Ocena brak

Republika Południowej Afryki - GOSPODARKA

Autor /Ziutek123 Dodano /29.09.2011

Produkt Narodowy Brutto (PNB): 2,7 tys. $/osobę (1993 r.)

Struktura PKB: rolnictwo - 5%, przemysł - 40%, usługi - 55%

Zatrudnienie: rolnictwo - 10%, przemysł - 44%, usługi 46%

Struktura użytkowania ziemi: grunty orne: 10%, plantacje - 1%, użytki zielone - 65%, lasy - 3%, pozostałe - 21%

Republika Południowej Afryki jest krajem o największym potencjale gospodarczym w Afryce. Jej dochód narodowy stanowi około 1/3 dochodów wszystkich pozostałych krajów afrykańskich. RPA znajduje się w statystykach międzynarodowych w górnej części grupy średnio rozwiniętych krajów świata. Przeciętny dochód na mieszkańca jest tu przynajmniej 7-8-krotnie wyższy niż analogiczny dochód dla Afryki z wyłączeniem RPA. Dochód narodowy na 1 mieszkańca wynosi obecnie około 3 tys. dolarów. Przyjmuje się jednak, iż przed demokratycznymi wyborami biała część ludności (ok. 12,8%) dysponowała niemal 55% dochodu RPA, zaś ludność Afrykańska (76% mieszkańców) jedynie ok. 1/3 dochodu kraju.

Rozwój gospodarczy Republiki Południowej Afryki cechował się wysokim tempem wzrostu, zwłaszcza w latach 1911-1980, kiedy to realny dochód na mieszkańca zwiększył się kilkakrotnie. Szczególny boom przeżywała RPA w okresie wysokich cen na surowce mineralne, a zwłaszcza w latach 60., kiedy realne roczne tempo wzrostu dochodu wynosiło niemal 6%. Lata 70. były znacznie gorsze, choć ciągle miał miejsce wzrost (1% rocznie w przeliczeniu na 1 mieszkańca), natomiast następne piętnaście lat, aż do 1995 r., było o wiele trudniejsze. Wzrost dochodu narodowego w latach 1980-1990 wyniósł jedynie 1,4% rocznie, co przy przyroście naturalnym ludności na poziomie 26%o dało stałą regresję. Podobny trend obserwowano na początku lat 90. i dopiero w 1995 r. tempo wzrostu dochodu narodowego było zbliżone do tempa przyrostu naturalnego ludności.

RPA jest jedynym krajem kontynentu afrykańskiego o bardzo zróżnicowanej, nowoczesnej gospodarce, mającej dobrze rozwinięte wszystkie działy. Jest to kraj w pełni samowystarczalny pod względem produkcji żywności i innych artykułów rolnych, o dobrze rozwiniętym przemyśle przetwórczym, z doskonałą infrastrukturą gospodarczą, autostradami i drogami porównywalnymi do dróg w krajach Europy Zachodniej. Naturalnie taka charakterystyka gospodarki jest prawdziwa w odniesieniu do najlepiej rozwiniętych części kraju, wielkich miast, ośrodków przemysłowych i górniczych, bowiem w wielu najuboższych częściach RPA stan gospodarki bardziej przypomina biedne rejony kontynentu afrykańskiego niż kraj uprzemysłowiony.

Występują tu bardzo zróżnicowane warunki klimatyczne, umożliwiające uprawę wszystkich typów roślinności afrykańskiej - od śródziemnomorskiej po tropikalną. Zasadniczym problemem rolnictwa południowoafrykańskiego jest trudna sytuacja hydrologiczna kraju. Tylko około 13% obszaru RPA ma ziemie nadające się pod uprawę rolną, a w praktyce tereny uprawne zajmują jedynie około 11% powierzchni kraju (132 tys. km2). Nowoczesne rolnictwo produkuje stosunkowo drogo, a poza tym istnienie wielkich rządowych organizacji pośrednich, kontrolujących rynek żywnościowy, sprawia, iż artykuły żywnościowe w RPA są droższe niż w innych krajach afrykańskich. Po znacznym obniżeniu ceł na artykuły rolne w 1995 r. na rynku południowoafrykańskim pojawiła się tańsza żywność z Australii i Argentyny oraz butelkowana woda mineralna z... Rumunii. Południowa Afryka jest eksporterem żywności (choć w gorszych latach sama musi importować pszenicę), zaś tutejsze wina konkurują z powodzeniem z najlepszymi markami na świecie. Z Republiki Południowej Afryki eksportuje się także duże ilości kukurydzy, cukru, orzeszków ziemnych, tytoniu i owoców cytrusowych. Na rynki europejskie docierają warzywa i kwiaty.

W RPA hoduje się także bardzo dużo zwierząt. W połowie lat 90. oszacowano, iż jest to: ok. 12,6 mln sztuk bydła, 29 mln owiec, 6,5 mln kóz oraz 1,5 mln trzody chlewnej.

RPA kontroluje obszary oceanu, bardzo bogate w ryby. Rybołówstwo jest jednym z ważnych działów gospodarki kraju, roczne połowy wahają się między 500 a 700 tys. ton.

