Ocena brak

Rozbicie dzielnicowe - Roszczenia Przemyślidów do Krakowa

Autor /Racibor Dodano /03.11.2011

Z pretensjami do dzielnicy krakowskiej wystąpił Wacław IIz dynastii Przemyślidów. Według tradycji czeskiej zapisu tej dzielnicy (zapewne razem z sandomierską) na jego rzecz dokonała wdowa po Leszku Czarnym, a ciotka Wacława, Gryfina. W świetle polskiego prawa dynastycznego zapis taki - jeśli faktycznie nastąpił, nie miał mocy prawnej. Prawdopodobnie jednak jeszcze przed śmiercią Henryka IV Probusa sposobił się Wacław do opanowania Krakowa, bo począwszy od 1289r. tworzył sobie pomost do tej dzielnicy przez zhołdowanie najpierw księcia bytomskiego, a następnie książąt: cieszyńskiego i opolskiego (1291) oraz raciborskiego (1292). Śmierć zaś Probusa dała mu do ręki najsilniejszy atut.

Wacław był bowiem dawniej przewidywany na sukcesora w księstwie wrocławskim, a ponieważ w 1280r. Henryk Probus uznał się wasalem króla niemieckiego Rudolfa Habsburga, wystarał się teraz Wacław o przekazanie mu spuścizny Henrykowej przez Rudolfa jako pana lennego. Chociaż stosunek lenny Henryka IV do Rzeszy niemieckiej nie mógł w żadnym wypadku dotyczyć Krakowa, łatwo było rozciągnąć go i na dzielnicę krakowską, skoro Henryk z czasem ją posiadł. Tytuły jednak nie wystarczały. Zdawał sobie z tego sprawę sam Wacław, bo przystąpił do organizowania w Małopolsce styronnictwa, które by go poparło. Istotnie część panów małopolskich z biskupem Pawłem z Przemiankowa na czele dokonała elekcji Wacława na tron krakowski. Zdaje się, że Paweł z Przemankowa, który już dawniej znajdował się w opozycji do Bolesława Wstydliwego i Leszka Czarnego, po śmierci Henryka IV poparł Przemysła II wielkopolskiego.

Przemysł, po utracie oparcia w tym możnym przedstawicielu Kościoła krakowskiego, wobec niechybnej groźby rozprawy zbrojnej z Wacławem II, zrzekł się na jego rzecz z Krakowa. Gdy już nic nie stało Wacławowi na drodze, biskup bamberski Arnold na czele wojsk czeskich zajął w jego imieniu Kraków (1291). Wacław przyjął tytuł księcia krakowskiego i sandomierskiego, chociaż w Sandomierzu władzę sprawował Łokietek. Wkrótce delegacja panów krakowskich z biskupem Pawłem z Przemankowa udała się do czech, gdzie pozyskała przywilej lutomyski, który gwarantował zdobycze Kościoła i rycerstwa i który stanowił ze strony Wacława dopełnienie warunków w sprawie elekcji na tron krakowski. W 1292r. wyprawił się Wacław przeciw Łokietkowi.

Najpierw wyparł go z Sandomierza, a następnie oblężonego w Sieradzu, zmusił do zrzeczenia się z Małopolski i złożenia hołdu lennego. W razie niedotrzymania przez Łokietka tych warunków mieszczanie Brześcia Kujawskiego i Brzeźnicy mieli wypowiedzieć mu posłuszeństwo. Hołd lenny złożyli wówczas Wacławowi brat Łokietka Kazimierz oraz książę płocki Bolesław. Tak zawładnął Wacław II Małopolską i ustanowił tu namiestniczy urząd starosty, na który - wbrew gwarancjom przywileju lutomyskiego o obsadzaniu godności przez panów miejscowych - powoływał oddanych sobie ludzi spoza dzielnicy (Bolko książę opolski, Tasso z Wiesenburga, Mikołaj książę opawski).

Podobne prace

Do góry