Ocena 5.0 1 głos

Ryzyko kredytowe

Autor /Emma Dodano /07.04.2011

 

Ryzyko kredytowe oznacza prawdopodobieństwo powstania sytuacji, w której klient banku nie spłaca w terminie podjętych zobowiązań w całości lub części wraz z odsetkami i prowizjami.

Ryzyko kredytowe dotyczy wszystkich aktywów bilansowych, do których bank ma tytuł prawny oraz pozycji pozabilansowych. Ryzyko kredytowe obejmuje następujący zakres działalności banku:

  • udzielone kredyty,

  • przyznane, a nie pobrane kredyty,

  • gwarancje i akcepty bankowe,

  • akredytywy,

  • lokaty międzybankowe,

  • instrumenty rynku kapitałowego.

Ryzyko kredytowe w zależności od elementów bilansu dzieli się na ryzyko aktywne i ryzyko pasywne. Podział ten przedstawia związek z klasyfikacją operacji bankowych na:

  • operacje pasywne (bierne)- polegające na gromadzeniu wkładów i emitowaniu papierów wartościowych,

  • operacje aktywne (czynne)- polegają na wykorzystaniu zgromadzonych środków do udzielania kredytów i lokowania ich w korzystnych przedsięwzięciach.

Podział ryzyka kredytowego przedstawia rysunek .

Aktywne ryzyko kredytowe stanowi zagrożenie niespłacenia przez kredytobiorcę płatności kredytowych (rat kapitałowych i odsetek) w terminie i wysokości określonej w umowie kredytowej. Ryzyko to jest w znacznej mierze kształtowane przez bank, jakkolwiek duża część tego ryzyka ma charakter zewnętrzny i nie daje się w pełni kontrolować.

Pasywne ryzyko kredytowe związane jest z pozyskiwanymi przez bank środkami pieniężnymi od ludności, przedsiębiorstw (depozyty), banku centralnego (kredyt refinansowy) lub z emisją papierów wartościowych. Ryzyko to występuje w przypadku, gdy bank pozyskał środki na niekorzystnych warunkach bądź też następuje wycofanie depozytów przed umownie ustalonym terminem.

 

Pojedyncze ryzyka określają wysokość możliwej straty oraz prawdopodobieństwo jej wystąpienia podczas realizowania aktywnej bądź pasywnej operacji bankowej. Natomiast ryzyka łączne są zagregowanymi wartościami poszczególnych ryzyk.

Pojedyncze ryzyko kredytowe można również rozpatrywać w aspekcie czasu i dotyczyć ono będzie: momentu udzielania kredytu oraz trwania umowy kredytowej.

Biorąc pod uwagę natężenie ryzyka kredytowego należy wyróżnić ryzyko ostre oraz utajone. Ryzyko ostre oznacza sytuację, gdy powstają uzasadnione wątpliwości, czy bank odzyska bez straty swoje należności od kredytobiorcy. Ryzyko utajone to sytuacja w której prawdopodobieństwo niezgodnego z oczekiwaniami złego rozwoju sytuacji kredytobiorcy jest niższe niż prawdopodobieństwo sytuacji dobrej. Ryzyko ostre występuje zawsze w pojedynczym zaangażowaniu kredytowym, natomiast o ryzyku utajonym mówi się z reguły tylko w odniesieniu do całkowitego stanu należności.

Przechodząc do bardziej szczegółowych klasyfikacji ryzyka kredytowego można wyodrębnić jego podział na:

 

  1. ryzyko wypłacalności (straty) wiąże się z niepewnością co do przyszłego rozwoju przedsiębiorstwa i obejmuje niebezpieczeństwo nieuregulowania w całości lub części zobowiązania kredytowego,

  2. ryzyko zabezpieczenia określa niebezpieczeństwo, które wynika z samego zabezpieczenia przyjętego w celu ograniczenia tego ryzyka,

  3. ryzyko zmiany stopy procentowej dotyczy ryzyka, że w okresie spłaty kredytu rozpiętość między rynkową stopa procentową a stopą procentową uzgodnioną dla kredytu zmniejsza się, bądź nawet procent rynkowy wzrasta powyżej uzgodnionej stopy procentowej (dotyczy kredytów o stałym oprocentowaniu),

  4. ryzyko wartości pieniądza odnosi się do niebezpieczeństwa, że realna wartość zwróconego kredytu zmniejszy się wskutek inflacji,

  5. ryzyko kursu walutowego- uwzględnia niebezpieczeństwo, że wartość spłaconego kredytu zmniejszy się z powodu zmian kursu walutowego (dotyczy kredytów dewizowych),

  6. ryzyko płynności wiąże się z niebezpieczeństwem spłaty kredytu niezgodnie z przewidywanym w umowie terminem tzn. niedopasowania terminów zapadalności i wymagalności aktywów i pasywów.

