Ocena brak

Rodzaje przywiązania

Autor /Horacy123 Dodano /03.07.2011

Psychologowie zajmujący się badaniem przywiązania są zgodni co do słuszności stosowania metody opracowanej przez Ainsworth. Procedura Obcej Sytuacji została po raz pierwszy opisana przez Ainsworth już w 1969 roku w toku badań podłużnych nad przywiązaniem (Ainsworth, Witting, 1969), stając się powszechnie akceptowaną metodą badania jakości przywiązania.

     W pionierskich badaniach Ainsworth i współpracowników (1978), w toku obserwacji klinicznych z wykorzystaniem Procedury Obcej Sytuacji, wyodrębniono trzy podstawowe typy przywiązania (B, A, C), będące zróżnicowaną odpowiedzią niemowląt na tak stworzoną sytuację eksperymentalną. Istotnym jest to, iż jak wskazuje Ainsworth, w każdym obserwowanym przypadku, niezależnie od zachowania matek wobec własnych dzieci kształtuje się pewna relacja przywiązaniowa. Przy czym, zdaniem autorki, nie jest istotny stopień, czy intensywność tego przywiązania, ale jakość tej relacji, o której decyduje dostępność i wrażliwość matek na potrzeby sygnalizowane przez ich dzieci. Na tej podstawie Ainsworth wyodrębniła trzy podstawowe typy przywiązania różniące się między sobą stopniem dostępności matki dla dziecka, jak i stopniem wrażliwości na sygnalizowane przez dziecko potrzeby.

     Pierwszy z wyodrębnionych typów  to  bezpieczny typ przywiązania dziecka do matki. Dzieci wykazując ten wzorzec zachowania opisane zostały jako ufnie przywiązane do opiekuna. Stanowią one około 65 procent badanych. Dzieci te czują się na tyle bezpiecznie, iż w momentach poprzedzających epizod rozstania swobodnie dokonują eksploracji otoczenia, reagują niepokojem w sytuacji, gdy matka opuszcza pokój, zaś na jej powrót reagują entuzjastycznie. Dzieci te cechuje zaufanie do matki. Matki są dostępne dla dziecka, wrażliwe – co wyraża się ich gotowością do niesienia wsparcia i opieki, wtedy, kiedy taka pomoc jest konieczna.  

     Drugi z wyodrębnionych typów lękowo-ambiwalentny dotyczy  około 25 procent badanych dzieci.  Wiąże się on z niskim poczuciem bezpieczeństwa, co jest związane bezpośrednio z ograniczoną pewnością dziecka co do dostępności matki i gotowości reagowania w każdej chwili na manifestowane przez nie potrzeby. Dzieci o tym typie przywiązania reagują bardzo silnym niepokojem. Zmusza to je do ciągłego sprawdzania fizycznej obecność matki. Na sytuacje rozstania reagują silnym protestem. Powrót matki powoduje często ulgę ale i złość skierowaną na obiekt przywiązania (matkę).

     Wreszcie ostatni styl unikający związany jest często z brakiem zaufania do matki, co wiąże się z jej długą nieobecnością i lub niedostępnością emocjonalną dla dziecka. Tak przedłużająca się sytuacja utrzymuje system przywiązania w stanie aktywnym, jednak dochodzi tutaj do uruchomienia mechanizmu obronnego wyłączającego informacje wyzwalające lęk z najwyższego poziomu świadomości. Konsekwencją tego jest unikanie bliskiego kontaktu z matka jako formy obrony przed zranieniem.  Jedynie 10 procent dzieci reaguje w ten sposób. Dzieci te nie przejawiają negatywnych emocji, kiedy są rozłączone z matką, ani też nie ujawniają emocji pozytywnych, gdy matka powraca.

     Późniejsze badania, jak i obserwacje kliniczne pozwoliły na wyodrębnienie kolejnej grupy dzieci.

