Ocena brak

ROZDZIÓBIĄ NAS KRUKI, WRONY..., opowiadanie S. Żeromskiego

Autor /monia25 Dodano /22.03.2012

ROZDZIÓBIĄ NAS KRUKI, WRONY..., opowiadanie tytułowe pierwszego zbioru S. Żeromskiego, ogł. w „Słowie Pol." 1894, wyd. w Krakowie 1895 (z datą 1896), z podtyt. Obrazki z ziemi mogił i krzyżów, pod pseud. Maurycy Zych. Tytuł zapożyczony został ze starej pieśni żołnierskiej. Geneza utworu wiąże się z przeżyciami autora, dojrzewającego w atmosferze tradycji powstania styczniowego. Tematem jest śmierć jednego z ostatnich powstańców, Andrzeja Boryckiego, działającego pod pseud. Szymona Winrycha, który dowożąc broń do partii ginie przyłapany przez oddział rosyjski. Opowiadanie jest nie tylko przywołaniem niedawnej przeszłości, lecz zarazem analizą sytuacji po klęsce, zawartą w strumieniu refleksji Winrycha, i próbą wyjaśnienia przyczyn przegranej. Przyczyn tych dopatruje się Żeromski przede wszystkim w niskim morale społeczeństwa, które zbyt szybko załamało się w godzinie próby. Funkcję oskarżycielską pełni również ów metaforyczny obraz kruków i wron, których poczynania przedstawia autor za pomocą określeń przypominających frazeologię polit. obozu oportunistycznej ugodowości („takt", „statek", „rozwaga"). Postać chłopa-nędzarza, który obdziera trupa Winrycha, ukazuje obojętność ludu wiejskiego wobec sprawy powstania -jako dram. rezultat wiekowego niewolnictwa, ciemnoty i wyzysku pańszczyźnianego. Narracja, oparta na kontrastach i dysonansach drwiny i patetyczności, liryzmu i naturalizmu, prezentuje w formie zalążkowej gł. znamiona poetyki i stylistyki Żeromskiego.

Wyd. kryt. S. Pigoń w: Dzieła, S. I, t. 1, W. 1956.

J. KLEINER Żeromski jako poeta powstania styczniowego, w: Sztychy, wyd. 2, Lw. 1933; H. MARKIEWICZ Opowiadania Żeromskiego, w: Prus i Żeromski, W. 1954; K. WYKA Żeromski jako pisarz historyczny, w: Szkice literackie i artystyczne, t. 1, Kr. 1956; A. HUTNIKIEWICZ wstęp w Wyborze opowiadań S. Żeromskiego, Wr. 1971 BN I 203.

Podobne prace

Do góry