Wśród przyczyn tkwiących w intensywności ryzyka kredytowego wymienia się:

  • generalny wzrost ryzyka finansowego w gospodarce wynikającego ze zmniejszenia udziału kapitału własnego w finansowaniu inwestycji,

  • rosnące zapotrzebowanie na kredyt ze strony małych i średnich przedsiębiorstw o nieugruntowanej pozycji finansowej,

  • szybkie zmiany w otoczeniu powodujące konieczność szybkich, kosztownych dostosowań podmiotów gospodarczych do tych zmian,

  • wzrost liczby bankrutujących przedsiębiorstw w wyniku zwiększenia liczby firm powstałych w celu uzyskania w krótkim czasie wysokich dochodów, realizujących swoje cele poprzez środki spekulacyjne bądź niezgodne z prawem,

  • rosnące ryzyko w obrotach z zagranicą związanych ze wzrostem państw znacznie zadłużonych, narażonych na wysoką inflację i częste wahania kursów walutowych.

Ryzyko praktycznie jest nie do uniknięcia w działalności kredytowej. Towarzyszy ono bankom przez cały okres ich funkcjonowania. Zwłaszcza obecnie jest ono duże, jego źródła i skutki mają zróżnicowany i wieloaspektowy charakter. Trudności w działalności kredytowej mają znaczny wpływ na kondycję całego banku. Zaburzenia w regulowaniu zobowiązań wobec banku powodują bowiem zmiany przewidywanych wpływów środków pieniężnych. W razie poważniejszych problemów prowadzą one do konieczności restrukturyzacji przyszłych spłat kredytu, tworzenia rezerw celowych na kredyt, które wchodzą w ciężar kosztów, a w sytuacji krańcowej do spisania kredytu na straty. Wysoki poziom zagrożonych kredytów pogarsza płynność banku ( poprzez konieczność zmiany należności krótkookresowych na długookresowe).

Ryzyko kredytowe wiąże się nie tylko z ryzykiem dla pojedynczego banku lecz może również stanowić ryzyko dla całego sektora bankowego. Jak wynika z analizy przyczyn kryzysów bankowych, które miały miejsce m.in. w USA , krajach skandynawskich czy Japonii były one następstwem niewypłacalności dłużników banku na większą skalę.

 

Nadwerężenie reputacji banku podważa zaufanie podmiotów utrzymujących depozyty w tej instytucji a w perspektywie może podnieść koszty działania poprzez konieczność zaoferowania wyższego oprocentowania. Mogą również zdarzyć się okoliczności w których wycofywanie środków przez deponentów spowoduje utratę płynności czy w skrajnym przypadku będzie prowadzić do niewypłacalności i bankructwa banku.

Reasumując ryzyko kredytowe ma istotne znaczenie dla sukcesu działalności i funkcjonowania banku ponieważ kredyty stanowią jedno z głównych źródeł przychodów banków. Mogą stać się źródłem rozwoju banku, mogą wreszcie stanowić dla niego zagrożenie. Czynniki występowania ryzyka kredytowego mają zróżnicowany charakter i wielokierunkowy zakres oddziaływania. Należy jednak podkreślić, że o ile bankructwo przedsiębiorstwa przemysłowego, czy handlowego wywołuje negatywne skutki dla stosunkowo wąskiego kręgu podmiotów bądź osób, o tyle bankructwo banku ma wpływ na szerszą grupę społeczną. Perturbacje w systemie bankowym będące następstwem ryzyka kredytowego pojedynczego banku mogą spowodować zakłócenia w całym systemie gospodarczym.

Podobne prace

Do góry