Ocena brak

Ryzyko kredytowe i zarządzanie nim

Autor /Lily Dodano /07.04.2011

 

Gdy bank podpisuje umowę kredytową, to podejmuje ryzyko, że kredytobiorca może w przyszłości nie spłacić całości zaciągniętego kredytu, albo nie będzie dotrzymywał wyznaczonych terminów spłat rat kapitałowych lub odsetek w następstwie utraty lub zachwiania zdolności kredytowej. Bank może kontrolować takie rodzaje ryzyk związanych z działalnością kredytową, czyli aktywne ryzyka kredytowe. Może to rodzić konieczność tworzenia rezerw celowych, może też spowodować rzeczywistą stratę banku.

Istnieje jednak także ryzyko pasywne związane z wycofywaniem przez deponentów środków oddanych do dyspozycji kredytobiorcom na określony termin. Jest to ryzyko niezależne od banku i przy braku refinansowania z innych źródeł pociąga za sobą ograniczenie lub zaprzestanie udzielania kredytów i kłopoty z utrzymaniem płynności.

Na wielkość ryzyka kredytowego wpływają ryzyka cząstkowe, związane nie tylko z sytuacją gospodarczą i polityczną kraju, ale też z wewnętrzną strukturą kapitału kredytowanej firmy , czyli z poziomem zależności od kapitału obcego – co łączy się ze zjawiskiem dźwigni finansowej.

Wynikiem zmian zachodzących na rynku, zmian gustów konsumentów, zmian struktury gospodarki, wahań popytu, fluktuacji sprzedaży jest ryzyko działalności gospodarczej. Obejmuje ono niepewność osiągania dochodów z działalności klienta banku z powodów natury ekonomicznej, gospodarczej i jest niezależne bezpośrednio od banku.

Ze strukturą kapitałową kredytobiorcy banku związane jest ryzyko finansowe. Na poziom ryzyka finansowego wpływ ma sposób finansowania majątku oraz wzajemne proporcje między kapitałem obcym a własnym. Im wyższa relacja kapitału obcego do własnego, tym wyższe ryzyko ponoszone przez kredytobiorcę, a następnie także przez bank. Ryzyko finansowe ponoszą przedsiębiorcy korzystający z długu ( kredytów, pożyczek, emisji, akcji ),gdyż finansowanie firmy zadłużeniem może niekorzystnie wpływać na relację kapitału własnego do wielkości długu. Ten rodzaj niepewności wpływa także na możliwość nie pokrycia kosztów finansowych ( odsetek od kredytów i pożyczek ) oraz na brak środków koniecznych do spłaty długu. Miarą ryzyka finansowego jest wielkość zysku przypadająca na jedną akcję.

Zmiany polityczne i ekonomiczne w kraju lub za granicą wpływają także na wielkość zysku osiąganego w działalności banku. Przyczyną ryzyka politycznego jest występowanie różnych uregulowań prawnych w krajach, zmiany rządu, wojna, kryzys polityczny, zawirowania gospodarcze, klęski żywiołowe. W transakcjach z zagranicą występuje więc ryzyko typowe dla działalności banku powiększone o ryzyko kraju, w którym operacje są dokonywane, a w skrajnym przypadku podmiot zagraniczny nie będzie w stanie zrealizować zobowiązania.

Do niedawna istniał pogląd, że pożyczki udzielane rządom są dobrą lokatą, ponieważ państwo nie może zbankrutować. Okazało się jednak, że banki nie są zdolne zmusić suwerennych państw do spłacania pożyczek, z powodu tzw. immunitetu suwerena. Ponadto zadłużenie łączy ze sobą oba kraje: wierzyciela i kredytobiorcę, a sytuacja gospodarcza w kraju zadłużonym wpływa często destrukcyjnie na kraj wierzycielski z powodu zachwiania wielkości importu i ograniczeń ekonomicznych kredytobiorcy. Staje się on wtedy upośledzonym partnerem w kontaktach handlowych.

