Ocena brak

Rodzaje żelaza

Autor /roman Dodano /31.01.2012

Żelazo z wielkiego pieca zawiera wiele różnora­kich zanieczyszczeń, takich jak węgiel, siarka, fosfor, bądź krzemiany. Skład zanieczyszczeń zależy zarówno od rodzaju użytej rudy, jak i od zawartości wapienia we wsadzie pieca.
Niekiedy do wsadu dodaje się niewielką tylko ilość kamienia wapiennego, by uzyskać żużel o niskiej temperaturze topnienia. Oznacza to, że piec może pracować przy niższej temperaturze, a to z kolei powoduje, że proces taki jest mniej energochłonny. Produkowane w tym procesie że­lazo nosi nazwę zasadowego. Zawiera niewielką ilość związków krzemu, lecz jest mocno zanie­czyszczone siarką, bądź w formie siarczku że­laza, bądź, jeśli ruda zawierała stosunkowo duże domieszki związków manganu, siarczku manga­nu. Węgiel występuje w nim pod postacią węgli­ka żelaza.
Po odlaniu żelazo zasadowe jest twarde, kru­che i trudne w obróbce. Po przełamaniu metalu powierzchnie przełomu są jasne. Dlatego też często nazywa się je żeliwem białym. Metal ten po poddaniu go obróbce termicznej przekształca się w żeliwo ciągli we. Jest ono znacznie mniej kruche, a przez to może być używane tam, gdzie zwykłe żeliwo jest nieodpowiednie.
Gdy ilość wapienia we wsadzie zostanie zwiększona tak, by uzyskać żużel o wyższej tem­peraturze topnienia, to otrzymujemy kruchy me­tal zwany żelazem kwaśnym. Charakteryzuje się on stosunkowo dużą, bo sięgającą 2 do 4%, za­wartością krzemianów oraz tym, że węgiel wystę­puje w nim pod postacią płatków grafitu. Nadają one powierzchniom przełomu metalu ciemną barwę. Stąd też jego inna nazwa - żeliwo szare. Używa się go powszechnie do odlewania części maszyn. Niekiedy, w celu zmniejszenia kru­chości, dodaje się do żeliwa szarego niewielkich ilości innych metali, jak wapń, magnez bądź cer. Powoduje to polepszenie mechanicznych włas­ności materiału na tyle, że w pewnych przypad­kach można szarym żeliwem zastępować części maszyn wykonane z miękkiej stali.
Już dawno temu stal przejęła od żelaza zgrzewnego rolę głównego tworzywa konstrukcji przestrzennych. Jednak do dziś niewielkie ilości żelaza, zgrzewnego są wytwarzane przez stapianie surówki żelaza z tlenkiem żelaza. W procesie tym usuwa się większą część zanieczyszczeń. Żelazo stopniowo krzepnie i jest potem obrabiane przez kucie, prasowanie bądź walcowanie.
Stal jest stopem żelaza z węglem, lecz pro­dukcja stali nie polega po prostu na dodaniu do żelaza pewnej ilości węgla. Stal zawiera bardzo niewielką domieszkę węgla - mniej niż trzecią część tego, co żeliwo. Większość rodzajów stali zawiera mniej niż 1,7% węgla, a zwykle jego za­wartość ogranicza się do zaledwie 0,2-0,3%.

Podobne prace

Do góry