Ocena brak

Romantyzm w Europie

Autor /Samantha Dodano /06.04.2011

 

Anglia

Walter Scott – wywodził się ze Szkocji. Był poetą i powieściopisarzem a także twórcą angielskiego romantyzmu. Pisał także powieści przygodowe z gatunku „płaszcza i szpady”

Lord George Byron – wywodził się z nie zamożnej rodziny arystokratycznej. Po śmierci rodziców zaopiekował się nim wuj, który pozostawił mu po śmierci tylko tytuł lorda. Był on biedy, ale mimo to był znany i ceniony w środowisku literackim za „cięty język” i „cięte pióro”. Pisał drobne utwory opisujące sytuację ludzi biednych. Dzięki tytułowi mógł zasiadać w parlamencie. Korzystając z tego, opisywał sytuację tam panującą oraz posłów. Opisywał uciskanych i uciskających. Przyłączał się do różnych demonstracji. Jego działalność nie podobała się lordom, których ciemne strony wyszły teraz na jaw. W związku z tym został wydalony z Anglii. Wyemigrował do Grecji, gdzie uczestniczył w walkach z Turkami. Tam też zmarł.

Giaur” – J.G. Byron. Na początku utworu jest wiele opisów krajobrazów. Akcję rozpoczyna przybycie na wyspę młodzieńca o imieniu Giaur. Zakochuje się on w Leili z wzajemnością. Ma on jednak rywala Hassana. Kiedy Hassan dowiaduje się o niewierności Leili, zgodnie z tradycją każe ją utopić w morzu. Hassan jadąc ze swoim orszakiem zostaje napadnięty przez zbójców, na których czele stoi Giaur. Hassan ginie i zostaje pochowany na miejscu gdzie zginął. Nie jest to z tradycją pogan, który wierzą, że powróci on na ziemię jako upiór. Po tym wydarzeniu Giaur za swoje skarby zostaje przyjęty do klasztoru pod opiekę mnichów. Jednak nie uczestniczy w życiu klasztoru. Czując, że niedługo umrze spowiada się. Wyznaje, że nie żałuje swego życia. Chce umrzeć, ale nie chce popełnić samobójstwa. Twierdzi, że jedyną jego winą jest śmierć ukochanej. Zginęła z ręki swego pana za niewierność. Po spowiedzi daje spowiednikowi pierścień i prosi by oddał go staremu przyjacielowi i opowiedział mu zasłyszaną historię. Giaur pragnie tylko ubogiego grobu, bez żadnego upamiętniającego jego osobę napisu.

Niemcy

Jan Wolfgang Goethe – był on największym poetą niemieckim. Napisał przede wszystkim „Cierpienia młodego Wertera”. Utwór napisany w formie listów, w których Werter, mówi o swojej nieszczęśliwej miłości o stosunkach panujących w wyższych sferach, o feudalnych przesądach stanowych, panującej moralności i formach życia rodzinnego. Był typem bohatera sentymentalnego, który użalał się nad sobą, był nieszczęśliwy, ponieważ nie mógł poślubić ukochanej. Popełnia samobójstwo.

Foust” – jest to dwuczęściowa tragedia. Jej bohaterem jest doktor Foust, uczony, alchemik, który całe życie poświęcił badaniom i nie znalazł zadowolenia był już starym człowiekiem, w życiu nie osiągnął nic, nie maił nikogo bliskiego. W chwili rozgoryczenia powiedział, że zaprzedałby duszę diabłu by przeżyć życie jeszcze raz. Zjawia się Mefistofeles, który obiecuje spełnić każde życzenie Fausta, jeżeli podpisze cyrograf na duszę. Doktor się zgadza, ale stawia jeden warunek, diabeł zabierze jego duszę dopiero wtedy, gdy wypowie słowa „Trwaj chwilo, jesteś piękna”. Foust stał się młody, miał majątek, miłość pięknej Małgorzaty, żył pełnią życia, ale nie był całkowicie szczęśliwy ciągle mu czegoś brakowało. Kiedy był starszy zakupił tereny nadmorskie, wybudował piękną osadę, dał ludziom pracę, sam też pracował. Gdy patrzył na swoje dzieło, na szczęście ludzi w chwili uniesienia zawołał „Trwaj chwilo, jesteś piękna”. Z podziemi wyskoczył Mefistofeles, który go zabrał.

