Ocena brak

ROZWÓJ I TYPY RELACJI SPOŁECZNYCH

Autor /Norman Dodano /30.08.2011

A) jako zmiany rozwojowe są rozumiane jako ilościowy przyrost

B) rozwój jest rozumiany jako zmiany jakościowe.

W pedagogice użyte jest rozumienie rozwoju jako ukierunkowany proces zmian, zmierzających przez określone fazy do osiągnięcia wyższych form strukturalnych i funkcjonalnych. W tym sensie rozwój jest wygaszeniem i doskonaleniem. Rozwój to tez zmiany zmierzające do podnoszenia efektywności działań ludzkich we wszystkich zakresach aktywności życiowej. Wyrażają się w dążeniu człowieka do osiągnięcia pewnego optimum możliwości jednostki jako organizmu systemu psychicznego, istoty społ. W uczestniczącej w kulturze. Ważnym czynnikiem jest aktywności i zdobywanie doświadczenia w wyniku podejmowanych aktywności mające regulujący wpływ na funkcjonowanie jednostki.

TYPY RELACJI SPOŁECZNYCH:

TRANSFER- jest na ogół jednokierunkowy o silnej asymetrii relacji. O wyraźnych przejawach władzy. Jest typowy szczególnie w stosunkach międzynarodowych i często wywołuje reakcje społeczna z intencjami nadawcy.

WYMIANA- jest kategorią relacji społ. Która może przebiegać w formie wymiany kontaktowej, handlowej lub też o formie wymiany przez dar, dawanie np. swej prywatności.

WZAJEMNE UCZESTNICTWO- to stwarzanie sytuacji w której możliwe jest równoważenie relacji i poczucie wzajemności oraz wspólnoty.

WSPOMAGANIE ROZWOJU Określeniom „pomoc", „wspomaganie", „pomaganie" nadaje się różne znaczenia. Psychologowie wyraźnie eksponują aspekt su­biektywny. K. Otrębska-Popiołek rozumie przez „działanie pomocne" realnie czynione wysiłki dla dobra drugiej osoby, przekazywanie jej różnymi drogami jakichkolwiek wła­snych zasobów, tj. informacji, dóbr materialnych, usług, pieniędzy, miłości, statusu spo­łecznego etc. Sytuacja pomocy ma miejsce wówczas, kiedy obie strony („dawca" pomocy i „odbiorca") nadają jej takie znaczenie.

Według Z. Dąbrowskiego „...pomoc polega na określonym zasilaniu podmiotu sytuacji trudnej niezbędnym do przezwyciężenia trudno­ści, zapobieżeniu im, ułatwianiu sytuacji z pogranicza trudności, „napiętych" i względnie normalnych, uczynieniu z nich sytuacji optymalnych, komfortowych. Do sytuacji trud­nych zalicza: sytuacje deprywacji, przeciążenia, z utrudnieniem, konfliktowe, zagrożenia, niewydolności i ograniczonej sprawności podmiotowej głównie w sferze instrumentalnej, antycypowania trudności.

Uwzględniając powyższe propozycje definicyjne, a także poglądy innych autorów, można stwierdzić, że „pomoc", „wspomaganie" oznacza działanie jednostki, określonej grupy społecznej czy też instytucji na rzecz drugiego człowieka, który: a) znalazł się w sy­tuacji trudnej, problemowej, przełomowej, niepomyślnej, stresogennej i nie jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć napotkanych trudności i normalnie funkcjonować; b) przewi­duje rychłe pojawienie się sytuacji trudnej, problemowej, której nie będzie w stanie wła­snymi siłami zapobiec i przezwyciężyć; c) znajduje się w sytuacji normalnej, ale pragnie ją zmienić, ulepszyć, zoptymalizować. Działanie pomocne, „wspomaganie" w rzeczy samej sprowadza się do zapobiegania aktualizacji sytuacji trudnej, przywracania jej stanu nor­malnego oraz ułatwiania lub uefektywniania sytuacji względnie normalnych.

Znamienne cechy działania pomocnego („wspomagania") przejawiają się przede wszystkim w tym, że:

1) korzystający z pomocy, podmiot sytuacji trudnej - po pewnym zasileniu -jest w stanie sam rozwiązać swój problem, przezwyciężyć trudności na swojej drodze życiowej;

2) podmiot pomocy, świadczący pomoc nie bierze odpowiedzialności za podmiot sytuacji trudnej (odbiorcę pomocy), zachowuje on swoją autonomię i inicjaty­wę;

3) w relacji pomocy, interakcji dwupodmiotowej zależność nie przybiera charakteru wyraźnie asymetrycznego, jak to ma miejsce w przypadku opieki międzyludzkiej;

4) pod­mioty w relacji pomocy przejawiaj ą postawy aktywne, które przybieraj ą postać współdzia­łania, współpracy;

5) u podłoża tej działalności leżą wartości humanistyczne, ludzkie, nie zaś polityczno-ekonomiczne;

6) działalność ta w naszych warunkach ma przeważnie cha­rakter profesjonalny.

