Ocena brak

Ropuchy

Autor /Amiga Dodano /31.01.2012

Ropuchy należą do najliczniejszej w gatunki i najbardziej rozprzes­trzenionej grupy płazów - do płazów bezogonowych. Żyją one w wielu różnych typach środowisk, od mokradeł i bagien, po górskie potoki i pustynie.
Z biologicznego punktu widzenia żaby i ropu­chy są bardzo do siebie zbliżone. Jednakże pomiędzy tymi płazami istnieją pewne istot­ne różnice. W przeciwieństwie do żab, które zazwy­czaj mają skórę gładką i wilgotną, ropuchy są suche i mają chropawą skórę.
Ciało ropuch jest nieco zaokrąglone i pękate, a ponieważ płazy te nie skaczą, tak jak żaby, mają raczej krótkie kończyny tylne. Większość gatun­ków ropuch ma bardzo małe błony pławne pomię­dzy palcami kończyn tylnych, gdyż zwierzęta te stosunkowo mało czasu spędzają w wodzie. Ropu­chy mają zaokrąglony pysk i wielkie, kuliste oczy, idealne dla prowadzenia nocnego trybu życia.

Z powodu posiadania krótkich kończyn i zaokrą­glonego tułowia ropuchy nie są tak zwinne, jak żaby. Nie wykonują dalekich skoków, mogą tylko podskakiwać i poruszają się głównie pełzając. Niektóre gatunki, na przykład ropucha paskówka, właściwie chodzą.
Inne gatunki prowadzą wyłącznie wodny tryb życia. Mają one duże kończyny tylne z błonami pławnymi i małe oczy, a poruszają się w mętnej wodzie, orientując się za pomocą wrażliwych na dotyk palców kończyn przednich. Chociaż są ga­tunkami wodnymi, to posiadają płuca i w związku z tym od czasu do czasu muszą wyłaniać się na powierzchnię, aby oddychać.
Rozmnażanie się.
W okresie rozrodczym samce ropuch gromadzą się w pobliżu stawów i rechotają w celu zwabienia samic. Samiec ropuchy ma wielki worek głosowy na podbródku, który działa jak rezonator, wzmac­niając w ten sposób siłę głosu. Niektóre samce można usłyszeć z odległości kilku kilometrów. U ropuchy szarej największym powodzeniem wśród samic cieszą się samce wydające najniższe dźwięki, które wskazują na wielkość i siłę sam­ców, potencjalnie najbardziej atrakcyjnych jako partnerów rozrodczych. Jednakże mniejsze samce często siedzą i czekają z dala od wody na zbliża­jące się do dużych osobników samice i chwytają je, kiedy te wędrują w stronę stawu.
Wiele samic dociera do wody, niosąc już na swoich plecach samce. Jednakże jeszcze w wodzie kilka samców może na raz próbować odbyć kopu­lację z jedną samicą, co czasami może doprowa­dzić do tego, że ich partnerka utonie, przygniecio­na ciężarem ich ciał.
Ropuchy zazwyczaj składają jaja ułożone w pos­taci długich sznurów, które mają czasami długość dwóch, trzech metrów i liczą kilka tysięcy jaj. Sa­mica wielkiej ropuchy aga z Ameryki Południo­wej może jednorazowo złożyć nawet do 30000 jaj. Przedstawiciele rodzaju Scaphiopus żyjące w Ari­zonie spędzają większość czasu zagrzebani w piasz­czystej glebie. Po deszczu pojawiają się w wiel­kiej liczbie na powierzchni ziemi i składają jaja w kałużach. W płytkich kałużach woda nagrzewa się bardzo szybko i ma wysoką temperaturę, co przyspiesza rozwój larw i przeobrażenie następu­je po dwóch, trzech tygodniach. Niektóre młode wykształcają duże otwory gębowe i stają się kani­balami, zjadającymi własne rodzeństwo.
Kiedy małe kijanki ropuchy szarej utracą ogon i mają już cztery kończyny, stają się miniaturkami osobników dorosłych. Przebywają one w pobliżu wody, aby ich ciało nie wyschło, ale wraz z nadej­ściem deszczy gromadnie opuszczają staw.

