Ocena brak

RZECZOWY MAJĄTEK TRWAŁY

Autor /Otomar444 Dodano /15.08.2013

Rzeczowe aktywa trwałe, część aktywów trwałych jednostki. Miarodajnym kryterium przyporządkowania składników majątkowych do majątku trwałego lub majątku obrotowego jest w praktyce okres ich przydatności w danej jednostce. Ta kazuistyczna wykładnia aktywów trwałych i obrotowych wynika z braku jednoznacznej definicji prawnej tych kategorii księgowych.

Najczęściej aktywa obrotowe określa się jako tę część aktywów, które zamierza się wykorzystać (zużyć) w ciągu jednego roku obrotowego lub w ramach normalnego cyklu operacyjnego jednostki (jeśli trwa dłużej niż rok).

Z kolei aktywa trwałe określa się jako te aktywa, które nie są aktywami obrotowymi.

Przepisy prawa bilansowego, Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej i inne normy rachunkowości z reguły definiują aktywa przez szczegółowe wymienianie ich części składowych. Ponadto taka klasyfikacja jest przeprowadzana w kontekście zasad prawidłowej rachunkowości, bilansu, wyceny - w związku z tym aktywa definiuje się jako „rezultaty przeszłych zdarzeń” i „przyszłe korzyści ekonomiczne”.

Trudności w dokładnym i obiektywnym zdefiniowaniu pojęć aktywa, aktywa trwałe, aktywa obrotowe itp. wykształciły w praktyce określone kryteria uznawania dowolnego składnika majątkowego za aktywa jednostki, a mianowicie: a) nabycie takiego składnika jest związane z wydatkiem, a więc można go wycenić; b) jest on przydatny w danej jednostce, a więc istnieje prawdopodobieństwo otrzymania w przyszłości korzyści związanych z tym aktywem; c) prawnym właścicielem tego składnika aktywów jest jednostka lub osoby trzecie.

Trzeba zauważyć, że taka praktyczna wykładnia klasyfikacji aktywów jednostki zakłada dużą dowolność interpretacyjną. Przykładowo, nieodpłatne otrzymanie samochodu nie jest związane z wydatkiem; samochód ten można jednak wycenić według jego wartości rynkowej i stąd może być on aktywem jednostki. z kolei kryterium przydatności tego samochodu dla jednostki jest niemożliwe do określenia przez normy prawne; leży to w gestii samej jednostki i zależy od sprawności gospodarowania aktywami. Należy sądzić, że respektowanie w praktyce systemu rachunkowości koncepcji wiernego i rzetelnego obrazu jednostki gwarantuje prawidłową ocenę przydatności określonego aktywa dla działalności gospodarczej, a więc jego wykazywanie lub niewykazywanie w księgach rachunkowych i sprawozdaniach finansowych.

Ponadto koncepcja ta każe wykazywać w stanie posiadania jednostki zarówno aktywa prawnie jej przypisane, jak i takie, które znajdują się w jej dyspozycji bez posiadania przez nią praw własności do tych aktywów. Tego rodzaju aktywa określa się często mianem „aktywów znajdujących się w gospodarczej własności” użytkownika; ich prawnymi właścicielami są wierzyciele tego użytkownika. Przestrzeganie koncepcji wiernego i rzetelnego obrazu wymusza obowiązek ujawniania wszystkich wykorzystywanych aktywów w sprawozdaniach finansowych jednostki. Jednoczesne wskazanie ich właścicieli (kapitały własne lub kapitały obce) gwarantuje, że sprawozdania finansowe prawidłowo przedstawią sytuację majątkową i finansową jednostki.

W kontekście powyższych stwierdzeń można uważać za rz.m.t. takie aktywa jednostki, które mają postać fizyczną i są przez nią wykorzystywane w działalności operacyjnej dłużej niż przez rok obrotowy.