Określenie „wspomaganie rozwoju" mocno zakorzeniło się w pedagogice społecznej (H. Radlińskiej, A. Kamińskiego, R. Wroczyńskiego, E. Marynowicz-Hetki i innych) i ozna­cza nie tylko przeciwdziałanie i przezwyciężanie sytuacji trudnych w życiu człowieka, ale przede wszystkim - tworzenie sprzyjających warunków dla jego życia i rozwoju. W sze­rokim rozumieniu „wspomaganie" odnosi się do całych zbiorowości ludzkich - lokalnych lub paralokalnych, a także infrastruktury społeczno-materialnej (dobra wspólnego) słu­żącej ludziom w ich funkcjonowaniu, godnej egzystencji. W węższym znaczeniu, „wspo­maganie rozwoju" dotyczy dzieci i młodzieży i obejmuje trzy ich sfery rozwojowe, tj. bio­logiczną, kulturalną i społeczną.

Wspomaganie rozwoju biologicznego dzieci i młodzieży sprowadza się w głównej mierze do właściwej pielęgnacji, wyrównywania ewentualnych braków organizmu, pobudzania rozwoju przez rekreację, aktywność fizyczną oraz tworzenie do tego odpowiedniej infrastruktury społecznej i materialnej w środowisku zamieszkania.

Wspomaganie zaś rozwoju społecznego polega m.in. na podejmowaniu przez opieku­na, wychowawcę działań ułatwiających wychowankowi podejmowanie i pełnienie ról spo­łecznych, internalizację norm regulujących funkcjonowanie grupy (grup), uczenie się za­chowań w relacjach z innymi jednostkami i grupami, zdobywanie umiejętności oceny gru­py, dostosowywanie się do jej wymagań oraz ewentualnego jej „uzdrawiania" lub wyboru nowych grup. Jeśli zaś chodzi o wspieranie rozwoju kulturalnego dzieci, może ono od­bywać się poprzez wprowadzanie ich do uczestnictwa w kulturze materialnej i duchowej - zapoznawanie z jej wytworami, dziełami, kształtowanie wrażliwości i zainteresowań, roz­wijanie umiejętności dokonywania właściwego wyboru wśród różnorakich ofert kultural­nych, przysposabianie do aktywnego uczestnictwa w „uprawianiu" kultury przynajmniej na poziomie amatorskim.

Można zauważyć, że „wspomaganie rozwoju dzieci i młodzieży" w powyższym ujęciu wyraźnie zazębia się (może nawet w pewnym stopniu utożsamia się!) z działalnością opiekuńczo-wychowawczą: jest jej podstawowym przejawem i zarazem warunkiem skuteczności.

WYMIARY POMOCY W ROZWOJU:

INDYWIDUALNY- jednostkowy- wewnętrzny, wyrażający się w odwołaniu do indywidualnych możliwości rozwoju

SPOŁECZNY- grupowy- można określić jako wewnętrzny i zewnętrzny. Wyróżnia się w poszukiwaniu możliwości pomocy w rozwoju w najbliższym środowisku np. w rodzinie i dla rodziny. W grupach wsparcia organizowanych dla mających podobne problemy.

INSTYTUCJONALNY/ POZAINSTYTUCJOLANY-

CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA WYBOR ROZWIĄZAN W POMOCY ROZWOJU-

  1. sfery rozwoju (biologiczna, społeczna, kulturowa)

  2. 2. próg zagrożenia rozwoju(ostrzegawczy, zaawansowany, krytyczny)

  3. kierunek oddziaływania(ratownictwo, kompensacja, profilaktyka wychowawcza)

  4. zakres oddziaływań( jednostka, grupa społeczna, zbiorowość)

PRÓG ZAGROŻENIA ROZWOJU- rozumie się jako stopień zagrożenia kumulujący negatywne elementy środowiska życia jednostki. Wskazuje on na poziom poniżej którego nie można zejść- w przeciwnym razie mogą się rozwinąć bardziej negatywne objawy zagrożenia rozwoju.

POJĘCIE WZRORCA (BARBIER)- wiąże się on z koncepcja poziomu środowiska. Pojmowany jest jako ,,wyobrażenie tego co pożądane i co wpisuje się w proces tworzenia nowego wyobrażenia finalizującego”. Składnikiem podstawowym wzorca jest zbiór norm będących wielkościami określającymi warunki pomyślnego przebiegu danego zjawiska.

A.KAMINSKI- definiuje wzorzec jako strukturę teoretyczna skonstruowana z cech pożądanych form i sposobów funkcjonowania instytucji. Autor wprowadza tez pojęcie „wzorca empirycznego” w odróżnieniu od wzorców z „czystej wyobraźni”. Wzorzec empiryczny umożliwia weryfikowanie hipotez wzorca z najkorzystniejszymi rozwiązaniami obserwowanymi w rzeczywistości, istniejącymi w analizowanym środowisku.

Podobne prace

Do góry