Ocena brak

RODZAJE POMOCY PSYCHOLOGICZNEJ KLINICYSTY - Psychoterapia

Autor /Edgar Dodano /09.09.2011

Przez psychoterapię będziemy rozumieli specjalistyczną formę niesienia pomocy - specjalistyczną metodę pomagania ludziom wykazującym zabu­rzenia psychiczne i psychosomatyczne. Psychoterapia polega na świadomym, celowym i programowanym oddziaływaniu psychologicznym w celu usunię­cia lub zmniejszenia zaburzeń w funkcjonowaniu psychicznym, somatycznym i społecznym oraz usunięcia ich psychospołecznych przyczyn. Psychoterapię tak rozumianą stosuje tylko specjalista zwany psychoterapeutą. Od psychologa klinicznego, który chce stosować psychoterapię wymaga się, aby posiadał prawo jej uprawiania, tj. miał odpowiednie profesjonalne przygotowanie i mógł się wykazać cer­tyfikatem, licencją psychoterapeuty.

Te sprawy regulują w każdym kraju ustawy o zawodzie psychologa, a w szczególności uregulowania w zakresie psychoterapii. Odpowiednie przygotowanie - wiedza, kompetencje i osobista dojrzałość - gwarantuje, że jest to działanie świadome i programowane. Psychoterapia staje się metodą prawdziwie specjalistyczną dopiero wówczas, gdy terapeuta zna zasady dochodzenia w toku terapii do zmian i umie zastosować (wybrać z wielu lub dostroić) odpowiednie metody i procedury do rozpoznanych problemów, typu patologii i mechanizmów patogenetycznych. Praktyczne przygotowanie psychoterapeuty wymaga także przygoto­wania osobistego. W psychoanalizie obowiązuje każdego terapeutę analiza własna i okresowa superwizja. W innych kierunkach jest to rozmaicie regu­lowane, jednakże ważny jest wgląd we własne mechanizmy psychologicznego funkcjonowania, poznanie własnych barier i mocnych stron uwarunkowanych biografią, historią życia i doświadczeniami osobistymi. Początki tego przy­gotowania, to zajęcia ćwiczeniowe z podstawowych umiejętności pomagania, potem trening interpersonalny i trening różnych umiejętności, a także zdobywanie kompetencji w stosowaniu rozmaitych metod przez uczestniczenia w zajęciach warsztatowych.

Sprawdzianem profesjonalizmu jest także umiejętność ustalania z klien­tem/pacjentem kontraktu terapeutycznego czyli umowy na rodzaj pomaga­nia, zwłaszcza gdy ma to być psychoterapia. Kontrakt - umowa między terapeutą a klientem/pacjentem - dotyczy celu terapii i jej przebiegu. W kontrakcie zawarte są też pewne reguły postępowania, np. to, że za skutki przerwania terapii bierze odpowiedzialność także pacjent. W kontrakcie zawarte są też formalne ustalenia dotyczące częstości spotkań, czasu trwania sesji, przewidywanego czasu całej terapii, zasad zawiadamiania o zmianie terminów, wysokości i formy wynagrodzenia, wykorzystania aparatury, wprowadzania na sesje innych osób itp. Kontrakt może mieć formę umowy ustnej lub pisemnej. Zawarcie tej umowy może też być kolejnym etapem przygotowań do terapii. Celem kontraktu jest także podkreślenie faktu, że za wyniki współodpowiedzialny jest klient/pacjent. Poprawnie ustalony kontrakt zapobiega zakłóceniom w trakcie terapii, porząd­kuje wzajemne oczekiwania terapeuty i klienta, zapewnia kontrolę na przebie­giem terapii, co jest też warunkiem poczucia bezpieczeństwa dla pacjenta.

Psychoterapia w odróżnieniu od innych form leczenia działa na płaszczyź­nie psychologicznej przez uruchomienie odpowiednich mechanizmów psychologicznych. Najczęściej jest to oddziaływanie werbalne i niewerbalne oraz organizowanie sytuacji i świadome tworzenie odpowiedniej relacji pomiędzy terapeutą a klientem/pacjentem, zwanej związkiem terapeutycznym.

Cele psychoterapii są różne; zależy to od potrzeb pacjenta, od rozpoznanej postaci patologii wraz z jej mechanizmami patogenetycznymi. Celem może być poprawa samopoczucia, usunięcie dolegliwych objawów (lęku, fobii, natrętnych czynności, depresyjnego nastroju), zmniejszenie cierpienia, zmiany w zachowaniu, zmiany w niektórych funkcjach psychicznych, postawach i w osobowości. Poznanie przyczyn patologii i zmiany osobowości są celami najbardziej odległymi i wymagają dłuższego, niekiedy bardzo długiego czasu psychoterapii. Cele psychoterapii są też różne w zależności od etapu prowa­dzenia terapii.

W prezentacji psychoterapii spec­jaliści najczęściej porządkują informacje, pisząc o następujących sprawach:

• o zjawiskach i procesach zachodzących w psychoterapii,

• o metodach osiągania zmian w toku psychoterapii,

• o formach organizacji psychoterapii.

W książce Czabały pt. Czynniki leczące w psychoterapii omówiono każdą ze szkół terapeutycznych z dwóch punktów widzenia: (l) zmian oczekiwa­nych w wyniku terapii i (2) sposobów osiągania tych zmian. Tak więc możemy odnieść zjawiska, procesy, cele i metody terapii do poszczególnych kierunków, co częściowo próbowałam pokazać w rozdziale 6. Ponieważ na etapie wprowadzenia do psychologii klinicznej najbardziej jest potrzebna podstawowa wiedza, ograniczymy się w tym miejscu do ogólnej charak­terystyki zmian oczekiwanych i zachodzących w toku terapii oraz form organizowania terapii. Uznaję bowiem, że wiedza o metodach jest sprawą zaawansowania profesjonalnego.

Do góry