Ocena brak

Rola państwa w gospodarce

Autor /Ashlyn Dodano /14.04.2011

 

Polityka czynnego oddziaływania Państwa na gospodarkę narodowa pojawiła się już w XVI-XVIIIw. Kształtujący się wówczas ustrój społ.-gospodarczy wymagał pomocy ze strony państwa poprzez protekcjonizm celny, system podatkowy, pożyczki państwowe, wojny domowe, wywłaszczanie chłopów, system kolonialny. Wówczas też państwo zakładało manufaktury, regulowało warunki pracy i płac, wprowadziła przymus pracy, budowała infrastrukturę ekonomiczna. Sytuacja zmieniła się w XVIII w., kiedy to kapitalizm był już w pełni ukształtowany. Rola państwa wg poglądów liberalizmu sprowadzać miała się do zabezpieczenia własności oraz do zapewnienia ładu i porządku publicznego. W XIX i na pocz. XX w. zasady liberalizmu panowały wewn. krajów kapitalist. Dopiero wielki kryzys lat 30 wymusił aktywna role państwa w gospodarce, której celem było złagodzenie następstw kryzysu. Obecnie większość istotnych problemów gosp. Rozpatrywany jest przez pryzmat interwencyjnej roli państwa. Bez udziału państwa nie sposób rozwiązywać szeregu społecznych problemów (masowego ubóstwa, nierównomiernego wzrostu gospodarczego) Cele polityki gospodarczej państwa- to cel do którego dąży państwo –stabilizacja gospodarki.

Stabilizacja gospodarki służy do: a) możliwie pełne zatrudnienie - chodzi tu o taki stan, w którym ekonomicznie i społecznie koszty bezrobocia byłyby mniejsze. Państwo reprezentuje makroekonomiczny punkt widzenia, przeprowadza kalkulacje w jakich to granicach regulować bezrobocie. Jest swoistym rachunkiem, w którym waży się z jednej strony koszty i korzyści większego bezrobocia z kosztami i korzyściami bezrobocia mniejszego. b) stały wzrost gospodarczy - trudno wyobrazić sobie ustabilizowaną gospodarkę w warunkach recesji, czy stagnacji, stąd tez niezbędne jest stymulowanie przez państwo stałego wzrostu gospodarczego, czy to w sposób ekspresywny czy intensywny. c) stabilizacja poziomu cen, czyli ograniczenie ich wahań. Do niedawna nie wykorzystywano cen jako narzędzia oddziaływania gospodarczego. Uważano, iż ceny powinny kształtować się w wyniku konkurencji. Ceny bowiem stanowią czuły barometr klimatu i kondycji danej gospodarki . Są wskaźnikiem żywo obchodzącym całe społeczeństwo. Z tych tez powodów dążenia przez państwo do hamowania wzrostu cen, czyli walka o niską stopę inflacji staje się ważnym celem gospodarczym. d) równowaga w zakresie międzynarodowych stosunków ekonomicznych – ma ona charakter zewn. Chodzi w nim przede wszystkim o zachowanie równowagi w zakresie obrotów handlowych, przepływów kapitałowych, bilansu płatniczego a także o stabilizacji kursów waluty krajowej.