Herman i Dorota” – sielanka epicka

Śpiewak” – w tej balladzie nawiązuje do średniowiecznych tradycji. Bohaterem jest Bard wędrujący śpiewak, który rozsławiał waleczność rycerzy. Za swoje piosenki nie chciał żadnych nagród, cenił swą niezależność, wolność i to, że przechowuje w sobie „Pieśni Gminne”

Król elfów” – (król olch) wierzono, że w olchach mieszkają złe lub dobre duszki.

Fryderyk Schiller – pisał ballady, dramaty. W swoich utworach przede wszystkim piętnował ustrój feudalny, który krępował swobodę jednostki, krytykował fałszywą moralność, formy życia rodzinnego, brał w obronę biedaków. Najbardziej znane utwory: „Zbójcy” i „Intryga i miłość”

Rękawiczka” – tło średniowieczne, dwór, turnieje rycerskie.

Henryk Haine – tworzył utwory liryczne, powieściowe, wiersze polityczne. Głosi ideę wolności, ostro krytykuje stosunki panujące w ówczesnej Europie. Wielbił pamięć Napoleona, w którym widział uosobienie ideałów rewolucji francuskiej, od 1835 roku dzieła Hainego zostały zakazane w Niemczech, sam poeta musiał udać się na emigrację.

Jan Herder – poeta, filozof, historyk, duże zasługi położył w dziedzinie upowszechniania znajomości poezji ludowej, oraz budzenia dla niej miłości i szacunku. Napisał „Pieśni ludowe” – znajdują się w tym tomiku przekłady pieśni ludowych różnych narodów. Zebrał również ludowe pieśni niemieckie.

Francja

Wiktor Hugo – był to bardzo głodny pisarz pozostawił po sobie 50 tomów różnych utworów. Solidaryzował się z ludem francuskim, gdy na tronie zasiadł Napoleon Hugo opuścił Francję i przebywał na wyspie Jersey, aż do upadku despoty. Napisał tam książkę „Napoleon mały”, w której wzywał lud Francji do walki z tyranem. Do Francji powrócił w 1870 roku po upadku Napoleona III. Pisał utwory liryczne, powieści, dramaty, opowiadania. Dramaty: „Cromwell” i „Hermani”. Opowieści: „Pracownicy morza”, „Dzwonnik z Notre-Dame”. Największą popularność przyniosła mu powieść „Nędznicy”

Nędznicy” – bohaterem jest Jan Valejean, który za kradzież chleba został skazany na ciężkie galery. Rozgoryczony, wrogo nastawiony do ludzi stał się zdolny do zbrodni. Dopiero dobroć biskupa, przygodnie spotkanego odrodziła w nim człowieka szlachetnego pełnego poświęceń i bohaterstwa, długie niezwykłe koleje życia bohatera ukazują zaciekłą walkę z inspektorem policji, bezdusznym, który ścigał ciągle Valejeana. W końcowym efekcie inspektor pokonany dobrocią galernika popełnia samobójstwo. W powieści mamy ukazane również walki ludu paryskiego, sympatyczną postacią jest Gavroche.

Honoriusz Balzak – powieściopisarz, żył w skrajnej nędzy. Napisał cykl powieściowy i nazwał go „Komedia ludzka”. Jest to szesnaście tomów. Jest to kronika życia społeczeństwa francuskiego ukazanego w ujęciu krytycznym. Jest to przejmujący grozą obraz świata, w którym jedyną wartością jest pieniądz i w którym rządy sprawują wielcy finansiści otoczeni nadskakującą zubożałą arystokracją. Ton życiu towarzyskiemu zaczynają nadawać bogaci parweniusze, których otaczają plejady różnorodnych oszustów, karierowiczów, lichwiarzy, itp.

Do znanych powieści zaliczymy „Ojciec Gorjot”, „Eugenia Grandet”, „Stracone złudzenia”.

