Ocena brak

Rozwój osobowości wg teorii G Allporta (pojęcie autonomii funkcjonalnej)

Autor /Poldek Dodano /05.07.2011

Allport uważa osobowość za złożoną z dyspozycji inicjujących i ukierunkowujących zachowanie oraz, że analizują ją w kategoriach tych dyspozycji. Wg Allporta między niemowlęctwem a wiekiem dojrzałym zachodzą ważne zmiany.

Niemowlę. Allpott uważa, że nowo narodzone dziecko wyłącznie za istotę dziedziczności, pierwotnego popędu i egzystencji opartej na odruchach. Zdaniem Allporta niemowlę nie ma osobowości. Przy urodzeniu niemowlę jest dziedzicznie wyposażone w pewne zadatki fizyczne i temperamentalne, lecz z ich zrealizowaniem musi czekać na rozwój i dojrzewanie. Zakłada, iż początkowo istnieje ogólny „strumień aktywności”, który stanowi pierwotne źródło motywowanego zachowania. W tym okresie swego życia dziecko jest istotą, którą rządzą przede wszystkim miejscowe napięcia oraz uczucia przyjemności i bólu. Niektóre zachowania niemowlęcia można uznać za zwiastuny późniejszych struktur osobowości.

Przekształcenie niemowlęctwa. Proces rozwoju przebiega wieloma drogami. Allport uważa, że wiele różnych mechanizmów czy zasad może służyć do opisania zmian jakie zachodzą między niemowlęctwem a wiekiem dojrzałym. Podaje zwłaszcza: dyferencję, integrację, naśladowanie, uczenie się, autonomię funkcjonalną. Za podstawowy fakt w dziedzinie motywacji ludzkiej uznał on autonomię funkcjonalną. Zgodnie z tą zasadą to co jest początkowo jedynie środkiem do osiągnięcia jakiegoś biologicznego celu, może stać się motywem, który kieruje zachowaniem. Innymi słowy zasada autonomii funkcjonalnej stwierdza, że dana czynność czy forma zachowania może stać się celem sama w sobie. Allpott wyróżnił dwa poziomy auton. funkc.

  1. PERSEWERACYJNA obejmuje nałogi, mechanizmy kołowe, a także powtarzane wielokrotnie zachowania i zrutynizowane czynności.

  2. PROPRIACYJNA dotyczy nabytych zainteresowań, wartości, zamiarów, uczuć, dominujących motywów, dyspozycji osobistych, obrazu samego siebie oraz stylu życia.

Allport stwierdza, że w odniesieniu do większości motywów osób dorosłych nie istnieje żaden funkcjonalny związek między danym motywem a jego „historycznymi korzeniami”. Historia jednostki staje się stosunkowo obojętna jeśli kierują ją pragnienia i zamiary niezależne od tego co motywowało ją we wcześniejszych okresach życia. Autonomia funkcjonalna umożliwia względne oderwanie się od przeszłości organizmu. Stopień autonomiczności motywów jest miarą dojrzałości danej jednostki. Ten brak ciągłości między wczesną a późniejszą strukturą motywacyjną jednostki jest w dużej mierze przyczyną tego, że mamy zasadniczo dwie teorie osobowości. Jedna z nich, określana jako model biologiczny lub redukująca napięcia, opisuje dobrze człowieka w momencie urodzenia i stopniowo staje się coraz mniej adekwatna, aż wreszcie wraz z rosnącą świadomością swego ego – jednostka wytwarza motywy, które nie pozostają w żadnym związku z tym które uprzednia wyznaczały zachowanie.

Dorosły. Gdy jednostka osiągnęła dojrzałość jej głównym wyznacznikiem zachowania jest zbiór zorganizowanych i spójnych cech. Wg Allporta „ to co kieruje zachowaniem, kieruje nim teraz i nie ma potrzeby znać historii popędu by zrozumieć jego działanie.” Funkcjonowanie tych cech ma w znacznej mierze charakter świadomy i racjonalny. Jej zachowanie układa się w spójny wzorzec wraz z jego funkcjami, które Allport nazywa propriacyjnymi. Najważniejsze motywy nie są echami przeszłości lecz raczej sygnałami z przyszłości. Dojrzała osobowość wg Allporta powinna umieć brać udział w szerokim zakresie różnych czynności i cieszyć się nimi. Satysfakcje i frustracje powinny być liczne i różnorodne. Ważne jest rzutowanie w przyszłośćplanowanie, nadzieje.

Podobne prace

Do góry