Ocena brak

Rozbicie dzielnicowe - Rozwój miast

Autor /Racibor Dodano /03.11.2011

Okres intensywnego rozwoju miast ukazany zostaje dużym postępem społecznego podziału pracy. W osadach, do których dołączają podgrody, szybko rozwija się rzemieślnictwo. Upowszechniło się znaczenie pieniądza, a zatem także wymiany. Pojawiają się rzemieślnicy zawodowi. Osadami takimi zwykle zarządzał włodarz książęcy. Pojawia się tzw. "mir" czyli pokój monarszy, sądwonictwo w osadach targowych sprawowali funkcjonariusze kasztelańscy, karząc osobno, obok samego przestępstwa, także naruszenie owego miru. Do kupców próbowano odnosić właściwą dla rycerstwa karę za zabicie i zranienie, co miało gwarantować im bezpieczweństwo. Mir monarszy rozciągnął się także na drogi publiczne.

Tymczasem na zachodzie Europy tworzył się samorządowy ustrój miejski. Na południu rolę wiodącą odegrało, obok elementu kupieckiego, osiadłe licznie w miastach rycerstwo. Tutaj wcześnie wykształciły się organa reprezentacji i rada miejska jako czynnik kontroli władzy wykonawczej. Na północy ciężar walki o samorządową gminę więły na sibie bractwa kupieckie czyli gildie, z których wyrosła sądowo-administracyjna władza miejska. W Polsce zastosowanie znalazł model północny, a ogniwem pośrednim w jego przeszczepianiu był Magdeburg, który uzyskał przywilej prawa miejskigo w 1188r. Przywilej ten posłużył w 1211r. za wzór ustrojowy Złotoryi na Śląsku, a z kolei i innym miastom. Natomiast prawo magdeburskie, które za pośrednictwem Halle w Saksonii w formie pouczenia ddotarło w 1235r. do Środy Śląskiej, stało się podstawą szeroko przejętego w Polsce tzw. prawa średzkiegop. Podobnie prawo magdeburskie zapożyczone przez Chełmno, nazwano prawem chełmińskim.

Tak zwane lokacje miast polskich na prawie niemieckim przebiegały etapami, a przywilej prawa miejskiego często zamykał dłuższy proces osadniczy. Tak np. w Krakowie jest poświadczony sołtys w 1288r, a przywilej lokacyjny krakowski pochodzi dopiero z 1257r.

W sumie lokowano u nas w ciągu XIIIw. więcej niz 100 miast na prawie niemieckim, ale żadne z nich nie powstało na "surowym korzeniu". Wszystkie one miały wcześniejsze zawiązki gospodarczego życia miejskiego. Radę miejską do swego modelu ustrojowego wprowadził jako jeden z pierwszych w Polsce Kraków na mocy przywileju z 1257r. Nie miał jej jeszcze wówczas nawet Wrocław, choć Kraków zasadniczo na jego ustroju się wzorował.

Podobne prace

Do góry