Na terenie kraju, poza diamentami i złotem (40% złóż światowych), znajdują się ogromne pokłady rud manganu (przeszło 4/5 złóż światowych), platyny (2/3), chromu, wanadu, uranu, żelaza i innych metali. Od 1992 r. około 10% zapotrzebowania krajowego jest pokrywane z nowo odkrytych złóż ropy naftowej i gazu ziemnego w Mossel Bay.

Przemysł przetwórczy jest głównym sektorem gospodarki RPA, zatrudniającym około 1,5 mln robotników, z czego ponad 3/4 to Afrykanie. Tak wielka rola tego działu gospodarki jest unikatowa w porównaniu z innymi krajami kontynentu. Z początku górnictwo nie stymulowało rozwoju przemysłu przetwórczego. W 1925 r. - dzięki zmianie polityki gospodarczej kraju popierającej rozwój przemysłu przetwórczego - nastąpił dynamiczny rozwój tego działu gospodarki.

Produkcja przemysłowa RPA jest wysoce skoncentrowana. Ponad 50% całości przemysłu przetwórczego skupione jest w południowym Gautengu, w okolicach Johannesburga. Dalsze 25% produkcji pochodzi z trzech rejonów: Western Cape, Durban-Pinetown oraz Port Elizabeth-Uitenhage. Pozostała część kraju wytwarza następne 25% produkcji przemysłowej. Największym działem przemysłu przetwórczego jest przemysł metalowy, z przemysłem stalowym jako ważną częścią. Stal z RPA należy do najtańszej w świecie i dlatego znaczna jej część jest eksportowana. Również przemysł samochodowy, zatrudniający ponad 90 tys. robotników oraz wytwarzający około 230 tys. samochodów rocznie, jest ważną gałęzią gospodarki, chociaż grozi mu pewne załamanie w związku z wprowadzanymi ograniczeniami celnymi.

Przemysł chemiczny jest jednym z najlepiej rozwiniętych i konkurencyjnych przemysłów RPA. Kraj ten opracował nowatorską technologię uzyskiwania z węgla paliw syntetycznych, co miało ogromne znaczenie strategiczne w okresie sankcji gospodarczych.

Republika Południowej Afryki jest znaczącym producentem energii elektrycznej. Poziom zużycia energii na 1 mieszkańca jest zbliżony do poziomu w Europie Zachodniej, choć równocześnie tylko 2/5 ludności ma dostęp do elektryczności. Głównymi źródłami elektryczności (jednej z najtańszych w świecie) są elektrownie bazujące na rodzimym węglu, hydroelektrownie oraz pierwsza elektrownia atomowa w Koebergu, uruchomiona w 1976 r.

Sieć komunikacyjna jest dobrze rozwinięta, szczególnie na obszarach uprzemysłowionych. Długość linii kolejowych wynosi ok. 21 tys. km, dróg kołowych - 187 tys. km (w tym 57 tys. km o nawierzchni utwardzonej). Ważną rolę odgrywa również transport lotniczy i morski.

RPA jest krajem szczególnie uzależnionym gospodarczo od handlu zagranicznego. Wartość eksportu stanowi ponad 20% dochodu narodowego. Głównymi partnerami w eksporcie są: Szwajcaria (niecałe 7% eksportu RPA), Wielka Brytania (około 6,5%), Stany Zjednoczone i Japonia (po niecałe 5%). Eksport RPA do krajów całej Afryki nie stanowi nawet 10% i w pierwszym rzędzie kierowany jest do krajów sąsiednich, głównie do Zimbabwe, Mozambiku, Botswany, a także Zambii i Tanzanii.

Natomiast import RPA w niemal 17% pochodzi z Niemiec; Stany Zjednoczone mają swój udział w prawie 16%, Wielka Brytania w niecałych 12% oraz Japonia w około 10%. Udział Polski w handlu z RPA jest znikomy.

Republika Południowej Afryki należy do bardzo atrakcyjnych krajów z punktu widzenia turystyki, posiadając wszelkie atrakcje kraju afrykańskiego: doskonale zorganizowane parki narodowe i rezerwaty zwierząt (jeden z największych na świecie to Park Narodowy Krugera), piękne plaże nad Oceanem Indyjskim (Umhlanga, Durban, East London), idealne na wycieczki Góry Smocze oraz rejony winnic na południu. Infrastruktura turystyczna jest na najwyższym światowym poziomie. Ponadto łatwo stąd organizować wycieczki do Zimbabwe, aby podziwiać wspaniałe Wodospady Wiktorii czy też ruiny starego kamiennego miasta na południu, od których Zimbabwe wzięło swą nazwę. W okresie sankcji gospodarczych i ograniczeń podróży do RPA turystyka nie odgrywała wielkiego znaczenia w gospodarce kraju, natomiast obecnie lawinowo rośnie liczba turystów europejskich, amerykańskich i azjatyckich.

W ciągu niecałych dwóch lat ponad 30 linii lotniczych uruchomiło połączenia z Johannesburgiem, Kapsztadem i Durbanem. Kraj stał się turystycznie modny. Rząd, widząc ten międzynarodowy trend, popiera dalszy rozwój turystyki, upatrując w tym ważne źródło zatrudnienia.

Podobne prace

Do góry