Większość gatunków ropuch nie opiekuje się swo­im potomstwem i samice po złożeniu jaj w wodzie odchodzą, a młode są pozostawione swojemu loso­wi. Niektóre gatunki jednakże wykazują pewien stopień opieki rodzicielskiej i troszczą się o swoje jaja i kijanki. Na przykład u grzbietorodów z rodzi­ny Pipidae samice noszą na grzbiecie jaja, które są umieszczone w oddzielnych kieszeniach i tam następuje ich całkowity rozwój. Z nich w pełni uformowane, małe ropuszki po zakończeniu okre­su opieki wyruszają w świat i rozpoczynają samo­dzielne życie.
Samce pętówek z rodziny ropuszkowatych (Discoglossidae) noszą przyczepione do ud i grzbietu sznury jaj aż do czasu, kiedy mają wylęgnąć się z nich larwy. Samiec zapewnia jajom wilgotne wa­runki w nocy i na czas wylęgu wchodzi do wody.
Grzbietorody i pętówki składają o wiele mniej jaj niż wiele innych gatunków ropuch. Jednakże ponieważ rodzice opiekują się swoim potomstwem, mało osobników ginie i proporcjonalnie więcej ich dożywa do okresu dojrzałości. U jednego gatun­ku, u małej ropuchy żyworodnej, zapłodnione jaja pozostają w ciele samicy i tam się rozwijają. Sa­mica „rodzi" malutkie ropuszki, z których każda jest wielkości główki zapałki.

Ropuchy zjadają prawie wszystko, pod warunkiem, że obiekt ich ataku będzie się poruszał i nie będzie zbyt wielki, aby go połknąć (choć zdarza się, że atakowane są zwierzęta zbyt duże do przełknięcia). Małe osobniki żywią się drobnymi owadami, taki­mi jak mszyce, pasikoniki, muchy, a także innymi bezkręgowcami. Im większa ropucha, tym więk­sze są jej ofiary. Ropucha aga, która dochodzi do 25 cm długości poluje na myszy, szczury, węże, jaszczurki - w zasadzie na prawie każde zwierzę, które porusza się w jej pobliżu i ma odpowiednie rozmiary ciała. Ropucha chwyta zdobycz końcem swego lepkiego języka, a później połyka w cało­ści, mrugając przy tym oczami.

W suchej skórze ropuchy z licznymi brodawkami rozrzucone są setki drobnych gruczołów, które wydzielają substancje jadowe, gdy ropucha zosta­nie zaatakowana. Skupiska tych gruczołów wystę­pują głównie za głową oraz na kończynach tylnych, a ich wydzieliny bardzo skutecznie odstraszają dra­pieżniki, takie jak psy i koty. Nieprzyjemny jad zmusza drapieżnika do wyplucia ropuchy, w zet­knięciu się ze śliną pieni się i wywołuje wymioty. W przypadku ropuchy aga, jad jest tak silny, że może zabić nieostrożnego drapieżnika.
Niektóre drapieżniki nauczyły się odpowied­niego obchodzenia się z upolowanymi mniejszy­mi ropuchami. Jeże, na przykład, przewracają schwytane ropuchy szare na grzbiet i zaczynają jeść je od strony brzusznej, gdzie nie ma gruczołów jadowych. Po ofierze zostaje tylko nie zjedzona skóra. Przedstawiciele jeden gatunku, Bufo empusus z Kuby, za pomocą swej dużej, kościstej głowy blokują otwory wejściowe swoich norek i w ten sposób zabezpieczają się przed atakiem takich dra­pieżników, jak na przykład węże.

Ropuchy nie są pokarmem ludzi - wydzielina ich gruczołów skórnych sprawia, że płazy te są nie­smaczne. Istnieje opowieść o starożytnych Brytach, którym okupujący 2000 lat temu Brytanię Rzymia­nie kazali nałapać żab. Brytowie do schwytanych przez siebie żab „przypadkowo" wrzucili jedną lub dwie ropuchy, co stało się przyczyną nagłego po­chorowania się Rzymian.
Ropuchy aga zostały celowo sprowadzone do Australii w latach pięćdziesiątych naszego stule­cia, aby ograniczyć liczebność chrząszczy, które były poważnymi szkodnikami upraw trzciny cukro­wej. Zamiast zjadać te owady, agi zaczęły polo­wać na rodzime gatunki żab, małych ssaków, węży i owadów i rozprzestrzeniły się bardzo szybko na dużej powierzchni wschodniej części Australii. Ich jady skórne stały się przyczyną śmierci niejedne­go australijskiego drapieżnika.
Za najrzadszy na świecie gatunek ropuchy była uważana niegdyś Bufo periglenes z Kostaryki. Wy­stępowała ona w górskich lasach, jednakże od kilku lat nie napotkano tam żadnego osobnika i praw­dopodobnie gatunek ten już wyginął. Nikt nie wie, co się stało i jaka jest tego przyczyna. Naukowcy sądzą, że zanik tej ropuchy może mieć związek z kurczeniem się warstwy ozonowej i wzrostem zanieczyszczenia środowiska.

Podobne prace

Do góry