Ocena brak

RODZAJ LITERACKI, forma strukturalna utworów lit.

Autor /monia25 Dodano /21.03.2012

RODZAJ LITERACKI, forma strukturalna utworów lit., wyznaczona przez jedną z typowych funkcji wypowiedzi językowych obsługujących kontakty międzyludzkie; każda z tych funkcji odpowiednio określa i wiąże w całość współczynniki wypowiadania we wszystkich jego aspektach (język i styl, kompozycja, świat przedstawiony i treści wyrażone, postawa podmiotu mówiącego) i uzależnia je wzajemnie. Ukształtowanie zasadniczego konturu r.l. na gruncie typowych wypowiedzeń pozalit. sprawia, że został on uznany za „formę naturalną" (Goethe), a więc pozahist. i obcą zmiennym konwencjom lit., co odróżnia go od hist. w swej naturze —> gatunku literackiego. R.l. istnieje wyłącznie a swoiście w konkretnych utworach lit., będąc ich koniecznością. Zgodnie z inspiracją Arystotelesa (Poetyka) zwykło się przyjmować istnienie trzech r.l. —> dramatu (unaoczniony bezpośrednio tok zdarzeń poprzez działanie i zachowanie postaci kontaktujących się ze sobą w —> dialogu), —> epiki (przedstawienie postaci, stanów rzeczy i zdarzeń za pomocą —> narracji i opisu), —> liryki (wyraz uczuć i refleksji podmiotu lirycznego w postaci —> monologu); dawniejsza poetyka wymieniała ponadto rodzaj dydakt. (lub budujący), a nowsze rozważania zakwestionowały obecność dramatu wśród r.l., widząc go w ramach samoistnej sztuki dramatyczno-teatralnej. Bunt romantyków przeciw r.l. nie mógł ich zlikwidować, natomiast uwypuklił w praktyce twórczej doniosłe znaczenie realizacji w utworze więcej niż jednej struktury rodzajowej; dało to sposobność do wrysunięcia koncepcji r.l. przejściowych, mieszanych (np. rodzaj epicko-liryczny czy liryczno-dramatyczny). R.l. odgrywają również rolę jednostek porządkujących materiał lit. w zespoły utworów; uporządkowanie rodzajowe służyło potrzebom nie tylko dawnej krytyki filol., ale także badań hist. i komparatystycznych.

J. KLEINER Rola podmiotu mówiącego w epice, w liryce i w poezji dramatycznej, w; Studia z zakresu teorii literatury, wyd. 2 Lubi. 1961 (prwdr. 1947); S. SKWARCZYŃSKA Wstęp do nauki o literaturze, t. 3, W. 1965; H. MARKIEWICZ Główne problemy wiedzy o literaturze, wyd. 5 uzup. Kr. 1980 (wyd. 1 1965); J. TRZYNADLOWSKI Gatunek a r.l. Trudności metodologiczne, Acta UWr. Prace Lit. 11/12 (1970); „Zag. Rodz. Lit." (od 1958): rozprawy teoret. w językach obcych, opatrzone streszczeniami w języku polskim.

Podobne prace

Do góry