Rosja

Aleksander Puszkin – pisał poematy, powieści, opowiadania i utwory liryczne, napisał również baśń ludową „Rusma i Ludmiła” Największą pozycją Puszkina jest „Eugeniusz Oniegin”

Eugeniusz Oniegin” – jest to pełen głębokiej prawdy obraz ówczesnego życia arystokracji i ziemiaństwa rosyjskiego, na wsi i w mieście. Bohaterem poematu jest znudzony życiem, pełen sceptycyzmu, szarpany wewnętrznymi sprzecznościami. Eugeniusz typowy wytwór warunków, jakich w Rosji wyrastała młodzież. Warunki te często prowadziły do zniechęcenia, bierności, pesymizmu do uświadomienia sobie bezsensu własnego życia i uczucia pustki duchowej. Taki właśnie jest Oniegin, który marnuje swoje wybitne zdolności, zabija przyjaciela w niepotrzebnym pojedynku, unieszczęśliwia siebie i zakochaną w nim Tatianę.

Córka kapitana” – opowiadanie ukazuje obraz Rosji w czasach powstania chłopskiego Pugaczowa. Puszkin trafnie ocenił przyczyny buntu chłopskiego, przeprowadzając w ten sposób rewizję sądów historycznych wypowiadanych przez „urzędowych” historyków, którzy w Pugaczowie widzieli buntownika działającego z osobistych pobudek.

Borys Godumow” – (dramat) na tle walki o tron moskiewski, na przełomie XVI i XVII wieku poeta ukazał min. rolę ludu w tej walce. Jest to, więc w pewnym sensie polemika z politycznym programem dekabrystów, którzy dążyli do rewolucji bez udziału ludu i dlatego też ponieśli klęskę.

Jeździec miedziany” – (poemat) jest to polemika z utworem Mickiewicza pt. „Pomnik Piotra Wielkiego”. Mickiewicz dostrzegł w nim wyraz despotyzmu carskiego, Puszkin symbol dźwignięcia Rosji z wieków zacofania, symbol wielkości nowożytnego państwa Rzymskiego, które stworzył Piotr Wielki.

Michał Lermonto

Bohater naszych czasów” – powieść ukazuje przemijający obraz zmarnowanego życia człowieka, który targany sprzecznościami nie umiejąc pogodzić się z otaczającą go rzeczywistością, stracił wiarę w sens swego życia. Jest wymownym oskarżeniem carskiej Rosji gdzie ucisk polityczny nie stwarzał warunków wolnego rozwoju ludziom, którzy nie chcieli być wciągnięci w służbę ustroju. Tragizm tych ludzi, tragizm swego życia wypowiedział Lermonto w wierszu „Podziękowania”.

Michał Gogol – pisał utwory prozą, krytykował ustrój

Odojewski

 

Konrad Wallenrod

Cechy Konrada Wallenroda nie chwalił się osiągnięciami, postrzegany jako cnotliwy, kierował się honorem, miłością wobec ojczyzny władcy, Boga.

Na tragizm postaci wpływa:

  • przez całe życie zmuszany dokonywać wyborów między uczuciem a ojczyzną

  • przedkłada szczęście ojczyzny nad szczęście osobiste Konrad jest samotnikiem, wyobcowany, oddalony od ojczyzny, skryty, dzielny, izolował się od świata, tajemniczy, zachował się w sposób niezrozumiały dla Krzyżaków. Jest typem bohatera............. chce się zemścić na Krzyżakach, pod wpływem wydarzeń staje się aktywniejszy, buntuje się, osobowość i zachowanie wyróżniają go z otoczenia.

