Ocena brak

Rozwój przez restrukturyzację

Autor /Encyklopedia Zarządzania Dodano /07.09.2011

Charakterystyka

Rozwój firmy poprzez restrukturyzację odnosi się do rozwiązań istniejących i może występować w dwóch odmianach:


a) jako restrukturyzacja naprawcza,


b) jako restrukturyzacja rozwojowa.


Restrukturyzacja naprawcza stanowi zbiór działań bieżących, przeprowadzanych z reguły w przedsiębiorstwach mających złe wyniki ekonomiczne, zagrożonych utratą płynności, a nawet bankructwem. Podstawowym celem działań jest utrzymanie przynajmniej minimalnego poziomu płynności finansowej przedsiębiorstwa, umożliwiającego jego przetrwanie. Działania restrukturyzacji naprawczej skierowane są przede wszystkim na zatrzymanie negatywnych zjawisk i tendencji oraz utrzymanie dotychczasowej produkcji, poprzez wytwarzanie tego samego asortymentu wyrobów. Najczęściej obejmuje wybrane obszary działalności przedsiębiorstwa, w których istnieje konieczność wprowadzenia niezwłocznie zmian, pozwalających na ustabilizowanie pogarszającej się sytuacji.




Charakterystyka celów restrukturyzacji naprawczej



Podsystem przedsiębiorstwa Przedsięwzięcie restrukturyzacyjne Misja i cele -poprawa efektywności sytuacji finansowej -propozycje zmian opracowywane przez dyrekcję, rzadko przy udziale firm konsultingowych -adaptacyjny charakter większości proponowanych zmian Ludzie -redukcja zatrudnienia, w pierwszej kolejności pracownicy nieprodukcyjni -stabilizacja lub nawet obniżenie poziomu płac -przekwalifikowanie pracowników Struktura -likwidacja lub połączenie komórek organizacyjnych -wydzielanie zorganizowanych części i ich usamodzielnianie ekonomiczne i prawne -zmiany zasad funkcjonowania i rozliczania jednostek i komórek organizacyjnych (tworzenie centów kosztów, zysku) -rozbudowa i wzmacnianie niektórych służb (najczęściej marketingowych) Zasoby i technologia -opracowywanie nowych sposobów wykorzystania posiadanego majątku -wstrzymanie realizacji rozpoczętych inwestycji -pozbywanie się zbędnego majątku produkcyjnego i nieprodukcyjnego -większa dbałość o jakość i zaostrzenie wymagań wobec dostawców -podejmowanie działań odbiegających od dotychczasowego profilu działania, które przynoszą zyski Inne działania -opóźnianie spłaty zobowiązań i wykorzystywanie środków dostawców na sfinansowanie bieżącej działalności -negocjacje z bankami i innymi wierzycielami w sprawie zmiany warunków spłaty zobowiązań

W odróżnieniu od restrukturyzacji naprawczej, mającej charakter zmian doraźnych, restrukturyzacja rozwojowa jest oparta na decyzjach strategicznych przedsiębiorstwa. Za swoje najważniejsze celu przyjmuje:

  • wzrost udziału przedsiębiorstwa w rynku,
  • rozwój eksportu,
  • udoskonalenie lub zmiana konstrukcji wyrobów,
  • ulepszenie technologii wytwarzania wyrobów,
  • lepsze dostosowanie do potrzeb klientów,
  • ochronę środowiska.

O realizacji, a wcześniej zdefiniowaniu celu restrukturyzacji rozwojowej decydują takie warunki, jak:

  • wykorzystanie wszystkich pojawiających się szans przedsiębiorstwa,
  • podejmowanie prób wyjścia poza dotychczasowy zakres działania,
  • przewidywanie i projektowanie zmian w otoczeniu,
  • dążenie do zdynamizowania rozwoju przedsiębiorstwa,
  • wykorzystanie innowacji produktowej, technologicznej, technicznej i marketingowej,
  • skłonność do podejmowania ryzyka gospodarczego,
  • przygotowanie się do rozwiązań możliwych do przewidzenia problemów w zakresie organizacji, spraw kadrowych i rynkowych

