Ocena brak

RODZAJE POMOCY PSYCHOLOGICZNEJ KLINICYSTY - Promocja zdrowia - udział psychologa klinicznego

Autor /Edgar Dodano /09.09.2011

Promocja zdrowia jest tą formą pomocy psychologa klinicznego, z którą zetknął się on pośrednio w toku rozwoju subdyscypliny, jaką jest psychologia zdrowia. Podobnie jak w interwencji kryzysowej, rehabilitacji i profilaktyce mamy i tu do czynienia z dziedziną interdyscyplinarną. Promocja zdrowia rozwinęła się jako ruch społeczny na rzecz autonomii i partycypacji ludzi w zarządzaniu i kontroli problemów zdrowotnych z końcem lat siedem­dziesiątych XX wieku. Jest dziedziną badań i praktyki. Rozwojem i ochroną zdrowia interesują się głównie przedstawiciele nauk medycznych, społecz­nych i ekonomicznych. Początek rozwoju promocji zdrowia wiąże się z uchwaleniem przez Światową Organizację Zdrowia w 1977 r. w Ałma Acie rezolucji „Zdrowie dla wszystkich w 2000 roku" i z I Międzynarodową Konferencją Promocji Zdrowia w Ottawie, w 1986 roku. Pierwszą roboczą definicję promocji zdrowia, uchwalono właśnie podczas konferencji ottawskiej; cytują ją prawie wszystkie publikacje z tego zakresu. Według Karty Ottawskiej:

„(...) promocja zdrowia jest to proces umożliwiający każdemu czło­wiekowi zwiększenie oddziaływania na własne zdrowie w sensie jego poprawy i utrzymywania".

W rozwoju tej dziedziny istotną rolę odegrało nowe ujęcie zdrowia jako kategorii pozytywnej - nie jako brak zaburzeń, ale jako pełny dobrostan biopsychospołeczny, jako zdolność do osiągania pełni własnych możliwości i jako proces wykorzystania dostępnych człowiekowi poten­cjałów do sprostania wymaganiom i osiągania celów bez chronicznego zakłócenia procesów dynamicznej równowagi.

W nurcie tym powstał społeczno-ekologiczny model zdrowia, który akcen­tuje wielość powiązań człowieka z jego środowiskiem. Bogactwo i systemowość tych powiązań przedstawiono za pomocą tzw. mandali zdrowia w roz­dziale drugim. Ten model wyznacza wprost myślenie o promocji zdrowia.

Czynnikiem stymulującym rozwój promocji zdrowia były też zjawiska natury cywilizacyjnej, objawiające się we wzroście chorób układu krążenia, nowotworowych, psychicznych i wypadkowości, tzn. takich schorzeń, w któ­rych największym czynnikiem ryzyka jest styl życia ludzi i środowisko. Tym zjawiskom nie była w stanie podołać medycyna naprawcza. Wszystko to spowodowało konieczność myślenia innymi kategoriami o problemach zdrowia ludzkości. W myśleniu tym kładzie się więc duży nacisk na aktyw­ność własną i udział jednostek oraz społeczności na rzecz rozwoju i utrzy­mania zdrowia.

Promocja zdrowia jest więc ruchem globalnym, pomagającym ludziom rozwijać swoje potencjały i rozszerzającym odpowiedzialność człowieka za zdrowie własne oraz innych.

Z psychologicznego punktu widzenia można określić promocję zdrowia jako

„(...) zespół działań profesjonalnych psychologów, których celem jest podnoszenie świadomości zdrowia, kształtowanie i utrwalanie zachowań potrzebnych dla rozwoju i utrzymania zdrowia jednostki".

Działania te powinny odnosić się do całej populacji i dotyczyć codziennego życia.

Działania promujące zdrowie (fizyczne, psychiczne i rozumiane holistycznie) są ukierunkowane na:

1) podnoszenie świadomości jednostkowej i świadomości społecznej doty­czącej zdrowia i czynników warunkujących zdrowie;

2) umożliwienie człowiekowi kontroli nad procesami zdrowia i udziału w realizacji celów zdrowotnych;

3) rozwój i umacnianie zasobów zdrowotnych tkwiących w jednostce i w społeczeństwie oraz środowisku.

Promocja zdrowia jest działalnością naukową i praktyczną, nastawioną na cele rzutowane w przyszłość, wymaga zaangażowania wielu osób i społecz­ności; jest działalnością wielopoziomową i systemową. Wszystkie te cechy wzięto pod uwagę przy ustalaniu głównych obszarów i zadań promocji zdrowia. Określono je także podczas konferencji w Ottawie. Do zadań systemowych promocji zdrowia zaliczono:

(1) budowanie prozdrowotnej polityki państwa;

(2) tworzenie środowisk sprzyjających zdrowiu;

(3) wzmacnianie działań społeczeństwa na rzecz zdrowia;

(4) rozwijanie indywidualnych umiejętności służących zdrowiu oraz

(5) reorientację służby zdrowia.

W każdym z tych obszarów zadań psycholog może znaleźć miejsce dla siebie. Może np., uczestnicząc w strukturach rządowych i samorządowych, wpływać na to, aby wartość zdrowia stała się czynnikiem istotnym dla polityki państwa. Może wpływać na podejmowanie prozdrowotnych działań w tworze­niu prawa ubezpieczeń społecznych i organizacji służby zdrowia. Psycholog może brać udział w gremiach opiniotwórczych lub przez prowadzenie badań sondażowych nad zdrowiem społeczeństwa, świadomością zdrowia i zachowa­niami zdrowotnymi i na podstawie tych badań sporządzać kompetentne raporty i ekspertyzy.

Zadaniem psychologa zapewne jest także wpływać na poziom zdrowotności środowisk, czyli tworzenie zdrowego pola życiowego w różnych obszarach: w szkołach, osiedlach, miastach itp. Psycho­log kliniczny jest jak dotychczas najbardziej przygotowany do pracy z ludźmi, dlatego też można od niego oczekiwać uczestniczenia w różnych formach kształtowania kompetencji życiowych sprzyjających rozwojowi zdrowia. Przy czym można to odnieść do grup społecznych w różnych okresach życia człowieka. Poniżej zarysuję w skrócie działania psychologa w kilku obszarach.

Do góry