przedmiotem prywatnej własności – res extra commercium (patrz niżej). Pozostałe rzeczy podlegały obrotowi jako prywatna własnośćres in commercio. Inne kategorie podziału rzeczy – patrz niżej.

Podział rzeczy res corporalis na:

  • pojedyncze, stanowiące organicznie związaną lub jednorodną całość;

  • złożone corpus ex cohaerentibus – składające się z części składowych, połączonych w jedną całość, Do odzyskania bezprawnie zabranych rzeczy będących teraz częściami składowymi (cegły – domu sic) można było użyć skargi actio ad exhibendum, jeśli tylko można było wyłączyć tą rzecz z całości (dom – niedopuszczalne). W przypadku domu można było wystąpić) ze skargą adtio de tigno iuncto, o podwójną wartość przedmiotu (cegieł), a nie o jego wyłączenie, wygasała wtedy własność na danym przedmiocie;

  • zbiorowe - corpus ex distantibus – zbiór rzeczy oznaczonych wspólną nazwą (biblioteka, trzoda); przedmiotem prawa były tu pojedyncze przedmioty, inaczej było w przypadku naturalnych zbiorowisk zwierzęcych (trzoda), jako całość mogła też być rz. z. przedmiotem zapisu.

Rzeczy wyłączone z obrotu.

Res extra commercium:

  • res imnium communes – rzeczy służące wszystkim (powietrze woda bieżąca, morze), dlatego nie mogły być prywatną własnością.

  • res publicae – należące do narodu Rzymskiego, w użytku publicznym (drogi, porty rzeki nie wysychające);

res divini iuris – rzeczy boskiego prawa, związane z kultem i religią: res sacre – poświęcone bogom, res sanctae – mury i bramy Rzymu, res religiosae – miejsca pochówku.

Podział o charakterze historycznym. Res mancipi – grunty położone w Italii, służebności gruntowe wiejskie, niewolnicy oraz zwierzęta czworonożne pociągowe i juczne; res nec mancipi – wszystkie pozostałe.

Res mancipi ze względu na doniosłe znaczenie gospodarcze miały szczególną sytuację prawną

  • przeniesienie własności mogło być przeprowadzone tylko formalnie (mancipio i in iure cessio), jawnie (wymagało świadków) i do tego tylko przez obywateli rzymskich. Przeniesienie własności res nec mancipi odbywało się przez zwykłą tradycję

Rzecz niczyja – thesaurus(skarb).

Res nullius – rzeczy niczyje, nie należące do niczyjego majątku prywatnego, choć istniała taka możliwość. Były to np. dzikie zwierzęta lub oswojone jednak uciekły bez skłonności do powrotu; mienie cudzoziemców z których państwami Rzym nie prowadził stosunków umownych. Szczególnym rodzajem rzeczy niczyich były res derelictaerzeczy porzucone przez dotychczasowego właściciela z zamiarem pozbycia się. Innym rodzajem rzeczy niczyjej był skarb thesaurus – wartościowy przedmiot ukryty od tak dawna, że w chwili znalezienia nie można ustalić osoby właściciela,

Rzeczy podzielne to te które przez podział nie traciły nieproporcjonalnie na wartości, natomiast rzeczy tracące przez podział swoją istotę (zwierzęta) lub zmieniały istotnie swoją wartość (kamienie szlachetne) były rzeczami niepodzielnymi.

Podział prawa na tzw. części idealne przy współwłasności; podzielność lub niepodzielność rzeczy miał wpływ na możliwość podziału współwłasności, a także niepodzielność – powodem powstania zobowiązania solidarnego.

Rzeczy zużywalne i niezużywalne.

Rzeczy zużywalne podczas ich gospodarczego użycia podlegały zużyciu (np. żywność, opał, pieniądze), wszystkie inne rzeczy w rozumieniu prawnym – były niezużywalne. Rzeczy zużywalne nie mogły być przedmiotem używania usus, użytkowania ususfructus, kontraktu użyczenia lub najmu.

Do góry