Ocena brak

Różne sposoby pojmowania badań jakościowych, ujęcie popularne

Autor /Jaro Dodano /29.05.2011

W ostatnich latach w wielu dyscyplinach naukowych i w praktyce społeczno-ekonomicznej daje się zauważyć „renesans” metod jakościowych. Jednakże badania jakościowe rozumiane bywają w różnych sposób (Kowal 2003, Myers 1997).

"Jakościowy" oznacza w sensie filozoficznym - dotyczący jakości, będący jakością. "Jakość" to właściwość, rodzaj, gatunek, wartość; zespół cech stanowiących o tym, że dany przedmiot jest tym przedmiotem, a nie innym (Skorupka i in. 1974, s. 244). "Jakość" w ujęciu filozoficznym oznacza istotne cechy przedmiotu wyróżniające go spośród innych i stanowiące o jego swoistości pod danym względem (Marcinkowski 1986).

Termin "badanie jakościowe" w różnych środowiskach "branżowych" nie zawsze jest rozumiany jednakowo. W naukach psychologicznych i społecznych część uczonych za badania jakościowe uznaje jedynie na przykład opis słowny i analizę psychologiczną pacjentów, badania narracyjne, polegające na analizie treści i znajdowaniu ukrytych znaczeń albo metody projekcyjne bez uwzględniania aspektów ilościowych.

Według K. Zająca (1988) analiza jakościowa powinna na podstawie merytorycznych rozważań wskazać, czy istnieje logiczny związek między rozpatrywanymi cechami. Metody ilościowe, jak na przykład analiza korelacji i regresji, mogą ująć w model matematyczny związek między zmienną X oraz zmienną Y, jak również scharakteryzować ścisłość tego związku. Analiza merytoryczna (faktycznie w sensie filozofii nauki - dedukcyjna), zwana często jakościową, oraz analizą ilościowa, oparta na indukcji, powinny dać odpowiedź na pytanie, czy między zmiennymi występuje tylko współzmienność, czy też istnieje zależność przyczynowo-skutkowa.

Wielu innych uczonych przez "jakościowe" rozumie badania "zjawisk jakościowych", a więc takich zjawisk, których w sensie matematycznym nie można zmierzyć ani zważyć, a jedynie opisać słownie (na przykład płeć, barwę, typ umysłu czy typ temperamentu, rodzaj stosowanej reklamy, reakcje odbiorców na różne typy promocji). Poszczególne obiekty można co najwyżej zakwalifikować do pewnych kategorii, a tym ostatnim przypisać liczby w sposób arbitralny i stosować adekwatne metody ilościowe. Obiekty badawcze według Stevensa (1930) charakteryzują trzy rodzaje właściwości (cech): jakościowe (np. płeć, barwa), porządkowe (poziom wykształcenia, miejsca w rankingach) i ilościowe (waga, wiek, wzrost). Właściwości można „zmierzyć” na odpowiednich skalach – jakościowych (nominalnych), porządkowych, interwałowych i ilorazowych. W wielu pracach statystycznych przez jakościowe rozumie się badania dotyczące właściwości jakościowych obiektów, mierzonych na skalach jakościowych.

Zastosowanie metod statystycznych może czasem uściślić jakiś problem, pomimo tego, że w większości podejść jakościowych ważniejszy jest fakt pojawienia się jakiegoś stwierdzenia, niż częstość jego wystąpienia.

Podobne prace

Do góry