Ocena brak

Rene Descartes - Kartezjusz (1596 - 1650) - Gnoseologia

Autor /Miecio Dodano /13.07.2011

Kartezjusz na podstawie przedstawień, jakie powstają w umyśle, rozróżnił trzy rodzaje pojęć: idee wrodzone, idee nabyte, idee utworzone przez człowieka.    Idee wrodzone to te, z którymi człowiek przychodzi na świat, które są w umyśle a priori. Stanowisko takie określa się w filozofii natywizmem. U Kartezjusza wynikało ono z przyjęcia tezy o samodzielności substancji myślącej. Uważał on, że idee wrodzone: 

1) nie są wynikiem kontaktu umysłu z przedmiotem poznania;   

2) należą do umysłu jako jego własność;   

3) są niezależne od woli;   

4) są proste;   

5) są jasne i wyraźne.   

Idee te są niezawodne w poznaniu świata, bo są darem Boga.     

Kartezjusz  rozróżnił czyste poznanie, czyli bierne przedstawianie jakiejś idei lub sądu oraz uczucie, które powstaje wtedy, gdy człowiek zaprzecza bądź potwierdza, kiedy czynnie odnosi się do aktów poznania. Gdy przedstawia sądy biernie, nie popełnia błędu. Błąd może powstać w czynnym procesie poznawczym. Dzieje się tak dlatego,  że w procesie tym udział bierze biernie przedstawiający rezultaty poznania umysł oraz wola, której zadaniem jest twierdzić lub zaprzeczać. Wola i umysł uczestniczą w procesie poznania, zatem sąd, twierdzenie, idee nie są aktami czysto intelektualnymi, są raczej aktami decyzji, zgody lub niezgody.    

Poznanie  świata powinno mieć charakter praktyczny, umożliwiać panowanie nad nim. Filozofia powinna dostarczyć metodologii służącej poznaniu, wiedza zaś musi być antywerbalna i antyelitarna.  

Podkreślając rolę rozumu w poznawaniu  świata, Kartezjusz twierdził,  że jest on miarą poznania. Pewne jest to, co rozum uzna za jasne i wyraźne. Zmysły, wrażenia nie przydają się w poznaniu, sygnalizują tylko rozumowi, co jest dobre, a co jest szkodliwe. Nie są one nawet początkiem poznania. Wrażenia zmysłowe są jedynie sposobnością do uświadamiania sobie przez rozum jego własnych idei.    

W Rozprawie o metodzie zawarł następujące postulaty metodologiczne:   

1) badać tylko to, co jest nam jasno dostępne;  

2) badaną rzecz rozkładać na elementy najdrobniejsze - analiza;     

3)  przechodzić od elementów prostych do bardziej złożonych, wyodrębniając związki i zależności;  

4) dokonywać ciągłych enumeracji, aby niczego nie pominąć.  

Podobne prace

Do góry