Ocena brak

Rola wartości w wychowaniu - Potrzeba wychowania do wartości uniwersalnych

Autor /Emilian Dodano /31.08.2011

W trakcie wychowania do wartości nie jest rzeczą obojętną, o jakie wartości chodzi nam najbardziej, które uważamy za mniej lub bardziej ważne czy wręcz niegodne zabiegania o nie w procesie wychowania. Na ogół nie budzą wątpliwości wartości uniwersalne, nazywane także podstawowymi, ponadczasowymi, ogólnoludzkimi lub powszechnymi. Dlatego też w wychowaniu do wartości akcentuje się nie tyle wartości materialne, gospodarcze, techniczne, witalne czy hedonistyczne, ile właśnie — uniwersalne, do których zalicza się te zogniskowane wokół „klasycznej triady wartości".

Składają się na nią: prawda, dobro i pięk­no (por. K Olbrycht, 2000). W zgodzie z nimi pozostają przynajmniej niektóre wartości nazywane w literaturze moralnymi, obyczajowymi, i religijnymi, poznawczymi czy intelektualnymi. Dla osób wierzących wartości uniwersalne wynikają bezpośrednio z Dekalogu i ośmiu bło­gosławieństw ewangelicznych (Mt 5, 3-12). W każdym razie przyswa­janie sobie każdej z możliwych wartości uniwersalnych i postępowanie zgodne z nimi udoskonala wewnętrznie jednostkę, dodaje jej powagi ! i czyni z niej istotę prawdziwie ludzką.

Oczywiście nie sposób byłoby nie doceniać w pracy wychowaw-Iczej z dziećmi i młodzieżą także wartości materialnych oraz blisko |z nimi powiązanych wartości gospodarczych i technicznych. Trzeba jednak mieć świadomość tego, że w społeczeństwie, w którym ceni się Inajwyżej np. wartości materialne — w tym również witalne czy hedoni-Styczne — a nie docenia się moralnych (duchowych), o pozycji czło­wieka decydują głównie prawa rynkowe, jego stan posiadania, uprawiany przez niego zawód czy zajmowane stanowisko.

I na odwrót: deprecjonowanie wartości gospodarczych i technicznych spowodowałoby spowolnienie lub wręcz zastój w rozwoju ekonomicznym kraju. Toteż w wychowaniu do wartości trudno byłoby całkowicie wyrzekać się wartości materialnych. Również one mają głębszy sens w życiu człowieka. Z reguły jednak muszą ustępować wartościom pod­stawowym, zwłaszcza moralnym. To przede wszystkim dzięki tym war­tościom —jak już powiedziano — człowiek staje się naprawdę ludzki; ważniejsze dla niego jest „być" niż „mieć", a więc ceni wyżej to, kim jest, niż to, co i ile posiada. Z pewnością dobra materialne mogą w jego życiu także odegrać istotną rolę, jednak pod warunkiem że po­trafi się nimi dzielić z innymi. Temu celowi służy w szczególności wy­raźne preferowanie w wychowaniu wartości uniwersalnych.

Przyznanie pierwszeństwa w wychowaniu wartościom podstawo­wym, w tym szczególnie wartościom moralnym, wynika co najmniej z kilku powodów. Po pierwsze, wartości te dla dzieci i młodzieży na ogół są trudniejsze do przyswojenia i zaakceptowania niż np. wartości poznawcze. Po drugie, to dopiero dzięki internalizacji (uwewnętrznie-niu) wartości moralnych właściwego wymiaru nabieraj ą uznawane przez młodych ludzi wartości materialne i inne. Po trzecie, wyeksponowanie Wartości moralnych wyzwala u wychowanków pragnienie bycia uży­tecznym dla innych. Po czwarte, przyswojenie sobie tych wartości uła­twia im przeciwstawienie się modnemu współcześnie konsumpcyjne­mu stylowi życia. Po piąte, preferowanie wartości moralnych nadaje Syciu głębszy sens; chroni dzieci i młodzież przed nihilizmem i cha­osem moralnym. Po szóste, stanowi ono dobre wsparcie dla wartościo-czynów ludzkich we własnym sumieniu.

Podobne prace

Do góry