Ocena brak

RYS ROZWOJU RODOWEGO I POLA UNERWIENIA JĘZYKA

Autor /judy Dodano /06.01.2012

Najbardziej pierwotny typ budowy języka, tzw. język szkieletowy, występuje u niższych kręgowców oddychających skrzelami (ryby, larwy płazów). Błona śluzowa pokrywająca dno pierwotnej jamy ustnej na poziomie pierwszych czterech łuków skrzelowych jest uniesiona i poruszana mięśniówką tułowia, która tu przeniknęła. Język szkieletowy tak jak język człowieka przesuwa pokarm ku tyłowi, ale ruchy te są niezróżnicowane, nieekonomiczne ponieważ w każdym ruchu pracuje stale cały aparat skrzelowy. U oddychających płucami zwierząt naziemnych, u których w błonie śluzowej powstają gruczoły ślinowe z kleistą wydzieliną, występują różne odmiany tego typu. U niektórych zwierząt język używany jest jak łapka na muchy (język gruczołowy, np. u żaby). Począwszy od płazów umięśnienie bierze coraz większy udział w wytwarzaniu języka i u ssaków powstaje wreszcie właściwy język mięśniowy. Mięśnie języka są to pochodne miotomów potylicznych, które przypuszczalnie stanowią przedłużenie układu mięśni prostych szyi stanowiąc ich przedni odcinek, który wwę-drował do jamy ustnej. Są one wszystkie unerwione przez nerw podjęzykowy (XII); nerw ten został włączony w obręb głowy. W swej wędrówce mięśniówka wnika pod błonę śluzową, która, jak już wspomniano, wyścieła dno pierwotnej jamy ustnej na poziomie czterech pierwszych łuków skrzelowych (z wypustek których wytwarza się język, str. 30) i unerwiona jest przez nerwy tych łuków. Do I łuku (żuchwowego) należy trzecia gałąź nerwu trójdzielnego (V3); odgałęzienie jej, nerw językowy, dochodzi do języka; do II łuku (gnykowego) należy nerw twarzowy (VII), jego gałęzią do języka jest struna bębenkowa; do III łuku należy nerw językowo-gardłowy (IX), do IV łuku nerw błędny (X).

Język ma więc pięć różnych nerwów, z których jeden tylko, n. podjęzykowy kieruje wszystkimi ruchami języka, pozostałe przenoszą wrażenia dotyku, bólu, temperatury i smaku. Każdy z tych nerwów ma pierwotnie swój własny obszar zaopatrzenia ustalony historią rozwoju i każdy leży ku tyłowi od odnośnej kieszonki skrzelowej (posttrematycznie), a poza tym oddaje gałąź, która biegnie do przodu od niej . Tak np. nerw twarzowy zaopatruje nie tylko błonę śluzową łuku gnykowego, lecz również pole wzdłuż tylnego brzegu łuku żuchwowego. Wraz z zanikiem kieszonek skrzelowych pierwotnie ostro odgraniczone pola unerwienia mogą wtórnie mieszać się z sobą.

Jeżyk jest przykładem tego, jak pozornie jednorodny narząd może być zbudowany z zupełnie różnych składników i jak budowę tę da się odczytać nawet z zupełnie już rozwiniętego narządu na podstawie różnorodnego unerwienia. Na podsta-wn- znajomości objawów rozwojowych stosunki unerwienia stają się jasne i przejrzyste; bez tego wytłumaczenia są one zupełnie niezrozumiałe.

Pierwotnie odgraniczone pola unerwienia języka wtórnie mieszają się z sobą. ^ ten sposób np. trzon i koniec języka (powstałe w rozwoju osobniczym z trzech przednich zawiązków, pola nerwu językowego (z trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego) i struny bębenkowej (z. n. twarzowego) są ściśle z sobą zmieszane. Nerw językowo-gardłowy swą gałęzią tylną zaopatruje 3 łuk skrzelowy, swą gałęzią przednią — brzeg tylny łuku gnykowego. Jego pole zaopatrzenia leży ku tyłowi od przedniego. mieszanego obrębu nerwu językowego i pierwotnie dość ostro jest od niego odgraniczone. Na granicy znajdują się brodawki okolone i liściaste  i tutaj też leży bruzda krańcowa w kształcie litery V; wierzchołek tej bruzdy skierowany ku tyłowi zagłębia się tworząc tzw. otwór ślepy. Wrażenia smakowe wymienionych brodawek przewodzi nerw językowo-gardłowy, natomiast same brodawki powstałe z ma-teriału łuku żuchwowego są zaopatrzone we włókna nerwu językowego; w tym wąskim więc pasie granicznym odbywa się silne pomieszanie nabłonków. Mała część nasady języka powstała z 4 łuku skrzelowego unerwiona jest przez nerw błędny; udział nerwu błędnego i językowo-gardłowego w zaopatrzeniu błony śluzowej pokrywa się też w zupełności w obrębie tego małego poła.

Oprócz powyższego mieszania się nerwów dochodzą jeszcze liczne skrzyżowania pól nerwowych między stroną prawą i lewą.

Podobne prace

Do góry