Główny bohater był Litwinem porwanym przez Krzyżaków jako 5 letni chłopiec. Z wczesnego dzieciństwa pamięta w głównych zarysach swoją rodzinę a mianowicie ojca w zbroi rycerskiej i matkę przeraźliwie krzyczącą. Chłopiec trafił na zamek mistrza Krzyżackiego i był przez niego wychowywany w idealnych warunkach, gdyż opiekun darzył go miłością rodzicielską dzięki Halbanowi, jeńcowi przebywającemu wśród Krzyżaków nie zapomniał ani języka ani świadomości narodowej. W okresie pobytu na dworze mistrza Krzyżackiego Litwin nazywany jest Walterem Alfem. Miał on swój plan ucieczki jednak Wajdelota poradził mu by został nauczył się sztuki wojennej i uciekł w odpowiednim czasie. Podczas jednej z potyczek z Litwinami celowo pozwala się wziąć się do niewoli. Walter dociera do Kiejstuta, który dowodził wojskami Litewskimi i opowiada mu historię swojego życia. Kiejstut widział w nim godnego sprzymierzeńca, bo Walter znał tajemnice zakonu i jako wychowanek Krzyżaków doskonale władał ich bronią. Wtajemniczył wodza w swoje plany Walter zakochał się w córce Kiejstuta – Aldonie. Władca, któremu młodzieniec był niezwykle pomocny zezwolił na ślub. Do pewnego czasu żyli sobie szczęśliwie. W tym czasie Krzyżacy zaczęli wyprawę przeciw Litwie. Doszło do wielu krwawych potyczek. Walter znał potęgę zakonu i widział niedolę Prusaków, drżał nad przyszłością Litwinów. Kiejstut wiedział, że Walter dobrze przepowiada przyszłość, ale nie chciał się z nią pogodzić. Krzyżacy podbijali kolejne terytoria Litewskie. Aldona zaproponowała ucieczkę, ale Walter obmyślił nikczemny plan pokonania wroga. Jednak nie mógł tego przekazać żonie. Opuszcza on rodzinę i ojczyznę zwraca swojej żonie wolność, jednak ona postanawia wstąpić do zakonu. Walter po wyjeździe z Litwy przebywa w Palestynie i był giermkiem słynnego rycerza Konrada Wallenroda, który zginął w niewiadomych okolicznościach. O zabicie rycerza posądzano jego giermka, który gdzieś zaginął. Przybrał on imię Konrad Wallenrod i sławił się podczas walk przeciw Maurom. Stał się bohaterem. Powraca do Niemiec i wstępuje do zakonu Krzyżackiego z grupką zasłużonych rycerzy podąża do Malborka gdyż mają się odbyć wybory nowego mistrza. Do Malborka przybywa kobiet i każe zamknąć się w wieży. Wallenrod zostaje mistrzem. Zna on dobrze taktykę wojenną. Konrad władzę rozpoczyna od wprowadzenia surowej dyscypliny w zakonie. Stara się też opóźnić wojnę. Litwini docierają w okolice stolicy Krzyżaków. Pokazana jest uczta, na którą przybywa Witold litewski książę, spiskujący z Krzyżakami. W trakcie uczty Wajdelota opowiada historię dwojga młodych ludzi, lecz ich nie kończy. Wtedy Konrad śpiewa balladę o rycerzu przebywającym o Maurów. Witold po uczcie opuszcza zamek i po drodze atakuje wojska Krzyżackie. Wojna musiała już wybuchnąć. Konrad wyrusza z oddziałami, lecz niedbale prowadzi swe wojska w wyniku, czego ponoszą klęskę. Zdarzyły się przypadki, że spotykano Konrada z Witoldem i oskarżono mistrza o zdradę. Po rozgromieniu wojsk Krzyżackich Wallenrod powraca do Malborka. Zbira się tam sąd komturowy, który skazuje go na śmierć Konrad udaje się pod wieżę i proponuje Aldonie ucieczkę na Litwę. Ona odmawia gdyż lata rozłąki wycisnęły piętno na jej urodzie. Konrad wie, że zginie. Postanawia zamieszkać naprzeciw wieży i stawia w nocy zaświeconą lampę. Jeśli będzie się ona świecić to znaczy, że żyje. Konrad wypija truciznę i proponuje samobójstwo Halbanowi, który nie godzi się na to gdyż jego zadanie to rozsławienie czynów Alfa. Do domu docierają komturowie wtedy Walter zrywa płaszcz Krzyżacki chwali się, że doprowadził do klęski zakonu. Trucizna zaczyna działać i Litwin padając na ziemię zrzuca lampę. Jest to znak dla Aldony, że Walter nie żyje. Kobieta z rozpaczy umiera.