Główne przyczyny ryzyka politycznego to:

  • Ogłoszenie moratorium płatniczego przez dłużnika,

  • Wprowadzenie zakazu transferu środków albo konwersji na walutę płatności,

  • Odmowa zapłaty, gdy dłużnikiem jest państwo, albo gdy państwo jest poręczycielem,

  • Kryzysy polityczne : wojny, zamieszki strajki,

  • Nacjonalizacja

  • Ryzyka nieoczekiwanych wydarzeń, np. zmiana zasad księgowania, czy likwidacja elektrowni atomowej.

Ryzyko kraju redukuje ubezpieczenie się od tego typu ryzyka oraz zawarcie umowy joint-ventures.

 

Bank stara się kontrolować ryzyko kredytowe poprzez wprowadzenie i rygorystyczne przestrzeganie wewnętrznych procedur udzielania kredytów i bieżące monitorowanie sytuacji finansowej kredytobiorców i spłat. Procedury kontrolne dotyczą trzech istotnych obszarów działalności banku w zakresie udzielania kredytów:

  • Organizacyjnego – ustalenie polityki kredytowej banku, wewnętrznych procedur i kompetencji decyzyjnych,

  • Realizacyjnego – analiza wniosków kredytowych oraz ich przyjęcie zgodnie z przepisami prawa, ustalenie zabezpieczenia kredytu, windykacja należności bankowych,

  • Kontrolnego – sprawozdawczość kredytowa oraz monitoring kredytobiorcy pod różnym kątem (m. innymi chodzi o analizę czy wnioskodawca ma status prawny umożliwiający zaciąganie zobowiązań, analizę płynności, rentowności, aktywności i zadłużenia, perspektyw rozwoju firmy, jakości jej zarządzania ), tworzenie rezerw celowych.

Wg prospektu Fortis Banku decyzje co do zaangażowania finansowego banku w stosunku do jednego podmiotu powyżej kwoty równej 25% wartości limitu koncentracji kredytów i innych wierzytelności banku w stosunkach z jednym podmiotem lub grupą związanych ze sobą kapitałowo lub organizacyjnie podmiotów, wymagają akceptacji bezwzględnej większości członków rady nadzorczej.

Decyzje o kredytowaniu klientów do wysokości 500 tys zł lub równowartości tej kwoty w innych walutach podejmują Regionalne Komitety Kredytowe, które powołuje i odwołuje Zarząd Banku. Sprawami związanymi z kredytami nieregularnymi oraz windykacją należności zajmuje się Komitet Kredytów Trudnych PPABanku SA.

W celu zabezpieczenia potencjalnych strat wynikających z działalności kredytowej, do 31 grudnia 1998 r. tworzone były rezerwy celowe zgodnie z Uchwałą Komisji Nadzoru Bankowego Nr 13/94, pomniejszające wartość nominalną kredytów. Dodatkowo bank tworzył rezerwę na ryzyko ogólne. Na 31 grudnia 1998 r udział należności zagrożonych w portfelu kredytowym brutto bez odsetek kształtował się na poziomie 2,5%, zaś poziom rezerw celowych na należności zagrożone wynosił 6567 tys zł ( 0,9% wartości wszystkich udzielonych kredytów ).

Od 1 stycznia 1999 r. rezerwy celowe tworzone są zgodnie z Uchwałą Komisji Nadzoru Bankowego Nr 13/98. Na 31 marca 1999 r. udział należności zagrożonych w portfelu kredytowym wynosił (brutto, bez odsetek ) 2,7%, zaś poziom rezerw celowych na należności zagrożone kształtował się na poziomie 0,7% wszystkich udzielonych kredytów, czyli 6927 tys zł. Bank nie przekracza limitów koncentracji zaangażowania kredytowego określonych w Prawie bankowym.

Podobne prace

Do góry