Ocena brak

RODZAJE WIEDZY KONIECZNEJ

Autor /Ed123 Dodano /08.07.2011

Można wyróżnić następujące rodzaje wiedzy koniecznej:

1) Wiedza konieczna analitycznie:

(a)  tautologie logiczne (np.: C p p),

(b)  podstawienia tautologii (np.: Kawaler jest kawalerem),

(c)  definicyjne podstawienia tautologii (np.: Kawaler jest to męŜczyzna nieŜonaty).

2) Wiedza konieczna syntetycznie:

(d)  zdania, których negacja prowadzi do negacji ich istnienia (np.: Poznanie istnieje),

(e)  zdania stanowiące protokóły przeŜyć (np.: Spostrzegam teraz tu oto stojące zielone drzewo),

(f)  zdania ujmujące relacje między (prostymi) jakościami (np.:

Ta sama powierzchnia nie moŜe zarazem być cała czerwona i cała zielona). Zdania (d) ujawniają swoją konieczną prawdziwość poprzez konsekwencje ich negacji.

Zdania (e) partycypują w nieomylności intuicji przeŜywania (nie mogę nie przeżywać tego, co przeŜywam). Zdania (f) operując terminami pierwotnymi (niedefiniowalnymi) nie dają się sprowadzić do zdań analitycznych97; są one rezultatami intelekcji, rozumiejącego wglądu w sens tego, do czego owe terminy się odnoszą. Nie tylko rozróŜniamy to, co zróŜnicowane, ale i ujmujemy relacje między tym, co zróŜnicowane; przy tym ujmując swoistość (jakość, sens, naturę) tego, co róŜne, rozróŜniamy przypadkowy i nieprzypadkowy charakter owych relacji. Poza tym trzeba odróŜnić wiedzę konieczną bezwzględnie od wiedzy koniecznej względnie. Na przykład zdanie „Istnieje poznanie ludzkie" jest koniecznie prawdziwe „w ustach" człowieka, zdanie „Ja istnieję" jest koniecznie prawdziwe „w ustach" wygłaszającego je ze zrozumieniem podmiotu (osoby poznającej).

Według filozofii klasycznej (np. tomizm, fenomenologia) wiedza konieczna jest osiągalna - między innymi i przede wszystkim - w ramach logiki i matematyki oraz metafizyki (ontologii). Wiedzę konieczną osiąga się teŜ w teorii poznania.

Podobne prace

Do góry