Ocena brak

Rodzaje stosunku pracy

Autor /Faust Dodano /07.12.2011

Ze względu na odmienność form własności będącej podstawą działalności są 2 rodzaje stosunku pracy:

1. pracownicze- występują we wszystkich dziedzinach produkcji, usług oraz administracji między pracodawcami dysponującymi mieniem społecznym bądź własnością prywatną a pracownikami wykonującymi pracę za pomocą środków (narzędzi pracy) dostarczonych przez podmiot zatrudniający. Jest to stosunek prawny samodzielny, występuje niezależnie od innych stosunków prawnych. Może więc on zaistnieć w wypadku umowy o pracę, powołania, mianowania, a także wyboru.

Pracowniczy stosunek pracy można podzielić :

(w zależności od źródeł jego powstania)

  • stosunek pracy z mianowania (nominacji) art76k.p

Mianowanie jest aktem administracyjnym , który wywiera skutek w sferze prawa pracy prowadząc do nawiązania stosunku pracy w przypadkach uzasadnionych szczególnym charakterem pracy na podstawie przepisów tzw. pragmatykach (sędziowie , prokuratorzy)

  • stosunek pracy z powołania art. 68-72 k.p

Powołanie jest aktem na mocy którego powierza się danej osobie określone stanowisko kierownicze lub inne samodzielne. Akt powołania wywiera podwójną funkcje : powierza określona funkcje i nawiązuje stosunek pracy (wojsko , służba zdrowia)

  • stosunek pracy z wyboru art. 73 k.p

Wybór jest jedną z form powierzeni stanowisk pracy. Nawiązanie stosunku pracy na podstawie wyboru następuje wówczas , gdy z wyboru wynika obowiązek wykonywania pracy w charakterze pracownika np. w organach samorządowych.

  • umowny stosunek pracy.

Kodeks pracy wyodrębnia następujące cztery rodzaje umów o pracę:

1) na okres próbny,

2) na czas określony,

3) na czas wykonania określonej pracy,

4) na czas nieokreślony

Ad. 1 Strony zawierające umowę o pracę mogą, ale nie muszą ustalić, że właściwa umowa o pracę będzie poprzedzona umową o pracę na okres próbny. Celem zawarcia takiej umowy przed zatrudnieniem pracownika w ramach dłużej trwającego stosunku pracy jest sprawdzenie przez pracodawcę jego kwalifikacji i przydatności do pracy. Okres próbny nie może przekraczać 3 miesięcy. Umowę o pracę może poprzedzać tylko jedna umowa na okres próbny.

Ad. 2 Umowa o pracę na czas określony, to ustalenie przez strony, tj. pracodawcę i pracownika, wzajemnych praw i obowiązków tylko w ściśle określonym czasie. Umowa taka ulega rozwiązaniu z upływem okresu, na który została zawarta, bez potrzeby składania oświadczeń woli w tej sprawie przez strony. Termin końcowy umowy zawartej na czas określony może być określony:

- bezpośrednio- wyznaczony termin to data kalendarzowa, do której umowa ma wiązać strony,

- pośrednio- w umowie opisane są fakty, z którymi strony wiążą skutek rozwiązania umowy, a nadejście których jest pewne, choć czasem termin ich wystąpienia nie musi być dokładnie sprecyzowany.

Umowę o pracę można zawrzeć na okres sezonu (np. na czas zbioru buraków cukrowych, itp.).

Po każdej zakończonej umowie o pracę pracodawca powinien wystawić świadectwo pracy.

Ad. 3 Umowa na czas wykonania określonej pracy (stosunkowo rzadko stosowana) zawierana jest w celu świadczenia przez pracownika pracy wchodzącej w zakres z góry oznaczonego, wiadomego i ograniczonego zadania. Nie jest tu możliwe ścisłe ustanowienie terminu jej zakończenia, bowiem ustanie tego stosunku pracy uzależnione jest od przyszłego zadania. Umowa taka rozwiązuje się z dniem ukończenia pracy, dla której była zawarta.

Ad. 4 Umowa na czas nieokreślony jest umową bezterminową. Jest umową najkorzystniejszą ze względu na trwałość stosunku pracy. Nawiązanie umowy o pracę może poprzedzać zawarcie umowy przedwstępnej, zapewniającej nawiązanie umowy o pracę w późniejszym, określonym terminie. Jeżeli strona zobowiązana umową przedwstępną do zawarcia umowy o prace uchyla się od jej zawarcia, druga strona może żądać naprawienia szkody, którą w skutek tego poniosła, lub też domagać się zawarcia tej umowy.

