Ocena brak

ROBINSON CRUSOE

Autor /Telesfor Dodano /12.04.2012

(wym. kru:sou) Bohater tytułowy powieści Życie i zadziwiające przypadki Robinsona Crusoe, marynarza z Jorku (1719) Daniela Defoe.

Robinson ucieka z domu na morze, jego statek rozbija się u brzegów bezludnej wyspy, a on, jedyny, który się uratował, wiedzie na niej przez 24 lata samotną egzystencję, nadzwyczajną przedsiębiorczością, uporem, hartem ducha, pracowitością i codzienną zapobiegliwością stwarzając sobie przy pomocy przedmiotów uratowanych z rozbitego statku i bogatej flory i fauny wyspy stosunkowo wygodny żywot.

Z czasem spotyka istotę ludzką, młodego krajowca, którego ratuje z rąk ludożerców, „dobrego dzikusa"; chrzci go imieniem Piętaszek (ang. Friday), bo pojawił się w piątek, i czyni z niego posłusznego niewolnika.

Nie ma tu opisów przyrody ani dziejów metafizycznej obawy przed samotnością, ani rozpaczy czy beznadziei. Jest sprawozdanie przedsiębiorczego kupca i pobożnego purytanina z jego nieustannych i owocnych wysiłków, aby w krańcowo trudnej sytuacji zapewnić sobie pożywienie, ubiór i mieszkanie. Książka, nie zauważona przez krytykę, miała od razu olbrzymie powodzenie jako powieść przygodowa.

Ale dopiero J. J. Rousseau w swym traktacie Emil, czyli O wychowaniu (1762) odkrył w Robinsonie wielką powieść o wychowaniu człowieka i obraz człowieka naturalnego, nie dostrzegając, że ten człowiek naturalny był kupcem i ocalał tylko dzięki wytworom cywilizacji uratowanym z wraku statku. Defoe oparł swoją książkę na historii przygód Aleksandra Selkirka (zob.).

Dzieło Defoego pozostaje jednak nie tylko obrazem cnót mieszczanina ang. XVIII w., ale i cech, które uratowały świat od barbarzyństwa: odwagi, cierpliwości, pomysłowości i pracowitości.

Sam Defoe w Poważnych refleksjach na temat Robinsona (1720) twierdzi, że powieść ta jest alegorią na temat jego własnego życia. „Trzy książki - pisze Andre Malraux w Les noyers de l'Altenburg fr., 'Drzewa orzechowe Altenburga', 1948 - pozwalają stawić czoło więzieniu. Robinson, Don Kiszot i Idiota (zob. Myszkin), dlatego że każda z nich jest lekcją walki z samotnością; pierwsza walczy pracą, druga marzeniem, trzecia świętością." Robinson Crusoe barwny film (1952) Luisa Bunuela, studium osamotnienia; w roli gł. Dan 0'Herlihy, Piętaszek - James Fernandez.

Nowy Robinson nm. powieść dla dzieci (1779) Joachima Campego, napisana pod wpływem Emila Rousseau w formie dialogu ojca i dzieci. Bohater własnym przemysłem dochodzi do posiadania wszystkich narzędzi. Połączenie okrucieństwa i sentymentalizmu. Powieść tł. na większość języków europ., w znacznej mierze wyparła w XIX w. prawdziwego Robinsona.

Robinson szwajcarski powieść (1812-13) szwajc. autora Johanna Rudolfa Wyssą, piszącego po nm. profesora filologii w Bernie, przedstawiająca przygody ojca i 4 synóW na bezludnej wyspie; nudna, dydaktyczna, umoralniająca powiastka dla dzieci.

Podobne prace

Do góry