Wspólną cechą przedstawionych celów jest dążenie do stabilizowania funkcjonowania i do dynamizacji rozwoju gospodarki. Realizacja tych zamiarów ukierunkowana jest na: 1-utrzymanie wewn. równowagi czyli na przeciwdziałaniu osłabianiu trudu rozwojowego gospodarki. 2-osiągnięciu wzrostu zrównoważonego poprzez podtrzymywanie tendencji wzrostowych i korygowanie ujawniających się negatywnych skutków działanie mechanizmu rynkowego. 3-osiągnięcie równowagi zewn. Cele dodatkowe: a) ochrona środowiska naturalnego; b) sprawiedliwość i bezpieczeństwo socjalne. Wymienione cele są realizowane poprzez właściwe instrumenty ekonomiczne, które pogrupowane są w określone polityki 1-Polityka antycykliczna –obejmuje szeroki wachlarz środków łagodzących załamania kryzysowe i zapobiegających przegrzaniu koniunktury. Za pomocą tej polityki państwo reguluje poziom aktywności prywatnych przedsiębiorstw, oddziałując przede wszystkim na wielkość i strukturę popytu; a) narzędzia natury finansowej- wykorzystywane są do ingerencji w działanie mechanizmu pieniężno-kredytowego w celu ułatwienia i ułatwienia dostępu podmiotów gospod. do pieniądza. Za pomocą stopy procentowej lokat i kredytów można bowiem w istotnym stopniu kształtować zasoby pieniężne co rzutuje na decyzje ekonomiczne podmiotów gospod; b) narzędzia natury podatkowej maja na celu hamowanie lub ożywianie działalności gosp., również poprzez kształtowanie popytu, głównie produkcyjnego. Stymulatorem porządanych działań gospod. jest uzależnienie stopy procentowej od wielkości produkcji, jej dziedziny, rejonu wykonywania. Nakręcaniu koniunktury sprzyjają ulgi podatkowe gdyż umożliwiają one zmniejszenie obciążenia podatkowego co w konsekwencji wywołuje zwiększenie poziomu efektywnego popytu. Odwrotny skutek przynosi eliminacja ulg; c) narzędzia natury budżetowej –wiążą się głównie z wydatkami budżetowymi. Państwo powinno przeznaczać dysponowane środki budżetowe na takie cele których realizacja nie zwiększy globalnej podaży a pobudzi dodatkowy popyt( budowa autostrad). 2-Polityka strukturalna ma służyć osiągnięciu optymalnych proporcji poprzez korygowanie strukturalnych konsekwencji funkcjonowania mechanizmu rynkowego. Państwo stara się mieć wpływ na proporcje międzygałęziowe produkcji. Osiągnięcie tego celu środkami ekonomicznymi nie zawsze jest realne w szczególności reglamentuje przestrzenne zagospodarowanie obszarów poprzez udzielanie zezwoleń. Innym kierunkiem polityki strukturalnej jest osiągniecie bezpieczeństwa żywnościowego i zapotrzebowanego gospodarki o którym decydują takie dziedziny jak: rolnictwo. W związku z tym państwo stara się podporządkować kondycję ekonomiczną tych obszarów i tworzyć im korzystne warunki rozwoju. 3-Polityka konkurencji –związana jest zarówno z utrzymywaniem i wzmacnianiem konkurencji pomiędzy firmami krajowymi oraz zagranicą. Niezbywalną cechą gospodarki rynkowej jest pewien poziom konkurencji wewnętrznej.. Aby miała ona miejsce państwo tworzy normy prawne regulujące np. zasady łączenia się firm, prowadzenia wspólnej polityki cen. Działania te maja na celu przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym. W celu przestrzegania ustawodawstwa antymonopolowego powoływane są specjalne instytucje wyposażone w uprawnienia wykonawcze. Państwo winno wykazywać również dbałość o ochronę przedsiębiorstw krajowych przed konkurencja firm zagranicznych. Jest to polityka protekcjonizmu, posługująca się min. Takimi narzędziami jak cło, premie eksportowe, subsydia dla niektórych towarów. 4- Polityka dochodowa – może być realizowana poprzez państwo przede wszystkim w sposób pośredni jedynie w odniesieniu do przedsiębiorstw państwowych oraz ludności nieprodukcyjnej państwo może oddziałowywać na politykę bezpośrednio. Skuteczność polityki dochodowej uzależniona jest z znacznej mierze od komplementarnej względem jej polityki podatkowej. 5- Polityka społecznawinna realizować zasady bezpieczeństwa socjalnego i sprawiedliwości. Państwo wykorzystuje do tego celu min. transfery wytworzonego dochodu narodowego między różne grupy społeczne za pomocą subwencjonowania niektórych dóbr poprzez system podatkowy szczególnie obciążający wysokie dochody poprzez system świadczeń społecznych. 6- Polityka przedsięwzięć publicznych – w ramach tej polityki państwo wykonuje zadanie które nie maja być wykonywane na zasadach rynkowych. W pierwszej kolejności dotyczy to zapewnienia obronności i bezpieczeństwa państwa a także prowadzenia administracji państwowej. W ramach tej funkcji państwo w sposób całkowity lub uzupełniający finansuje z budżetu realizację szeregu przedsięwzięć inwestycyjnych (buduje mosty drogi szkoły). 7- Polityka ekologiczna –opiera się na szeregu rozwiązań prawno-administracyjnych i finansowych nakłaniające wszystkie podmioty gospodarcze do zachowania równowagi między rozwojem środowisk ludzkich a przyroda.

Podobne prace

Do góry