Konrad Wallenrod jest to postać, która budzi wiele wątpliwości. Jego zachowanie można rozpatrywać w wielu płaszczyznach. Był postacią tragiczną i trudno jest stwierdzić dokładnie czy był zdrajcą, bohaterem czy też szaleńcem. Jednak jedno jest pewne, zdradził samego siebie. Sam doprowadził się do zguby, pozwalając przy tym, aby cierpieli inni. Złamał wszystkie zasady średniowiecznego rycerza i za to został potępiony. Chciał za wszelką cenę zemścić się, co doprowadziło go do samo destrukcji. Był rozdarty wewnętrznie i postępował heroicznie.

Dziady cz. II oparte są na obrzędzie pogańskim związanym ze świętem zmarłych. Uroczystości towarzyszył Guślarz, który wywoływał duchy w czyśćcu cierpiące. Mickiewicz dokonał pewnej modyfikacji gdyż chciał podkreślić ludowy charakter utworu opierając się na wyznaniu unickim i białoruskim. Obrzęd opierał się na wywoływaniu duchów przez odpowiednie zaklęcia. Zmarłym można było pomóc jałmużną w postaci różnych datków lub modlitwą. W Dziadach obserwujemy Guślarza wzywającego wszystkich do kaplicy, zamykającego drzwi i zasłaniającego okna. Prowadzi on obrzęd. Spala kądziel i pokazują się duchy dwojga małych dzieci. Józia i Rózi. Dzieci proszą o dwa ziarna gorczycy. Życzenie ich zostało spełnione. Dzieci wypowiadają sentencję „kto nie doznał goryczy ni razu ten nie zazna słodyczy w niebie”. Guślarz spala kocioł z wódką i pojawia się duch „ciężki” , który próbuje wejść do kaplicy. Przypomina zgromadzonym że jest zmarłym dziedzicem ze wsi. Jego dusza nie może opuścić ciała , gdyż za życia był złym panem. Oskarżają go ptaki. Sowa przypomina mu, że była kobietą , chłopką której dziedzic zabrał córkę do dworu na służbę. Ją natychmiast zostawił samą w niedostatku. W Wigilię Bożego Narodzenia została przez hajduka wypędzona kiedy przeszła prosić o wsparcie. Zamarzła z zimna i głodu razem ze swoim małym dzieckiem. Kolejny ptak , który oskarża to kruk. Pewnego dnia kiedy był bardzo głodny, postanowił ukraśc z sadu dziedzica kilka jabłek. Został za to tak pobity że umarł. Pan pozwalał na to, aby jego poddani żyli w nędzy i umierali z głodu. Teraz zaś ludzie ci przemienieni w ptaki, nie pozwolą mu ani zjeść ani wypić. Nie mają litości i wypowiadają takie słowa „kto nie był ni razu człowiekiem, temu człowiek nie pomoże”. Teraz Guślarz zapala wianek i pojawia się duch pięknej dziewczyny. Gardziła ona za życia miłością chłopców i naśmiewała się z nich i ich uczuć. Zmarłą młodo i nie zaznała miłości. Teraz jej dusza musi unosić się w przezstworzach. Jeszcze przez dwa lata będzie musiała błądzić po niebie. Wypowiedziana została sentencja „kto nie dotknął ziemi ni razu ten nigdy nie może być w niebie”. Pokazuje się jeszcze jeden duch, który wpatruje się w pasterkę ubraną w czerń. Nikt nie wiedział że utraciła kogoś bliskiego. Próbowano wykorzystać zaklęcie ale duch nie znikał. Wyprowadzono pasterkę z kaplicy i dopiero duch podążył za nią.

