Ocena brak

Rośliny lecznicze - stara wiedza na nowo odkryta

Autor /Tymon Dodano /13.01.2012

Cholina jest obecna szczególnie w czasie kiełkowania roślin. Odgrywa ważną rolę w energetyce przemiany materii, obniża ciśnienie krwi i zwiększa pobudliwość mięśni jelit oraz macicy.

Garbniki są pochodnymi fenolu, które z białkami skóry wchodzą w nierozpuszczalne połączenia i dlatego były wykorzystywane do wyprawiania skór. W medycynie wykorzystywane jest ich ściągające działanie na skórę i błonę śluzową. Garbniki występują często, na przykład u różowatych i wrzosowatych.

Glikozydy są eterycznymi połączeniami cukru, występującymi tylko u roślin. Zalicza się do nich wiele substancji zapachowych, barwników i garbników. Są one ważnymi środkami farmakologicznymi, ale niejednolitymi w działaniu.

Przykłady: glikozydy typu digitalis działają na serce, glikozydy antrachinonowe mają właściwości przeczyszczające (frangulina, sennozydy), flawony i antocjany to glikozydy barwnikowe, a eskulina i arbutyna to fenole.  

Gorycze są rozpuszczalnymi w wodzie substancjami, często związanymi z glikozydami. Działają na żołądek i układ enzymatyczny. Wiele z nich to substancje silnie trujące.

Kwasy organiczne: kwasy jabłkowe, winowe, szczawiowe, mrówkowe i inne. Kwas szczawiowy zawarty na przykład w szcza-wiku i w szczawiu w większej ilości działa trująco.

Muzilaginozy są substancjami śluzowatymi lub innymi polisacharydami, jak gumy, skrobia i pektyny; chronią skórę i błony śluzowe.

Olejki eteryczne wywołują swoisty dla gatunku zapach rośliny; zawierają one olej albo eter i mogą występować we wszystkich częściach rośliny. Stanowią one zapasy, które nie są wprowadzane ponownie w przemianę materii rośliny. Nierozpuszczalny w wodzie olejek eteryczny pozyskuje się zwykle przez destylację pary wodnej lub etanolu. Działanie jest niejednolite, często drażniące skórę i śluzówkę, bakte-riostatyczne i wykrztuśne.

Saponiny pienią się przy gotowaniu i działają oczyszczająco na krew (łacińskie sapo - mydło). Umożliwiają one innym substancjom lepsze przyswajanie przez błonę śluzową jelit, ale same nie są wchłaniane. Ponieważ są silnie trujące, byłoby to wręcz szkodliwe i niebezpieczne. Należą do glikozydów i są zawarte w ziołach przeciw-kaszlowych oraz działających na żołądek, jelita i nerki.

Witaminy są ważnymi dla życia substancjami czynnymi, które w większości muszą być dostarczone organizmowi z zewnątrz. Wyróżnia się witaminy rozpuszczalne w tłuszczu (A, D, E, F) i rozpuszczalne w wodzie (B, C).

Żywice są wydzielinami roślin, które są stosowane przy podrażnieniach skóry i błon śluzowych oraz do sporządzania maści.

LH = łyżeczka od herbaty, LS = tyżka stołowa, I = litr, kr = kropla, min = minuty, g = gram, 0 = esencja

Napar: podaną ilość surowca leczniczego zalać 1/4 I wrzącej wody. Naczynie przykryć, aby zachować lotne olejki eteryczne. Po 5-10 minutach odcedzić.

Wywar (dekokt): twarde surowce lecznicze, jak: korzenie, kora, nasiona, drewno lub łodygi, muszą być wygotowane, aby uwolnić zawarte w nich substancje. Części rośliny należy włożyć do zimnej wody i stale mieszając doprowadzić do wrzenia i odcedzić. Zależnie od substancji, którą chce się wyekstrahować, gotowanie musi trwać krócej lub dłużej, na przykład przy częściach roślinnych bogatych w krzemionkę od 15 do 30 minut.

Wyciąg (maceracja): zimny wyciąg z roślin zawierających śluz (na przykład ślaz, siemię lniane) albo przyrządzany dla pozyskania większej ilości substancji czynnej. Odnośne surowce namacza się przeciętnie na 6-12 godzin w zimnej wodzie.

Postępowanie mieszane: maceracja (przez noc) z następującym po tym częściowym naparzeniem i wygotowaniem, aby przy mieszankach herbatek o różnym składzie zapewnić wykorzystanie pełnej gamy substancji czynnych.

Wszystkie dane dotyczące dawkowania odnoszą się do jednorazowego zastosowania. Na końcu opisu rośliny leczniczej umieszczamy często zapis WLH i Spagyrik. WLH oznacza wykaz leków homeopatycznych. Dalej podajemy nazwę esencji homeopatycznej, która jest dostępna w specjalistycznych aptekach. Dla dalszego objaśniania dodana jest w nawiasie nazwa części rośliny, która stanowi surowiec wyjściowy.

Przykład: WLH: Mentha piperita (świeża, kwitnąca roślina). Esencja jest z reguły intensywniejsza niż nalewki lub wyciągi.

Określenie Spagyrik było dodawane do wszystkich roślin, z których można sporządzić esencje i maści (samodzielnie), względnie są one osiągalne w aptekach. Inne spotykane w tej książce pojęcia farmakologiczne, dotyczące formy przygotowania, to:

Ekstrakt: surowce lecznicze mające szczególną, przeważnie bardziej stężoną zawartość substancji czynnych; istnieją różne metody ich sporządzania. Rozróżnia się ekstrakty płynne i ekstrakty suche. Te ostatnie chętnie bywają używane do dalszej przeróbki na pastylki, pasty, itp. Przemysł zna inne jeszcze metody ekstrakcji, na przykład suszenie w stanie zamrożonym.

Syropy: płynne roztwory cukru, zawierające substancje lecznicze.

Spirytus: środek stabilizujący i konserwujący w różnych koncentracjach: 90-pro-centowy etanol (z 10% wody), 80-procen-towy, 70-procentowy i 45-procentowy.

Maść (unguentum): dające się rozsma-rowywać preparaty do nanoszenia lub wcierania, na przykład kremy (z wodą) albo pasty (twardsze, z zawiesiną proszku). Podstawą dla ich przyrządzania są żywice, woski albo tłuszcze zwierzęce.

Wino (vinum): również wino bywa używane do stabilizowania, jednak tylko przy nieznacznej zawartości substancji czynnej.

Podobne prace

Do góry