     Main i Solomon donoszą (1986) iż można spotkać grupę dzieci, które manifestują chwilową dezorganizację w relacji przywiązaniowej  Jedne z nich manifestują niewłaściwe reakcje, zachowania przystosowawcze związane z reakcją na powrót rodziców/opiekunów. Inne z kolei manifestują przejawy utraty orientacji związanej zarówno z najbliższym środowiskiem rodzinnym, jak i społecznym (odnoszenie się do innych nie znanych osób). W zachowaniu innych z kolei zaobserwowano wyraźnie zaznaczone reakcje lękowe skierowane na własnych rodziców. Na podstawie tych obserwacji , Main i Salomon zaproponowały stworzenie kolejnej kategorii w ramach stworzonej przez Ainsworth i współpracowników (1978) klasyfikacji typów przywiązania. Określiły ją mianem   Zdezorganizowane/ Zdezorientowane Przywiązanie (D). Ten typ przywiązania współistnieje obok trzech wyodrębnionych przez Ainsworth i współpracowników (1978). (za: Solomon, George, 1999).

     Main i Solomon (za: Solomon i George, 1999) opisały siedem kryteriów diagnostycznych dla typu przywiązania D. Są to: 

  1. Sekwencyjne przejawianie przeciwstawnych wzorców zachowania, jak np. kiedy dziecko wyraźnie wita matkę, a potem odwraca się od niej, zastyga lub przyjmuje oszołomiony wyraz twarzy.

  2. Równocześnie przejawianie przeciwstawnych zachowań, takich jak np. silne unikanie z równoczesnym silnym poszukiwaniem wzrokowym, dystres, złość.

  3. Nie ukierunkowane, źle ukierunkowane, niekompletne i przerwane ruchy i inne sposoby wyrazu – np. silne przejawianie dystresu połączone bardziej z oddalaniem się niż zbliżaniem do matki.

  4. Stereotypie, asymetryczne, niezorganizowane czasowo ruchy, nieprawidłowe (odbiegające od normy) postawy, jak np. potykanie się bez wyraźnej przyczyny i tylko wtedy, gdy obecna jest matka.

  5. Zastyganie, znieruchomienie, spowolnienie ruchów i ogólnego wyrazu, włączając zachowania oszołomienia z przejawami afektu depresyjnego, takie jak nie skupione, „martwe” spojrzenie, otwarta buzia, nieruchome ciało.

  6. Bezpośrednie przejawy obawy dotyczące matki, takie jak skulone ramiona lub lękowy wyraz twarzy.

  7. Bezpośrednie przejawy dezorganizacji lub dezorientacji, takie jak wędrowanie bez celu, zdziwiony wyraz twarzy, różnorakie, gwałtowne zmiany afektu.

W literaturze spotkać można autorów odmiennie interpretujących zachowanie dzieci opisanych przez Main i Solomon. Na przykład Crittenden (1992, cyt. za: Solomon i George, 1999) zgadza się, że dzieci te przejawiają mieszaninę strategii unikającej i ambiwalentnej, jednak twierdzi, on, że nie oznacza to braku strategii. Wręcz przeciwnie, sądzi, że jest to zorganizowany wzorzec zachowania, który jest dostosowany do behawioralnego systemu opiekowania się, jaki obecny jest w relacji z matką. Objawy obserwowane u dziecka stanowią więc przykład zachowań adaptacyjnych. Jako takie pełnią one zarówno funkcję komunikacyjną - dotyczą charakteru opieki matki sprawowanej nad dzieckiem, jak również terapeutyczną – pozwalając dziecku na utrzymanie równowagi psychicznej na takim poziomie, na jakim jest to w danej sytuacji możliwe. Crittenden proponuje nazwać tę kategorię zachowań jako „obronno-przymuszającą” (defended- coercive) (za: Senator, 2002).

     W rzadkich przypadkach niemowlęta klasyfikowane są do kategorii CC, kiedy zachowań niemowląt nie można sklasyfikować w obrębie trzech zasadniczych kategorii wyodrębnionych przez Ainsworth  i współpracowników oraz  kategorii Dezorganizacja/Dezorientacja przywiązania, wyodrębnionej przez Main i Solomon (1986) (za: Solomon, George, 1999). 

Podobne prace

Do góry