Dziady cz. III Problem walki narodowo wyzwoleńczej w III części Dziadów. Akcja III Dziadów rozgrywa się w latach 1823-24, wiemy jednak, że dramat powstał po klęsce powstania listopadowego, to zadecydowało, więc że problematyka polityczna w utworze w swojej warstwie metafizycznej i fantastycznej wykracza poza wydarzenia Wileńskie. W 1832r społeczeństwo polskie stanęło wobec pytań: jaki jest sens stoczonej niedawno walki i jaka będzie przyszłość narodu. Mickiewicz próbował znaleźć odpowiedź na oba pytania. Poeta podjął trud syntetycznego ujęcia prawdy o własnym narodzie i dokonał tego „na gorąco”, kiedy jeszcze uczucia nie ostygły. III cz. Dziadów jest, więc dokonaną środkami poetyckimi próbą obrachowania z powstaniem listopadowym. Zagadnienia polityczne: walka o niepodległość i prześladowania narodowe są zasadniczym tematami tego dramatu. Problematyka walki narodowowyzwoleńczej, przewija się przez cały utwór, ale zasadnicze sprawy znajdują się w 3 scenach: Małej Improwizacji, Wielkiej Improwizacji i Widzeniu ks. Piotra. III cz. Dziadów sugeruje związek z wydanymi dziesięć lat wcześniej Dziadami wileńskimi (II i IV). Cz. II zawierała treści etyczne, a cz. IV była ukazaniem cierpienia wywołanego nieszczęśliwą miłością do kobiety. Bohater IV cz. – Gustaw był uosobieniem nieszczęśliwego, romantycznego bohatera. Gustawa odnajdujemy też w I scenie III cz. Dziadów. Jednakże tu dokonuje się symboliczna przemiana: Gustaw zmienia imię, staje się Konradem. Sceną przemiany bohatera Mickiewicz podkreśla narodowy charakter III cz. Dziadów. Jest to także wyraz przekonania, że w obliczu tragedii kraju, tragedie osobiste muszą ustąpić na drugi plan. Polityczny charakter dzieła uwydatnia także imię bohatera 23-24, Konrad wskazujące na pokrewieństwo z Konradem Wallenrodem.

Dziady cz. IV

Postać Gustawa można utożsamić z postacią widma z II cz. Dziadów. Gustaw wygląda jak strach, jego ubranie składa się ze skrawków materiału, na skroniach ma liście, jego przyjacielem jest gałąź jedliny. Zjawia się u księdza gracko-katolickiego. Jest duchem był uczniem księdza, umarł przed trzema laty, jest pokutującym duchem szukającym zrozumienia. Pustelnik przebywa u księdza trzy godziny (od 2100 do 2400) rytm wyznacza gasnąca świeca.

1 godz. – godzina miłości

2 godz. – godzina rozpaczy

3 godz. – godzina przestrogi

1 godz. – Gustaw wspomina pierwsze spotkanie z ukochaną. Wspomina, że spotkali się, kiedy Gustaw z chłopcami bawili się w walkę pod Wiedniem. Gustaw przed spotkaniem Maryli czytał dzieła Homera, poemat Tassa, razem z Marylą czytali utwory Rousseaua. Według Gustawa Maryla jest najpiękniejszą kobietą, cały czas o niej myśli, spędzają czas w altance, przynosi jej jagody, kwiaty. Następuje przełom w życiu, wszystkie myśli kieruje w stronę ukochanej, zmienia zainteresowania czytelnicze. Kiedy Gustaw ma odjeżdżać spotyka się z Marylą, prosi ją, aby o nim nie zapomniała, chce mu się płakać. Maryla daje ukochanemu listek cyprysu – symbol pamięci rozłączenia

2 godz. – Po powrocie Gustaw idzie do altanki, gdzie słyszy szumy z pałacu. Idzie do pałacu i widzi wesele Maryli. Z rozpaczy mdleje, leży nieprzytomny a następnie popełnia samobójstwo. Nawet śmierć nie przerywa miłości. Jest ona ponad czasowa. Gustaw uważa, że Maryla wyszła za mąż dla pieniędzy. Jest moment, kiedy chce ją zabić. Kierują nim różne uczucia.

3 godz. – Gustaw przestrzega nas przed miłością nie powinniśmy się zakochiwać, przestrzega przed miłością wszechogarniającą. Gustaw nawet po śmierci nie może uwolnić się od miłości, jest ona częścią jego osobowości. Przestrzega przed zniesieniem obrzędu Dziadów, należy żałować ludzi dobrych, powinniśmy przez ten obrzęd przynieść ulgę zmarłym. Miłość Gustawa jest granicą, która dzieli świat na rzeczywisty i pozazmysłowy. Gustaw jest podobny do Wertera, sam analizuje własne uczucia.

Podobne prace

Do góry