Ocena brak

Reprywatyzacja

Autor /Encyklopedia Zarządzania Dodano /08.03.2012

Reprywatyzacja to ,,przyznawanie świadczeń majątkowych byłym właścicielom mienia znacjonalizowanego z naruszeniem prawa, za które uważa się:

  1. Faktyczne przejęcie mienia nie objętego przepisami nacjonalizacyjnymi.
  2. Przejecie mienia objętego przepisami nacjonalizacyjnymi, jeśli za mienie to nie wypłacono odszkodowania przewidzianego tymi przepisami.

Świadczeniami majątkowymi przyznawanymi w procesie reprywatyzacji (świadczenia reprywatyzacyjne) mogą być w szczególności:

  1. Zwroty w naturze,
  2. Mienie zamienne,
  3. Bony reprywatyzacyjne.

Z powodu braku odrębnej ustawy reprywatyzacja jest obecnie przeprowadzana na mocy przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 156 par. pkt 2 K.p.a. można wszcząć postępowanie o stwierdzeniu nieważności decyzji administracyjnej o przejęciu mienia. Wydanie takiej decyzji daje osobie uprawnionej podstawę do występowania z roszczeniem o zwrot mienia przejętego na własność Państwa lub odszkodowanie pieniężne za przejęte mienie.

reprywatyzacja w trybie K.p.a. dotyczy wyłącznie pierwszego z wyżej wymienionych przypadków naruszenia praw w procesie nacjonalizacji. Rozszerzenie procesu reprywatyzacji na drugi z tych przypadków oraz wprowadzenie innych świadczeń reprywatyzacyjnych, niż przewidziane w K.p.a., będzie możliwe po uruchomieniu i wejściu w życie ustawy reprywatyzacyjne".


Reprywatyzacja odgrywa podwójną rolę w przekształceniach własnościowych w państwach postkomunistycznych: zwiększa sektor prywatny, gdy następuje przekazanie byłym właścicielom mienia zaangażowanego w działalność gospodarczą, oraz jest warunkiem prawidłowo przeprowadzonej prywatyzacji. sprawa druga wiąże się z koniecznością jednoznacznego określenia praw własności, które w przypadku przedsiębiorstw państwowych mogą być niejasne, co ściśle zależało od warunków, w jakich dokonana została nacjonalizacja. Różnią się one bardzo w poszczególnych krajach, podobnie jak procesy historyczne, które były jej bezpośrednią przyczyną. Nie można zastosować jednego modelu reprywatyzacji we wszystkich krajach, ponieważ musi on być ściśle dostosowany zarówno do bieżących warunków danego kraju, jak i do jego historycznych zaszłości.


,,Reprywatyzację utrudnia fakt, że chodzi w niej nie tylko o zwrot mienia zaangażowanego w działalność gospodarczą, ale o zwrot mienia znacjonalizowanego w ogóle. Przedmiotem roszczeń może być mienie:

zaangażowane w działalność gospodarczą, znajdujące się w gestii instytucji publicznych i charytatywnych, szkół, szpitali, domów starców, przedszkoli itp., opuszczone, niszczejące, posiadane przez innych prywatnych właścicieli.


Istnienie różnych rodzajów roszczeń komplikuje proces reprywatyzacji. Przede wszystkim zaś stwarza konieczność odpowiedzi na pytanie o zakres ochrony praw byłych i obecnych właścicieli spornego majątku. Rozwiązanie tego problemu stwarza duże trudności zwłaszcza w tych krajach, w których elity polityczne nie chcą uznać trudnej do zaakceptowania prawdy: rozliczanie się z historią - reprywatyzacja jest jego elementem - musi polegać na kompromisie, którego zakresu nie można jednoznacznie określić. Zawsze z czyjegoś lub jakiegoś punktu widzenia reprywatyzacja będzie przeprowadzona niewłaściwie. Burzy ona bowiem istniejący porządek, wskutek czego dyskusja nad propozycjami prawnego jej uregulowania jest bardzo trudna. W takiej sytuacji kategorie zdrowego rozsądku przywoływane w rozwiązywaniu wszelkich trudnych spraw tego świata, także przy reprywatyzacji, okazują się niezwykle przydatne, dając dowód siły i dojrzałości elit rządzących w danym kraju".


W Polsce powstało bardzo dużo projektów ustawy reprywatyzacyjnej. Dzienniki i tygodniki poświęciły wiele stron na ich omówienie.


Autor: Marta Wcisło
Źródło: Encyklopedia Zarządzania
Treść udostępniana na licencji GNU licencja wolnej dokumentacji 1.3 lub nowsza.

Podobne prace

Do góry