Ocena brak

REWOLUCJA FRANCUSKA (1789 - 1795) - Przyczyny

Autor /Onufry Dodano /03.11.2011

Rewolucje francuską można podzielić na następujące okresy:

okres od czerwca 1789 do września 1791 - okres tworzenia się monarchii konstytucyjnej (czas Konstytuanty)

okres od września 1791 do sierpnia 1792 - okres funkcjonowania m. konstytucyjnej (okres legislatywy)

okres od września 1792 do lipca 1794 - okres kształtowania się republiki i dyktatury Jakobinów (czas Konwentu)

okres od lipca 1794 do końca 1975 - okres rządów termidoriańskich.

Społeczeństwo francuskie prawnie podzielone było na 3 stany: duchowieństwo, szlachta i tzw. stan trzeci. W zasadzie, chociaż była to monarchia absolutna władzę sprawowano w imię średniowiecznej doktryny, że źródłem władzy królewskiej jest łaska boża, że każdy stan ma swoje uprawnienia i powinności, król stoi na straży całości. Monarcha był źródłem prawa i pierwszym wykonawcą praw królestwa. Prawa króla kończyły się na własności prywatnej. Celem władzy królewskiej jest doczesne, jak i wiekuiste dobro poddanych. Struktura prawna monarchii w II poł. XVIII w. przestała odpowiadać zarówno stanowi faktycznemu jak i poziomowi świadomości. Zdecydowana większość 96% społeczeństwa stanowił stan trzeci, który był również głównym źródłem podatkowym.( W ramach tego stanu wykształciły się takie grupy jak: burżuazja, drobnomieszczaństwo, inteligencja, chłopi, ludzie pracy najemnej, urzędnicy) Dwa pozostałe były od podatków zwolnione, co więcej wszystkie ważniejsze godności duchowne jak i oficerskie były zastrzeżone dla przedstawicieli stanu szlacheckiego. Monarchię francuską podkopywały następujące czynniki:

szerzenie się idei Oświecenia (źródłem władzy jest lud, który przekazuje tę władzę mocą umowy społecznej)-teoria umowy społecznej Jana Jakuba Roussoue

władca winien kierować się czynnikami racjonalnymi, zaś religia jest przejawem zabobonów.

Bezpośrednią przyczyną niezadowolenia był wysoki deficyt budżetowy, niekorzystna umowa handlowa z Anglią, a także drożyzna artykułów żywnościowych w okresie poprzedzającym wybuch rewolucji. Elity ówczesnej Francji zaopatrzone były we wzorce angielskie, czyli rządy parlamentarno-gabinetowe, doświadczenia rewolucji amerykańskiej, co więcej były one zorganizowane w salonach literackich i lożach masońskich

Krytykowano też rozrzutność dworu. Tak więc monarchia traciła wszelki autorytet. Kiedy król stanął przed koniecznością uzyskania nowych środków na utrzymanie państwa, poradzono mu, by zwołał stany generalne. Instytucja nie zwoływana od roku 1614.Wybory były prawie powszechne. W trakcie wyborów spisywano tzw. zeszyty skarg i postulatów, oczywiście ludzie spisujący stawali się niejako kandydatami na reprezentantów. Analiza zeszytów wskazuje na to, że musiała istnieć jakaś jednolita organizacja, podejrzewa się org. masońską, która organizowała elektorat stanu III. Wszystkie postulaty ze wszystkich prowincji brzmią jednakowo. Zdecydowaną większość deputowanych stanowili ludzie pióra: literaci, urzędnicy.

Stany generalne miały uprawnienia podatkowe, ale obowiązywała zasada: jeden stan - jeden głos.

Stan III uzyskał prawo do podwójnej reprezentacji posłów , zaś reprezentacja stanu III ogłosiła się reprezentacją całego narodu( 17.VI.1789 r).

Monarcha usiłował rozpędzić (rozwiązać) zgromadzenie zamykając salę obrad. 20.VI.1789 r. posłowie zebrali się w innym miejscu i przysięgli sobie nawzajem, że nie rozejdą się dopóki nie uchwalą konstytucji . W ten sposób zgromadzenie narodowe przekształciło się w konstytuantę. Podstawa prawna była następująca: My jesteśmy reprezentantami ludu, a lud jest suwerenny. Król ustąpił ale szykował odwet. Zgromadził odpowiednią liczbę wojska i wydał rozporządzenie że od 9 lipca konstytuanta ma być rozwiązana. Na wieść o tym doszło do zaburzeń w Paryżu, które zakończyły się zdobyciem Bastylii (symbol władzy królewskiej) 14.VII.1789 roku. Załoga Bastylii składała się z weteranów. Upadek Bastylii był symbolem upadku monarchii. Wtedy też powołano gwardię narodową, której dowódcą został La Fayette. Jednocześnie zgromadzenie uchwaliło kilka znaczących ustaw. Głównie zniesiono przywileje stanowe, poddaństwo, i pańszczyznę oraz wszelkie inne powinności osobiste wypełniane przez chłopów. Ogłoszono równość wszystkich wobec prawa. Zniesono dziesięcinę oraz jurysdykcję szlachty.

