Ocena brak

Rowery

Autor /Benek Dodano /31.01.2012

Najstarszym znanym wyobrażeniem pojaz­du jednośladowego jest witraż znajdujący się w kościele w miejscowości Stoke Poges. w angielskim hrabstwie Buckinghamshire. To datowane na rok 1642 dzieło przedstawia osobę poruszającą się na prymitywnym rowerze, odbija­jącą się nogami od ziemi. Lecz nie ma żadnych da­nych dotyczących dalszych losów tego pomysłu aż do lat 90. XVIII wieku, gdy rozpoczęto produkcję podobnych, prymitywnych jeszcze pojazdów.

Początki
Największą popularnością spośród wczesnych ro­werów cieszył się Celerifere (później zwany rów­nież Velocifere), skonstruowany w roku 1791 przez Francuza Compte de Sivrac, a przez współczesnych przezwany „drewnianym koniem". Ówczesny cyk­lista siedział okrakiem na tej maszynie, którą wpra­wiał w ruch, odpychając się od ziemi nogami. Wyglądało to jakby człowiek biegł, siedząc na ra­mie z dwoma kołami. Konstrukcja ta miała jedną wielką niedogodność - nie miała mechanizmu do zmiany kierunku jazdy. Cyklista musiał zatrzymać pojazd i po prostu obrócić go w żądanym kierunku. Z tego to powodu pojazd ten był raczej cieka­wostką, używaną prawie wyłącznie do zabawy.
Pierwszy rower, którym dawało się sterować poprzez zmiany ustawienia przedniego koła, poja­wił się w Niemczech w 1817 roku. Jego konstruk­tor, baron von Drais de Sauerbrun, nazwał pojazd Draisienne. Miał on drewnianą ramę i dwa okute stalową blachą koła z drewnianymi szprychami. Model ten zyskał początkowo popularność, jed­nakże około roku 1830 odszedł w zapomnienie.
W roku 1838 szkocki kowal, Kiikpatrick Mac­millan, wprowadził do konstrukcji jednośladów napęd za pośrednictwem pedałów. Pedały te, poru­szane za pomocą nóg, poprzez prosty system drążków napędzały tylne koło, podczas gdy koło przed­nie, osadzone na żelaznych widełkach, służyło do kierowania wehikułem.
Ponad 20 lat później, w 1861 roku, dwaj Paryżanie Pierre i Ernest Michaux zbudowali znacznie udoskonaloną odmianę pojazdu von Draisa, zaopa­trzoną w pedały zamocowane bezpośrednio do osi przedniego koła. Pojazd zyskał nazwę velocipede, czyli welocyped. W ciągu następnej dekady wyna­leziono koła z drucianymi szprychami i gumowe opony, co znacznie zwiększyło komfort jazdy. Prędkości osiągane przez jednoślady zaczęły wzra­stać, co wnet doprowadziło do wyposażenia nie­których modeli w proste hamulce.
Aby zwiększyć prędkość rozwijaną przez welocyped, zwany także bicyklem, zwiększano średnicę przedniego, napędzanego koła. Nie znano jeszcze wówczas przekładni, więc jednemu obrotowi pe­dałami odpowiadał jeden zaledwie obrót koła. Widać więc, że zmiana wymiaru przedniego koła była, przy tych ograniczeniach, jedyną drogą do osiągnięcia rozsądnych prędkości przez „błys­kawiczny bicykl". Rama tego pojazdu była wy­kona z Metalowej rury, która biegła od główki wyginając się łukowato ponad przednim kołem, aż do widełek, do których mocowano koło tylne.
Przeniesienie napędu na tylne koło za pomocą łań­cucha, pomysł Anglika Harrego Lawsona z roku 1879, pozwoliło na zrównanie wielkości obu kół i przeniesienie siodełka na środek pojazdu. Dokonał tego, w 1885 roku, John Starley, który zaczął pro­dukować takie pojazdy pod nazwą „Rover". Stąd wywodzi się polska nazwa roweru.
Rower był znacznie bezpieczniejszy i łatwiej­szy w eksploatacji od swego wielkokołowego po­przednika. Od 1895 roku zaczęto wyposażać rowe­ry w pneumatyczne opony (przedtem stosowano wyłącznie pełne ogumienie), zastosowano ramy z rur, w kształcie, jakiego używamy do dziś. Rok wcześniej dodano przekładnię wolnobieżną, znacz­nie oszczędzającą mięśnie rowerzysty.
Z początkiem XX wieku zaczęły pojawiać się modele luksusowe. Wyposażano je w takie cuda jak osłony na łańcuch, elektryczne oświetlenie, przerzutki, błotniki czy wygodne siodełka. Lecz większości użytkowników chodziło o tani i prak­tyczny środek transportu, dlatego fabryki wytwa­rzały głównie proste modele.
Typowy współczesny wielkoseryjny rower ma ramę z rur wykonanych z lekkiego i wytrzymałego stopu stali. Stosuje się także ramy ze stopów aluminium, tytanu lub włókien węglowych, są one jednak droższe, choć znacznie lżejsze od stalowych. Obręcze i piasty zrobione są ze stali, stopu aluminium, ewentualnie tytanu, a szprychy ze stalowego drutu. Na krótkiej osi ułożyskowanej u dołu ramy osadzone są pedały i napędzane nimi przednie kola zębate. Koła te połączone są za pomocą łańcucha z zębatką tylną, osadzoną na piaście tyl­nego koła. W piaście zamontowany jest mechanizm wolnobieżny, by rowerzysta nie musiał obra­cać pedałami przez cały czas.

Podobne prace

Do góry