Ocena brak

RYZYKO I OPERACJE KURSOWE

Autor /Emma Dodano /07.04.2011

 

W operacjach międzynarodowych obok ryzyka handlowego pojawia się ryzyko kursowe, zwłaszcza gdy występują kursy płynne, kształtowane przez popyt i podaż. Każdy eksporter jest zainteresowany wyborem waluty stabilnej, aby po dokonaniu transakcji i zainkasowaniu należności mógł kupić inne waluty bez straty na kursie. Na ryzyko kursowe są także narażone banki przeprowadzające operacje walutowo-dewizowe. Wynika ono ze zmiany kursu walut, w których przechowywane są depozyty i udzielane kredyty, w okresie od przyjęcia depozytu lub udzielenia kredytu do dnia zwrotu depozytu lub spłacenia kredytu. Na przykład w banku powstanie strata (ujemna różnica kursowa), gdy w okresie, na jaki udzielił on kredytu dewizowego, spadnie kurs tej waluty. W przypadku wzrostu kursu bank w opisanej sytuacji zyska (dodatnia różnica kursowa), a straci kredytobiorca. Należy jednak pamiętać, że banki w tym samym czasie utrzymują depozyty i kredytują klientów w różnych walutach. Ponieważ występują zmiany kursów wielu walut, różnice kursowe częściowo się kompensują, co zmniejsza ryzyko kursowe banku. Ponadto w celu zmniejszenia tego ryzyka banki komercyjne stosują różne formy i metody zabezpieczenia.

Szczególnym rodzajem operacji zabezpieczającej przed ryzykiem kursowym, a dokonywanej z reguły przez banki, jest tzw. swap. Operacja polega na l równoczesnym zawarciu transakcji terminowej i kasowej w identycznej walucie i sumie. Na przykład bank, któremu brakuje w bieżących transakcjach franków szwajcarskich, może kupić w innym banku 10 mln franków za walutę krajową po kursie kasowym (ang. spot rate) z danego dnia, sprzedając mu równocześnie 10 mln franków na termin 30-dniowy po kursie terminowym.Transakcja będzie opłacalna dla obu banków, jeśli pierwszy bank spodziewa się wpływu tej waluty za miesiąc, a drugi posiadając ją bieżąco w nadmiarze będzie jej potrzebować w przyszłości.

Podobnym rodzajem operacji bankowej jest sprzedaż obcej waluty z prawem odkupu. Różni się ona od transakcji swap tym, że nie ustala się z góry kursu odkupienia waluty.

Powszechną formą operacji kursowych jest tzw. arbitraż walutowy. Polega on na wykorzystaniu wahań kursu dewiz występujących z różną intensywnością na poszczególnych rynkach. Wykorzystuje się różnice kursowe dokonując zakupu danej waluty na rynku, na którym jej kurs jest względnie niski i odsprzedając na rynkach, na których kurs jest wyższy. Operacje arbitrażowe przyczyniają się do wyrównywania poziomu kursów poszczególnych walut na różnych rynkach. Upowszechnieniu tych operacji bankowych sprzyja rozwój teletransmisji. Na przykład operacje pomiędzy bankami amerykańskimi a europejskimi, włączonymi w sieć teletransmisji SWIFT, mogą przebiegać w ciągu kilkudziesięciu sekund.

Bank wykorzystuje skomputeryzowaną sieć przesyłową SWIFT, która gwarantuje szybkie i w pełni bezpieczne przekazywanie instrukcji płatniczych Klientów. Kod SWIFTowy, identyfikujący Powszechny Bank Kredytowy S.A. w Warszawie w sieci SWIFT jest następujący: PANKPLPW. Bank posiada ponad 1100 banków - korespondentów na całym świecie, a 40 z nich prowadzi dla PBK S.A. rachunki Nostro. Dla transakcji powyżej 10.000 USD (lub równowartości w innej walucie) stosowane są indywidualne kursy dla skupu i sprzedaży dewiz. Oferta PBK S.A. w zakresie operacji zagranicznych obejmuje: realizowanie poleceń wypłaty za granicę i z zagranicy, otwieranie i prowadzenie rachunków walutowych, skup i sprzedaż walut wymienialnych, skup i sprzedaż czeków zagranicznych, rozliczanie płatności w formie akredytywy oraz inkasa dokumentowego, udzielanie kredytów i gwarancji dewizowych oraz awali na wekslach handlowych, współpracę w zakresie operacji dewizowych z innymi bankami krajowymi i zagranicznymi.