2. spółdzielcze- stanowiące podstawową formę zatrudnienia członków spółdzielni pracy jako współwłaścicieli (w sensie ekonomicznym) środków produkcji zrzeszenia spółdzielczego prowadzącego wspólne przedsiębiorstwo na podstawie pracy osobistej członków. Jest to stosunek prawny niesamodzielny, pozostaje w związku ze stosunkiem członkostwa (nie może powstać przed przyjęciem danej osoby do członków spółdzielni i wygasa z udziałem członkostwa).

Spółdzielczy stosunek pracy - w odróżnieniu od stosunków pracy powstałych na innej podstawie - nie ma samoistnego bytu. Zawarcie bowiem spółdzielczej umowy o pracę uzależnione jest od uprzedniego przystąpienia i przyjęcia do spółdzielni (uzyskanie członkostwa spółdzielni). Spółdzielcze stosunki pracy są nawiązywane wyłącznie pomiędzy spółdzielniami pracy i członkami tych spółdzielni. Sprawy dotyczące nawiązywania, zmiany i rozwiązania spółdzielczej umowy o pracę są regulowane przez art. 181-203 ustawy z 16.9.1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz.U. Nr 30, poz. 210 ze zm.) oraz statuty spółdzielni. Tylko w zakresie nieuregulowanym tymi przepisami zastosowanie mają przepisy Kodeksu pracy dotyczące umowy o pracę (art. 77 § 2 KP).

Spółdzielczy stosunek pracy jest ściśle związany z członkostwem spółdzielni i stanowi ścisłe powiązanie:

a) prawnego stosunku pracy,

b) czysto majątkowych stosunków prawnych związanych z wniesieniem do spółdzielni udziału i ewentualnych środków produkcji oraz wynikających ze współodpowiedzialności za rezultaty działania spółdzielni,

c) stosunków organizacyjnych związanych z zarządem sprawami spółdzielni pracy.

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że odmowa nawiązania stosunku pracy lub pozostawania w takim stosunku, poza wyjątkami przewidzianymi w ustawie, stanowi naruszenie istotnych praw i obowiązków wynikających ze stosunku członkostwa. Chodzi tu o nawiązanie nie jakiegokolwiek stosunku pracy, ale stosunku o treści, która odpowiada słusznemu interesowi stron, a więc stosownie do kwalifikacji zawodowych i osobistych pracownika oraz obiektywnych możliwości spółdzielni, to znaczy odpowiednich do jej aktualnej sytuacji gospodarczej (art. 182 § 2 Prawa spółdzielczego). W tych więc granicach mieści się obowiązek członka spółdzielni świadczenia pracy zaproponowanej mu przez spółdzielnię.

Stosunek pracy pomiędzy spółdzielnią i jej członkiem nawiązuje się przez spółdzielczą umowę o pracę (art. 182 § 3), co oznacza, że umowa ta nie może być zawarta przez inne podmioty gospodarcze, nie będące spółdzielnią pracy, ani dotyczyć innych osób niż członków spółdzielni pracy. Zgodnie z ogólnym odesłaniem do przepisów Kodeksu pracy (z wyjątkiem umów o pracę na okres próbny) w sprawach nieuregulowanych przepisami Prawa spółdzielczego (art. 199 Prawa spółdzielczego) - treść spółdzielczej umowy o pracę powinna odpowiadać wymogom przewidzianym w art. 22 i 29 KP, a więc zawierać istotne składniki umowy o pracę: rodzaj pracy oraz wynagrodzenie za nią. Umowa powinna być zawarta na piśmie.

Spółdzielcza umowa o pracę może jednak zawierać także inne postanowienia, których wprowadzenie uznały strony w danym wypadku za konieczne. Takie dodatkowe postanowienia umowne mogą też wynikać z prawa obowiązującego w danej spółdzielni pracy, zawartego w statucie spółdzielni zgodnie z przepisami Prawa spółdzielczego. Znajduje to potwierdzenie w art. 182 § 2 stanowiącym, że spółdzielnia jest zobowiązana do zawarcia takiej umowy, której treść mieści się w granicach jej aktualnych możliwości i potrzeb gospodarczych.

Uwaga ważne( podobno lubi się tego czepiać nasz profesor): artykuł 11 kodeksu pracy Nawiązanie stosunku pracy oraz ustalenie warunków pracy i płacy, bez względu na podstawę prawną tego stosunku, wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika.

Podobne prace

Do góry