Ocena brak

RODZAJE POMOCY PSYCHOLOGICZNEJ KLINICYSTY - Pomoc psychologa klinicznego wobec osób niepełnosprawnych - rehabilitacja

Autor /Edgar Dodano /09.09.2011

Psychologia rehabilitacji jest odrębną specjalnością, która od wielu lat rozwija się niezależnie od psychologii klinicznej. Wynikać to może z tego, że działalność rehabilitacyjna miała od zarania i nadał ma kompleksowy i interdyscyplinarny charakter. W literaturze na temat rehabilitacji właściwe rozważania o tej metodzie lub zespole pomocnych czynności są zwykle poprzedzone analizą różnych podejść do niepełnosprawności.

Niepełnospraw­ność może wynikać z defektów ciała (ogólnie struktur biologicznych), skut­ków choroby (np. reumatycznej, neurologicznej) i polegać na fizycznej lub/i psychicznej dysfunkcjonalności w zaspokajaniu potrzeb i spełnianiu wymagań społecznych. Dysfunkcjonalność organizmu jest - zdaniem Kowalika - warunkiem koniecznym, choć niewystarczającym, aby decydować w niepełnosprawności człowieka. Ze społecznego punktu widzenia ważną wie odgrywała niepełnosprawność w zakresie obowiązków zawodowych i zatrudniania. Psychologa interesują jednak przede wszystkim konsekwencje psychologiczne defektów organizmu. Mogą one być bezpośrednie, wówczas gdy defekt wystąpił w OUN i układzie wegetatywnym lub neurohormonalnym.

Dysfunkcje mogą wówczas polegać na niezrównoważeniu emocjonal­nym, wzmożonej pobudliwości i impulsywności, zaburzeniach pamięci, myślenia, mowy itp. Zaburzenia powstają jednak w tych sytuacjach także drogą pośrednią wskutek tego, że podmiot dotknięty niepełnosprawnością spostrzega ją, ocenia i zajmuje względem niej pewną postawę. Postawa ta jest także wynikiem spostrzegania ustosunkowań się otoczenia do zaistniałej sytuacji. Dysfunkcje organizmu mogą więc prowadzić do niepełnosprawności społecznej i psychologicznej polegającej, na „utracie częściowej lub pełnej zdolności do podmiotowego organizowania własnego działania, co z kolei utrudnia zaspokajanie potrzeb i wywiązywanie się z zadań narzucanych przez otoczenie społeczne". Psychologicznie rozumiana niepełnosprawność może być związana z przeżyciem wydarzenia traumatycznego oraz urazu fizycznego i psychicznego.

Może się także łączyć z proce­sami żałoby po stracie części ciała i pełnosprawności organizmu. Zwykle z tymi sytuacjami jest związane pokonywanie nienormatywnych kryzysów życiowych, a więc takich, do których trudno się przygotować. Zdaniem Kowalika, u osoby niepełnosprawnej może też wystąpić zjawisko osobistej i społecznej alienacji - wyobcowanie z dotychczasowego przeży­wania związków z własnym ciałem lub/i otoczeniem społecznym. W procesie rehabilitacji kluczowe miejsce zajmuje proces żalu po stracie sprawności i konieczność zaakceptowania własnej niepełnosprawności. Niepełnospraw­ność jest też generatorem wielu problemów życiowych i nawarstwień psycho-patologicznych. Powyżej przedstawione zagadnienia uzasadniają to, że można by psychologię rehabilitacji traktować jako podspecjalność ściśle powiązaną z psychologią kliniczną.

Rehabilitacja może akcentować różne aspekty: fizyczny, psychologiczny i społeczny. Od tego zależy sposób definiowania tej formy działalności specjalistycznej. Jest to niewątpliwie interdyscyplinarna dziedzina pomocy świadczona osobom niepełnosprawnym, w celu odbudowy i uzupełnienia sprawności i zdolności samodzielnego życia. Kowalik, spec­jalizujący się od wielu lat w tej dziedzinie, podaje nową i bardzo ciekawą propozycję, aby rehabilitację psychologiczną ujmować jako wielospecjalistyczną pomoc w rozwiązywaniu problemów życiowych osób niepełnospraw­nych.

Cele rehabilitacji - uzyskanie wyższych poziomów przystosowania osobistego i społecznego oraz rozwoju ludzi niepełnosprawnych - realizuje się za pomocą specjalistycznych metod, technologii i programów. W proces rehabilitacji zaangażowane są fizykoterapia, kinezyterapia, zaopatrzenie ortopedyczne, terapia zajęciowa, psychoterapia, interwencja w kryzysie, szkolenie i kształcenie zawodowe, sport, sztuka, działalność społeczna i samo­pomoc. Omówienie choćby powierzchowne tych metod wykracza poza ramy niniejszego podręcznika.

Podobne prace

Do góry