Charakterystyka celów restrukturyzacji rozwojowej


Podsystem przedsiębiorstwa Przedsięwzięcie restrukturyzacyjne Misja i cele -racjonalizacja zakresu działania, zwiększanie dochodów, rozwój przedsiębiorstwa, chęć dorównania konkurentom krajowym -opracowywanie sformalizowanych programów restrukturyzacji, zatwierdzanych przez kierownictwo -udział firm konsultingowych przy formułowaniu programów restrukturyzacji Ludzie -nacisk na racjonalne wykorzystanie potencjału zatrudnionych pracowników -zatrudnianie nowych fachowców z zakresu marketingu, informatyki, finansów, jakości -podnoszenie kwalifikacji zatrudnionych pracowników -racjonalizacja systemów motywacyjnych wewnątrz przedsiębiorstw Struktura -upraszczanie i racjonalizacja rozwiązań strukturalnych -dalsza rozbudowa komórek marketingowych -kontynuowanie wydzielania z przedsiębiorstwa i usamodzielniania niektórych komórek organizacyjnych -zwiększania samodzielności niektórych komórek organizacyjnych i uelastycznianie struktur organizacyjnych -racjonalizacja systemu informacyjnego Zasoby i technologia -wycofywanie się z działań podjętych w okresie naprawy, przynoszących wprawdzie dochody, ale nietypowych dla przedsiębiorstwa -niewielkie inwestycje mające na celu przygotowanie do produkcji nowych wyrobów -usprawnianie procesów logistycznych -szerokie i intensywne działania projakościowe -zmiana sposobu zarządzania finansami i stosowanie rachunkowości zarządczej oraz controllingu -podejmowanie działań zmierzających do zmniejszania uciążliwości dla środowiska naturalnego Inne działania -restrukturyzacja finansowa, oddłużanie, handel wierzytelnościami -zmiany własnościowe -tworzenie i uczestnictwo w nowych podmiotach gospodarczych

Celem restrukturyzacji zarówno naprawczej, jak i rozwojowej jest podniesienie efektywności, a przez to i zyskowności przedsiębiorstwa. Może temu służyć realizacja poszczególnych składowych celów restrukturyzacji, takich jak zmiana zakresu przedsiębiorstwa, zwiększenie konkurencyjności wyrobów, udoskonalanie zarządzania, podnoszenie kultury organizacyjnej. Zaś bardziej szczegółowo można wyszczególnić redukcję poziomu zatrudnienia, pozbycie się zbędnego majątku, inwestycje, wzrost elastyczności procesu produkcji, dywersyfikacja lub specjalizacja produktowa, decentralizacji zarządzania, udoskonalenie struktury organizacyjnej, szkolenia pracowników i wiele innych.


Restrukturyzacja naprawcza jest takim rodzajem restrukturyzacji w przypadku, którego podjęcie decyzji o jej przeprowadzeniu wydaje się być koniecznością i jedynym rozwiązaniem dla przedsiębiorstwa. W przypadku restrukturyzacji rozwojowej istnieje natomiast pewne pole swobody decyzyjnej zarówno w kwestii zakresu, jak i czasu jej przeprowadzenia. Restrukturyzacja naprawcza jest niejako warunkiem dalszego istnienia przedsiębiorstwa. Ponadto należy stwierdzić, iż restrukturyzacja naprawcza może stanowić narzędzie dla przygotowania przedsiębiorstwa do restrukturyzacji rozwojowej, która ma zbudować jego nową korzystną pozycję rynkową. Tak jak restrukturyzacja naprawcza jest przygotowaniem warunków przed restrukturyzację rozwojową, tak restrukturyzacja rozwojowa jest najczęściej naturalnym następstwem restrukturyzacji naprawczej. Kierownictwo kończąc restrukturyzacje naprawczą przechodzi do podejmowania decyzji, które są już raczej rozwojowe, a więc do restrukturyzacji rozwojowej.


Charakterystyka podstawowych wariantów restrukturyzacji przedsiębiorstwa

I. Restrukturyzacja naprawcza


a) w ramach potencjału przedsiębiorstwa

  • usprawnianie procesu zarządzania
  • doskonalenie organizacji pracy
  • wzrost jakości wyrobów
  • doskonalenie kadr
  • doskonalenie systemu motywacyjnego

b) poprzez odchudzanie przedsiębiorstwa

  • likwidacja ogniw nieefektywnych
  • wyłączenie obiektów z produkcji
  • sprzedaż niewykorzystywanego majątku
  • zagospodarowanie majątku z udziałem osób trzecich
  • ograniczenie asortymentu
  • redukcja zatrudnienia
II. Restrukturyzacja rozwojowa

  • podejmowanie działania w nowych sferach
  • odnowa asortymentu produkcji
  • nawiązanie kontaktów z nowymi dostawcami
  • zdobycie nowych rynków zbytu
  • postęp techniczny i technologiczny
  • doskonalenie struktury organizacyjnej i procesu zarządzania

Z punktu widzenia rodzaju zmian i przekształceń można wyszczególnić restrukturyzację finansową i operacyjną.