Klasyfikacja. Prawo bilansowe klasyfikuje rz.m.t. następująco: 1) środki trwałe: a) grunty, b) budynki i budowle, c) urządzenia techniczne i maszyny, d) środki transportu, e) inne środki trwałe; 2. środki trwałe w budowie; 3. zaliczki na środki trwałe w budowie.

Warto zauważyć, że umieszczenie w grupie sprawozdawczej rzeczowych aktywów trwałych pozycji „zaliczki na środki trwałe w budowie” zwiększa zdecydowanie jakość informacyjną bilansu. Terminem tym określa się należności jednostki związane z przedpłatami dotyczącymi prowadzonych inwestycji rzeczowych, czyli robót budowlano-montażowych. Pozycja „środki trwałe w budowie” obejmuje poniesione koszty tych robót, których efektem końcowym będzie - z reguły - gotowy obiekt rz.m.t., czyli środek trwały. Ten składnik rz.m.t. definiowany jest w prawie bilansowym jako aktywa trwałe w postaci ogółu poniesionych kosztów, pozostających w bezpośrednim związku z niezakończoną jeszcze budową, montażem lub przekazaniem do używania nowego lub ulepszeniem już istniejącego środka trwałego.

Traktowanie kosztów prowadzonych robót budowlano-montażowych i zaliczek na poczet płatności z nimi związanych jako składników rz.m.t. nie narusza istoty koncepcji wiernego i rzetelnego obrazu przedsiębiorstwa. Co więcej, jest to postępowanie zgodne z kryteriami definiowania aktywów jednostki i z zasadą kontynuacji działania tej jednostki.

Głównym składnikiem rz.m.t. są środki trwałe, definiowane w prawie bilansowym jako stanowiące własność lub współwłasność jednostki - aktywa trwałe, mające postać nieruchomości, maszyn, urządzeń, środków transportu oraz podobnych, kompletnych i zdatnych do użytku w momencie przyjęcia do używania przedmiotów oraz ulepszeń w obcych środkach trwałych, a także inwentarza żywego - o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, przeznaczone na własne potrzeby jednostki, w tym również do oddania w używanie na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze. Do środków trwałych jednostki zalicza się ponadto takie obce środki trwałe, użytkowane przez nią, które jednostka ta - w zgodzie z odpowiednimi przepisami - amortyzuje; jest to jednoznaczne z ujawnianiem takich obiektów w księgach rachunkowych i sprawozdaniach finansowych użytkownika.

Przedstawiona powyżej klasyfikacja rz.m.t. jest podstawową sprawozdawczą klasyfikacją tej grupy aktywów jednostki. Jest oczywiste, że dla potrzeb zarządzania tymi aktywami jest to klasyfikacja niewystarczająca. W praktyce księgowej detalizacja klasyfikacyjna rz.m.t. z reguły doprowadza do odrębnej ewidencji pojedynczego obiektu inwentarzowego i pojedynczego zadania inwestycyjnego.

Wycena. Wycena składników rz.m.t. zależy od rodzaju tych aktywów. Zaliczki na środki trwałe w budowie wycenia się - w każdym momencie - w nominale, natomiast wartość środków trwałych w budowie - czyli wartość rzeczowych inwestycji operacyjnych - określają koszty robót budowlano-montażowych ponoszone w toku prowadzonego przedsięwzięcia (np. ceny nabycia montowanych środków trwałych, koszty montażu, oprocentowanie kredytów finansujących prowadzone roboty). Środki trwałe w momencie ich włączenia do eksploatacji wycenia się w koszcie wytworzenia lub wartości rynkowej; wartości te tworzą tzw. wartość początkową lub wartość brutto. Wartości te ulegają pomniejszeniu o - liczoną w toku wykorzystywania środków trwałych - amortyzację. Dlatego też na każdy moment bilansowy wartość znajdujących się w użytkowaniu środków trwałych wyrażona jest na poziomie tzw. wartości księgowej netto, która stanowi różnicę między wartością początkową środka trwałego a jego zakumulowaną amortyzacją na moment ustalania tej wartości.

Podobne prace

Do góry