 

 

W latach siedemdziesiątych wobec dużej zmienności kursów walutowych powstał w Chicago pierwszy specjalny rynek dla terminowych transakcji walutowych futures. Są one zawierane na wyspecjalizowanych giełdach w drodze otwartego przetargu. Uczestniczą w nich członkowie danej giełdy, którzy mogą wykonywać zlecenia swych klientów krajowych i zagranicznych. Przedmiotem giełdowych transakcji futures są standardowe „kontrakty" o określonej wartości i w określonej walucie. Operacji można więc dokonywać tylko całymi standardowymi kontraktami lub ich wielokrotnością. Terminowe rynki futures umożliwiają bankom, które nie chcą ponosić ryzyka kursowego, przerzucenie tego ryzyka na tych, którzy są gotowi je przejąć33. Podobnym rodzajem operacji są opcje walutowe. Umowa upoważnia nabywcę do zakupienia w przyszłości określone dewizy po ustalonym z góry kursie, ale bez takiego obowiązku. Nabywca płaci za ten przywilej umowną premię. Operacje chroniące przed ryzykiem kursowym nazywane są ogólnie hedging.

W operacjach kursowych decydują takie czynniki jak: znajomość sytuacji walutowej szybkość działania i rozmiary transakcji. Należy dodać, że celem przeprowadzania omawianych operacji jest nie tylko osiągnięcie wyższego zysku wynikającego z różnic kursowych, lecz także zabezpieczenie się przed ewentualnym ryzykiem lub stratami które mogą powstać, gdy dewizy opiewające na daną walutę są zagrożone z powodu przewidywanego spadku kursu rynkowego. Wymaga to od pracowników bankowych specjalizujących się w operacjach kursowych (dealerów) znajomości rynków dewizowych i czynników kształtujących wahania kursów, a także wiedzy o zwyczajach handlowych oraz przepisach prawnych w różnych krajach.

Mając na uwadze konieczność ograniczenia ryzyka kursowego w krajowych bankach dewizowych, prezes NBP ustalił dopuszczalne normy ryzyka Zarządzenie wprowadziło przy tym pojęcia stosowane w międzynarodowej praktyce bankowej. Bank dokonujący operacji dewizowych znajduje się każdego dnia w określonej pozycji walutowej. Wynika ona ze stosunku wierzytelności do zobowiązań w danej walucie lub we wszystkich walutach obcych. Gdy wierzytelności i zobowiązania się równoważą, występuje zamknięta pozycja walutowa, a przy braku takiej równowagi otwarta pozycja walutowa (długa lub krótka): długa pozycja walutowa jest pozycją, dla której wartość aktywów w danej walucie przewyższa wartość pasywów w tej walucie, z uwzględnieniem pozycji pozabilansowych mających wpływ na pozycję walutową (np. transakcje terminowe po ustalonym z góry kursie);

krótka pozycja walutowa to pozycja, dla której wartość pasywów w danej walucie przewyższa wartość aktywów w tej walucie, z uwzględnieniem pozycji pozabilansowych mających wpływ na pozycję walutową; globalna pozycja walutowa oznacza różnicę między sumami wartości wszystkich pozycji długich i krótkich w walutach obcych. Zarządzenie ustaliło następujące normy dopuszczalnego ryzyka: otwarta pozycja walutowa banku (długa lub krótka) względem pojedynczej

waluty obcej nie może przekraczać 15% jego funduszy własnych; pozycja globalna (długa lub krótka) nie może przekraczać 30% funduszy własnych banku.

Ponadto suma bezwzględnych wartości wszystkich pozycji krótkich i długich, czyli maksymalna pozycja walutowa, nie może przekroczyć 40% funduszy własnych banku.

Zachowanie przytoczonych wyżej relacji (norm) obowiązuje każdego dnia, co wymaga bieżącej obserwacji tych wielkości. W praktyce banki mogą ustalać wewnętrzne limity na otwarte pozycje walutowe. Powinny one być ostrzejsze przy pozycji długiej dla walut, w stosunku do których można oczekiwać spadku ich wartości, a przy pozycji krótkiej dla walut, a stosunku do których można się spodziewać wzrostu ich wartości. Pracownicy przeprowadzający transakcje dewizowe mogą także się kierować limitami globalnej pozycji walutowej dla transakcji zawieranych w danym dniu. Przestrzeganie norm dopuszczalnego ryzyka zapobiegnie ewentualnym stratom tych polskich banków dewizowych, które wkraczają na rynki międzynarodowe.

Podobne prace

Do góry