Głównym celem restrukturyzacji finansowej jest uzyskanie płynności finansowej przedsiębiorstwa. Osiągnąć ją można dzięki, z jednej strony, ograniczeniu wydatków, ale też z drugiej strony, szukaniu nowych źródeł finansowania. Ograniczenia wydatków można szukać w zmniejszeniu zatrudnienia, zamrożeniu płac, ograniczeniu wydatków na różne cele: środki trwałe, inwestycje, materiały, usługi obce, stosowanie tańszych substytutów. Nowa źródła pochodzenia i środki pieniężne mogą natomiast pochodzić ze sprzedaży majątku lub czerpania pożytków z jego wynajęcia.


Restrukturyzacja finansowa swoim działaniem ma doprowadzić przedsiębiorstwo do stanu wypłacalności, a w konsekwencji do samofinansowania, stanowiącego podstawowy warunek rozwoju. Działania restrukturyzacyjne polegają przede wszystkim na wprowadzeniu zmian w:

  • strukturze i wartości pasywów firmy (zmiana wierzytelności na akcje lub udziały, zmiana wierzytelności krótkoterminowych na długoterminowe),
  • poziomie i strukturze przychodów i kosztów (przebudowa struktury asortymentowej produktów, zmiana w zakresie polityki cen, zmiany w zakresie wynagrodzeń i struktury zatrudnienia pracowników),
  • przepływach pieniężnych (usprawnieniu procesu zarządzania zapasami, należnościami i zobowiązaniami, racjonalizacja w zakresie polityki inwestycyjnej przedsiębiorstwa).

Z kolei zaś restrukturyzacja operacyjna obejmuje zmiany w:

  • zakresie i sposobie działania,
  • zasobach rzeczowych i ludzkich przedsiębiorstwa,
  • organizacji i systemie zarządzania nimi.

Zakres działania przedsiębiorstwa to działania, do których przedsiębiorstwo jest powołane oraz ich efekty w postaci produktów i usług, jakie oferuje, czyli działalność operacyjna przedsiębiorstwa. Zmianami w tym zakresie są zmiany w dotychczasowej ofercie asortymentowej przedsiębiorstwa, zmiany w zakresie rynkowym, zmiana dziedzin, którymi zajmuje się przedsiębiorstwo. Zmiany te określane są jako restrukturyzacja marketingowa. Jej celem jest zaktywizowanie sprzedaży, wzmocnienie pozycji rynkowej przedsiębiorstwa, a więc orientacja rynkowa przedsiębiorstwa. Działania w ramach restrukturyzacji marketingowej doprowadzić mają do zwiększenia produkcji i sprzedaży dóbr generujących przychody przedsiębiorstwa, a z drugiej strony - do odejścia od produktów nierentownych i pozbawionych szans rynkowych, nie odpowiadających potrzebom nabywców oraz wejścia na te rynki, które dają szansę rozwoju. Restrukturyzacja taka opiera się, zatem na analizie otoczenia rynkowego przedsiębiorstwa oraz jednocześnie na analizie kosztów i opłacalności produkcji.


Restrukturyzacja zakresu działania polega, zatem na pozyskiwaniu lub pozbywaniu się dziedzin działania lub na zmianie ich rozmiaru, aby w efekcie zbudować nową konfigurację obszarów działania, zgodną z długofalową strategią firmy. Nabycie i przyłączenie nowych dziedzin działalności, w których firma może mieć przewagę konkurencyjną, może odbywać się poprzez przejęcie innej jednostki prowadzącej pożądaną działalność.


Restrukturyzacja operacyjna obejmuje również zmiany w zasobach rzeczowych i ludzkich przedsiębiorstwa. Są one skutkiem decyzji o oferowanym produkcie i obsługiwanym rynku. Celem restrukturyzacji zasobów majątku rzeczowego i zatrudnienia jest zwiększenie ich produktywności i elastyczności, zdolności reagowania na zmiany zakresu działania. W sferze majątkowej dochodzić będzie do zmian związanych z techniczną i technologiczną stroną posiadanego majątku przedsiębiorstwa, wielkością i rodzajem majątku oraz zmian w zatrudnieniu. Restrukturyzacja techniczna i technologiczna jest ściśle powiązana ze zmianami w ofercie przedsiębiorstwa, a zatem pociąga za sobą zmiany w technice i technologii wytwarzania. Również aspekt oszczędności kosztowych przemawia za stosowaniem takich technik i technologii produkcji, które podnosząc jakość, nowoczesność i atrakcyjność wyrobów, jednocześnie prowadzić będzie do redukcji kosztów. Restrukturyzacja zasobów przedsiębiorstwa jest ściśle związana z restrukturyzacją finansową, czyli restrukturyzacją źródeł finansowania tego majątku.


Autor: Justyna Płonka
Źródło: Encyklopedia Zarządzania
Treść udostępniana na licencji GNU licencja wolnej dokumentacji 1.3 lub nowsza.

Podobne prace

Do góry