Najważniejszym postanowieniem zgromadzenia była "Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela (sierpień 1789 r.). - projekt tej deklaracji został opracowany przez La Fayette'a.Twierdzono w niej, że ludzie w stanie naturalnym rodzą się wolni i równi, zaś cel związku politycznego czyli państwa jest zagwarantowaniem wolności, równości, własności i prawa oporu przeciw uciskowi. Dalej deklaracja stanowiła, że wszyscy ludzie mają prawo do wolności słowa, druku, zgromadzeń, przekonań religijnych, są równi wobec prawa. Uznawali też, że wszelka własność jest prawem nienaruszalnym i świętym.

W latach 1789-1791 to okres rządów konstytuanty i opracowywania konstytucji francuskiej.Szczególne kontrowersje wzbudzała tzw. konstytucja cywilna kleru.

Plegała ona na tym, że skonfiskowano dobra kościelne. Miały one pokryć deficyt budżetowy królestwa. Duchowni mieli być funkcjonariuszami państwa bez możliwości odwoływania się do Rzymu. Duchowni mieli być wybierani przez wszystkich mieszkańców parafii, w tym nie katolików. To wzbudziło opór zarówno króla jak zdecydowanej większości duchowieństwa. Król próbował nawet uciekać jak został rozpoznany i spowodowany z powrotem do Paryża. W trakcie obrad zgromadzenia utworzyły się grupy polityczne: Stowarzyszenie roku 1789 - KONSTYTUCJONALIŚCI, Towarzystwo Przyjaciół Konstytucji - JAKOBINI, Towarzystwo Przyjaciół Praw Człowieka - KORDELIERZY.

Każda rewolucja winna się skończyć konstytucją, tzn. w miejsce porządku opartego na dawnych zasadach tworzy się porządek oparty na nowych zasadach. Najistotniejszą zasadą rewolucji francuskiej było wprowadzenie pojęcia suwerenności ludu, w miejsce suwerenności monarchy. Zgromadzenia prawodawcze miały być tylko ustami ludu, zaś władze wykonawcze sługą ludu.

Istotnym też elementem rewolucji francuskiej było wprowadzenie praw człowieka, zaś celem państwa (związku politycznego) miało być strzeżenie wolności i równości ludzi. Własność miała być prawem nienaruszalnym i świętym, wolność rozumiano w ten sposób, że wolno czynić wszystko, co nie jest zakazane.

Kluczową rolę w rozumieniu rewolucji francuskiej odgrywa pojęcie roli powszechnej jako nadrzędnej wobec woli każdego, a więc w imię roli powszechnej można było zniszczyć każdą jednostkę .

Wrogiem woli powszechnej był egoizm. Na jesieni odbyły się we Francji wybory do zgromadzenia prawodawczego, w październiku 31 października 1791 roku ogłoszono nową konstytucję.

-władza wykonawcza należała do króla, który był głową państwa i szefem rządu, posiadał prawo veta, oraz mógł mianować ministrów odpowiedzialnych przed zgromadzeniem,

-władzę ustawodawczą miało zgromadzenie prawodawcze - LEGISLATYWA wybierane co 2 lata.Przeważali tam liberałowie - FELIANCI.

Obywateli dzielono na czynnych i biernych (czynni - ci co płacili podatki, stąd mieli uprawnienia do orzekania o podatkach i stanowieniu prawa). Zgromadzenie uważane było za reprezentację ludu i wyraz tzw. woli powszechnej, która miała być nadrzędna wobec woli każdego.

Król musi złożyć przysięgę: "Być wiernym narodowi i prawu, władzy używać do utrzymania konstytucji" W konstytucji zachowano wszystkie postanowienia obywatelskie z Deklaracji Praw Człowieka.

Prawo wyborcze oparto o census majątkowy. Wysokość płaconego podatku miała decydować o przynależności do obywateli czynnych, posiadających uprawnienia wyborcze. Prawo takie uzyskało 4 mln na 7 mln (kobiety nie głosowały) Francja miała być monarchią konstytucyjną. Po lewej stronie zgromadzenia zasiedli radykalni zwolennicy przemian społecznych w kierunku równości i republikanizmu (Jakobini), po środku siedzieli ludzie o poglądach chwiejnych. Na prawej stronie sali zasiedli zwolennicy monarchii konstytucyjnej wychodzący z założenia, że prawo moralne musi być realizowane poprzez prawo stanowione. Zwolennicy hierarchii, autorytetu, dyscypliny społecznej. Ten podział wszedł do ogólnych europejskich kategorii myślenia politycznego z podziałem na prawicę, lewicę, centrum.

Podobne prace

Do góry